1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ААР ӨРТЕКТИГ ШАҢНАЛ АЛЫРЫНДА ЭВЕС...

Бо чылдың ноябрь 1 тыва дыл хүнүнге турас­кааткан хөй-ле хемчег­лер аразындан ты­ва чо­гаал­чыларның шүлүк­теринге аянныг номчулга мөөрейин интернеттиң «Тыва дыл» бөлүүнге эрттирген.  Мөө­рейже 150 ажыг киржикчи аянныг номчулгалыг видео-шүлүктерин чоруткан. Мөөрейниң киржикчилерин Тываның үндезин куль­тура төвүнге шаңнап-мактаан. 
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол мөөрейниң киржикчилеринге байыр чедиргеш, Тываның улустуң чогаалчызы Александр Даржайның дыл чокта чон-даа, күрүне-даа турбас деп чугаалаанын кончуг шын дээрзин чугаалаан. Бо чылдан эгелеп тыва дыл хүнүн тургусканы Тывага онзагай болуушкун болган. Октябрь 21-де тыва шүлүктер мөөрейин флешмоб хевиринге эрттирер-дир дээн ооң саналын дыка хөй чон деткээни өөрүнчүг болган. Ынчангаш мөөрейни түңнеп тура, кол-ла чүүл улуг аар өртектиг шаңналдар алырында эвес, а тыва чонну каттыштырып чоруур төрээн дылывысты камнап, ону кадагалаарывыс бистиң келир үевистиң магадылалы-дыр дээр­зин чонга билиндирери болган деп ол чугаалаан.
Бир онзагай чүүл — мөөрейге чүгле Тываның чурттакчы чону эвес, Кыдатта, Тывадан дашкаар аңгы-аңгы хоорайларда чурттап чоруур чоннуң база киришкени. Оларның аразында Кыдаттың Синьзянь-Уйгур автономнуг округунда чурттап чоруур иргиттер аймаандан Алдын Сан-биле видео харылзаа таварыштыр чугаа база болган. Ол бодунуң чогаатканы «Оглуң мен» деп шүлүү-биле мөөрейниң тиилекчизи болган. Алдын Сан чаңгыс хан төрелдери-биле шак мынчаар чугаалажыр аргалыг болганынга, Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң Тываже чалаанынга өөрүп, аалдап келирин аазаан. Тиилекчиниң шаңналы тыва чоннуң чуртталгазының дугайында тыва номнар. 
Амгы үеде Кыдаттың девискээринде чурттап чоруур тываларның саны 2 муң ажыг кижи. Олар чеже-даа эвээш санныг болза, езулалдарын утпайн сагып, тыва дылын камнап, үргүлчү чугаалажып чоруурлар. Тываның чурттакчылары-биле база үргүлчү интернет таварыштыр харылзажып турар.
Оон аңгыда Новосибирскиниң башкы университединиң студентизи Даяна Жанцан Монгуш Кенин-Лопсанның «Ийи чадыр» деп шүлүүн видео-харылзаа таварыштыр чугаалаан. Чаа-Хөл кожуундан Айдамир Монгуш, Каа-Хем суурдан Алтея Оюн, Бай-Даг суурдан Маггелан Мунзук, Кыдаттың Синьзянь-Уйгур автономнуг округунуң Алдай сумузундан Байыртаа, Кызылдан Валентина Ондар, Кызылдың №5 школазының өөреникчизи Сүлде Донгак, аныяк хөгжүмчү Томас Монгуш тускай шаңналдарга төлептиг болганнар. 
Интернеттиң «Тыва дыл»­ бөлүүнге салдынган видео­лар­ның 10 киржикчизи 8 муң ажыг көрүкчүлерниң үнүн алган. Оларның 3-ү шаңналдыг черлерни алган: 1-ги черни Кызылдың №3 школазының өөреникчизи Айслана Хуурак, 2-ги черни Чаа-Хөл школазының өөреникчизи Алексей Сараа, 3-кү черни Чаа-Хөлден Оргаадай Түң-оол төлээлээш, дипломнар болгаш тыва номнар-биле шаңнатканнар. 
Тываның улустуң чогаалчызы Эдуард Мижит, «Шын» солуннуң кол редактору, уруг­лар чогаал­чызы Александр Шоюн, Ю. Кюнзегеш аттыг Тыва­ның ном үндүрер чериниң директору Артур Хертек, Тыва үндезин культура төвүнүң директору Игорь Көшкендей хууда шаңналдарын боттарының шилип алганы киржикчилеринге тывыскан.  
Ынчангаш төрээн тыва дыл­дың келир үеде камгалат­тынып артып каарынга хамаарышкан хемчеглер чүгле тыва дыл хүнүнге тураскаадып эвес, а бүдүн чыл иштинде үргүлчүлелдиг болурун чыылганнар күзээн.
Бистиң корр.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.