1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АЖЫЛ ЧАЙ ЧОК: МАҢНАП ТУРА ХОНАР

Зоя Дагбы.
 
Мээң Зоя эжим хөй ажы-төлдүг өг-бүлениң ийиги уруу болуп төрүттүнген. Бис бир класстан эгелээш онгу класска чедир кады өөренген  бис. Хертеш дурт-сынныг, узун чаштыг, шөй­бексимээр арынныг, кара карактарлыг, узун кирбиктиг болурга, ону индий уругларга дөмейлээр турган бис. 
Эживистиң өөренири эки кижи. Клазывыстың шыңгыы негелделиг даргазы, эш-өөрүнге үлегерлиг, дузааргак сеткилдиг турган.
Ынчан бис школаны доозуп турувуста, класс башкызы узун шөлээже үнгеш, улаштыр ажылынче келбээн. Бистиң онгу класс­ты комсорг-биле иелээн клазывыс даргазы Зоя удуртуп турган. 1976 чылда школаны доос­каш, эжим ийи чыл иштинде эмнелгеге санитаркалап, күш-ажылчы базымын эгелээн. 1975 чылда ол Кызылдың эмчи училищезинче кирип алгаш, ону 1980 чылда дооскан. Ооң соонда өскен-төрээн Бай-Тайгазының Тээли суурунга төп эмнелгениң бичии уруглар салбырынга эмчи сестразы болуп ажылдаан. Ол үеде аңаа уруглар эмчизи Нина Хертековна Хертек, Владимир Васильевич Хромченко турганнар. 
Аныяк-чалыы кыстың эмчиге ажылдаар күзели ынчаар бүткен, бо хүннерге чедир ол 38 чыл үзүктел чок ажылдап чоруур эмчи сестразы. Эжимниң долу адын Зоя Хертековна Дагбы (Шагдыр) дээр. Ажылынга ол кончуг бердинген, ажыл үезинде шуут чай-хос чок: хөлчок аараан, салга уруглар кээр, хондур оларга эм дамдыладып (капельница салып) тура хонар, чамдык өпеяаларның дамыры шуут тывылбас, олар ыглаар, аакталыр боор. Ылаңгыя улуг грипп үезинде суг чай чок, чүгле палаталар аразынга маң­нап билир. Чугаазы үнмээн бичии уруглар эмнеп деп чүве хөлчок улуг харыысалгалыг. Оларның ада-иелеринде кандыг аажы-чаңныг улус чок дээрил. Бир дугаар уруунуң чанында чыдар авалар дуржулга чок, оларга арга-сүмезин хөлчок таптыг чугаалап бээр.
1981 чылда Владимир Кончук­ович Дагбы-биле өг-бүле тутканнар. Олар бир оолдуң, дөрт кыстың ада-иези болганнар. Дыка найыралдыг өг-бүле, ажылгыр-кежээ, ус-шевер. Эжимниң өөнүң ээзи кожууннуң тудуг-септелге организациязынга тудугжу, дашчы болуп ажылдап келген, ажылынга харыысалгалыг, бригадир болуп турган. Владимир Кончукович чазык аажы-чаңныг, спортчу, хүрежир, маргылдааларга бир дугаар черлерни алгаш, дыка хөй хүндүлел бижиктер-биле шаңнаткан. Тудуг-септелге организациязынга хөй чылдарда эки ажылы дээш, ону «Аныяк гвардейжи» деп хөрек демдээниң бирги-үшкү чергелери-биле болгаш «Күш-ажылдың шалыпчызы» деп хөрек демдээ-биле шаңнаан. 1987 чылда БАЛКЭ обкомунуң 22 дугаар конференциязынга делегаттап чораан. 1989 чылда организациязы халас путевка-биле шаңнаарга, иелээ Баку хоорайже дыштанып чорааннар. Үе бергеде организациязы дүжүп каарга, райпога ажыл-агый эргелекчилей берген. Аңаа эки ажылы дээш Тываның херег­лекчилер ниитилелиниң баштаар черинден Хүндүлел бижикти алган. Владимир Кончукович 1993 чылда бодунуң чурттаар оран-савазын кончуг чараш, бедик, шынарлыг кылдыр тудуп алган, дөрт-беш өрээлдиг, чанында чунар-бажыңныг, мал азы­раар кажааларлыг, огородтуг. Эр кижиниң ажылгыры моон көскү.
Өг-бүлениң уруглары шупту эки өөренир чорааннар, улуг уруу Чаяна Туркестанга улус чоннарның университедин доос­кан, мергежили – англи, казах дылдар. Ам Кызыл-Мажалыктың №1 школазында англи дыл башкызы, 3 уруглуг. Күдээзи Рамиль Кызыл-оол база ол-ла өөредилге черин дооскан, амгы үеде чагыргада оралакчы дарга. Ийиги уруу Тээли школазын мөңгүн медальдыг дооскан соонда Москваның даг университединге өөренгеш, улаштыр магистратура, аспирантура дооскаш, ол-ла универ­ситетте башкылап турар. Ол Кыдатка бир чыл өөренгеш, кыдат дылды база өөренип алган. Үшкү уруу Чойганмаа Москваның Пирогов аттыг эмчи университедин дооскаш, педиатр эмчи болган. Улаштыр ординатурага өөренгеш, амгы үеде Москва хоорайда эндокринолог болуп ажылдап турар. Ооң өөнүң ээзи Чимит Цыренов – чурукчу. Хеймер уруу Надежда Москвада юридиктиг колледжте өөренип турар.
Амыдыралга дески чүве турар эвес, 2006 чылда өөнүң ээзи Владимир Кончукович хенертен «бурганнаан», улуг оглу чажында аарааш чок болган. Зоя Хертек­овна ажыг-шүжүгнү чеже-даа берге болза, шыдамыы-биле ажып эртип, студент уругларын бут кырынга тургузуп алган. Уругларының үжү ажылдап турар. Үш уйнуктуң эргим кырган-авазы. Хоочун эмчи сестра­зы ажы-төлү, күдээлери-биле эптиг, найыралдыг амыдырап-чурттап чоруур.
Эжимниң ажылдап турар коллективи хөй-ниити ажылдарынга дыка идепкейлиг. Ында аныяк кыстар Чаа чыл байырлалында шупту койгунактар кылдыр кеттинипкеш, суурга бир дугаар чер алганнар. Зоя Хертековна боду 2015 чылда эмчи сестраларының аразынга мөөрейге «Кожууннуң төп эмнелгезиниң даңгыназы» деп атты чаалап алган. Хөй чыл­дарда ак сеткилдиг ажылы дээш ону хөй санныг хүндүлел бижиктер-биле шаңнаан. Кожуун эмнелгезиниң профэвилели 38 чыл үзүктел чок ажылдаан хоочун кижини оон бедик шаңналче киирер дээрзинге идегээр-дир мен. Эжимниң удавас төрүттүнген хүнү база эмчи сестраларының хүнү-биле ба­йыр чедирип, бүгү-ле чүүлдерге чедиишкиннерни, ак орукту аңаа күзедим.
Катерина Хомушку.
Тээли суур.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.