1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АЖЫЛ ЧОКТАРНЫ ХААРА ТУДАР

Республикада херээженнер шимчээшкиннериниң идепкейжи ажыл-ижи көскү черни ээлеп турар. Ылаңгыя Тес-Хем кожууннуң Херээженнер чөвүлели сөөлгү чылдарда хөй чедиишкиннерлиг, эки түңнелдерлиг болуп келген.  Ооң бир көскү чижээнге кожууннуң Херээженнер чөвүлелиниң эгелээш­кини-биле Самагалдайга “Ажыл” деп хөй-ниити төвүн тургузуп алганы. Бо чылды Күш-ажылдың кижизинге тураскаадып чарлаан болганда, ажыл чок чонну хаара тудар сорулга-биле бо төптү ажыткан.
Чаа тургустунган “Ажыл” деп хөй-ниити төпте ажыл-агый чок кижилерни дугуржулга езугаар янзы-бүрү ажылдарга хаара тудуп эгелээн. Ол дээрге бажың чугайлаар, херим иштин-даштын арыг­лаар, суглаар, хөмүр, ыяш дүжүрер, ыяш чарып бээр, даараныр, септелге болгаш каңнаар ажылдар, хар, бок аштаар, сиген белеткээр, малчынга дузалакчылаар, печка септээр, электри ажылдары, аъш-чем кылыр, хой өзээр, ишти-хырнын аштап бээр, идик-хеп чуур дээш өске-даа бажың-балгат ажылдары-дыр. Бо ажылдарга чон күзелдии-биле киржип, эвээш-биче акша-көпеекти ажылдап ап эгелээн.
Ооң-биле чер­гелештир ко­жуун­нуң херээженнер чөвүлелиниң кежи­гүннери неделя санында аңгы-аңгы мастер-класстарны эрттирип турар. Аңаа база ажыл-агый чок кижилерни киириштирип эгелээн. Чижээ­лээрге, хин хаптарын (оол уругга көк өңнүг пөске, Эзир-Караның им-дем­дээн чураан, кыс уругга ак-кызыл өңнүг Сама­галдайның им-демдээн чураан) даа­раары, боошкуннар, чавагалар кылыры, аргаан-даараан ойнаар-кыстар, эм оъттар чыыры, аъш-чем кылыры дээш өске-даа.  
Эрткен неделяда “Ужарлыг” агит­квартираның идепкейжизи, күш-ажылдың хоочуну Бопуймаа Билчеймаа херээженнерге дошка кылырын өөреткен. Ус-шевер хоочуннуң мастер-клазынга бүгү кожуундан 43 херээжен чон кээп киришкен. Бопуймаа Кечиловна чүгле кылырын эвес, дошканың төөгүзүн, онзагай хуул­гаазынын тайылбырлавышаан өөреткени дыка чедимчелиг болган. Ам дараа­зында өске-даа ус-шеверлерниң суг-чинчилер-биле сыргалар кылырын, тыва бөрт, буян-­кежик хавын даараарын чагыг езугаар эрттирери көрдүнген. Чижээ­лээрге, буян-кежик хавын кижи боду даарап алырга, буян-кежии доктаар дээр, ынчангаш ону тыва езу-биле узуну кижиниң билээ хире, а адаа адыш ишти хире кылдыр хемчээп даараар.  
Бо-ла бүгү кылып турар ажылдар чүгле кожуун төвүнде эвес, сумуларда база чоруп турар. Сумуларның херээженнер шимчээшкиннери эң-не идепкейлиг дээрзин кожууннуң Херээженнер чөвүлелиниң даргазы Белекмаа Очун-ооловна Чамзырай демдеглээн. Ылаңгыя эң-не эки ажылдыг херээженнер чөвүлелдеринге Самагалдай (Меңги Чамзырай), Чыргаланды (даргазы Чечек Балдан), Y-Шынаа (Чечек Кочанай), О-Шынаа (Чойгана Шалык) сумулары хамааржыр. А кожуунда херээженнер шимчээшкининиң эң-не идепкейжилеринге Марина Yкейни, Азия­та Бадырааны, Саида Шойгарованы адап болур.
РФ-тиң Херээженнер эвилели бо чылын “Өскен-төрээн чурттуң ыдыктары” деп суй белектер мөөрейин чарлаан. Ооң кол угланыышкыны — төрээн чуртунуң ыдыктарын көргүскен суй белектерни келген аалчыларга, туристерге сөңнеп садар продукцияны кылыры, аңаа аныяк-өскенни өөредип, киириштирери. Ынчангаш кожууннуң ыдыктыг, тураскаалдыг черлериниң, чижээлээрге, Теве-Хаяның, Эзир-Караның тураскаалының, Самагалдай Хүрээзиниң бичии хевирин азы фото-чуруктарын көргүскен суй белектерни чогаадып кылырынга ажыл чок аныяктарны, чонну киириштирип, хаара тудар. Бо мөөрейниң деткикчилери, организакчылары кожууннуң Херээженнер чөвүлели. Кылган ажылдарны март 17-де “Ажыл” хөй-ниити төвүнүң байырлыг ажыдыышкынында делгээр.
Алдынай АРАКЧАА.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.