1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АЛДАРЛЫГ КИЖИЛЕРНИҢ ШКОЛАЗЫ

Чаа-Хөл кожууннуң Булуң-Терек ниити билиг школазы ноябрь­ 2-де байыр-найыр шинчи киир шиметтинипкен. Школага ажылдап чораан хоочун башкылар, ооң доозукчулары төрээн школазының 85 чыл юбилейин демдеглеп эрттирери-биле чыглып келгеннер. Хүндүлүг аалчыларның аразында бо школаның сайзыралынга улуг үлүг-хуузун киирген Анай Балчыровна биле Валерий Ховалыгович Кара-оолдар, школаның 1955 чылда доозукчузу, Тыва Республиканың Улустуң башкызы Эртине Деспижековна Ондар, кадык камгалалының тергиини, республиканың баштайгы нейрохирургу Римма Чыскал-оол­овна Күдерек, Тываның улус өөредилгезинге улуг үлүүн киир­ген хоочун башкы Любовь Түлүшевна Дамба-Хуурак, афган дайынының кадыг-бергезин эрес-дидим эрткен офицер Леонид Валерьевич Кара-оол дээш Тывага ат-сураа эки билдингир кижилер хөй болган.
Каас-чараш кылдыр шиметтинген школазының мурнунга ооң аңгы-аңгы чылдарда доо­зукчулары чыскаалыпкаш, кайы чылдың доозукчуларындан каш кижи келгенин илеткеп турганнар. 1955 чылда доозукчуларындан чүгле Эртине Деспижековна Ондар бар болган.
Булуң-Терек ниити билиг школазының төөгүзү 1934 чылдан эгелээн. Ол чылын 2 класс­тыг школа ажыткан. Оолдар, уругларны үжүк-бижикке, санга Самбуу башкы өөредип турган. Школаның баштайгы доозукчулары Дыртый, Тангытпай, Суваң-оол дээш ниитизи-биле 11 кижи. Оларның чамдыызы Чаа-Хөл, Чөөн-Хемчик дээш өске-даа кожууннарда школаларга башкылап ажылдап-даа турганнар.
Араттар үжүк-бижикке ажы-төлдү өөредириниң ажык-дүжүүн билип, уруг-дарыын школага эккеп эгелээн. 1937 чылда ук школа эге чада школазы апарып, Кызыл-Тас, Доңгак Доржу, Лопсан-Ёндан Серен, Доңгак Биче-оол олар башкылап турганнар. Эге чада школазының баштайгы доозукчулары Мөнден-Танзын Хунакпан, Моңгуш Хураган, Эртине Баазаң дээш шупту 16 кижи.
Тывага улус өөредилгези сайзыраан тудум, школаларның чадаларын көдүрүп турган. Булуң-Терек школазын 1959 чылда чеди чыл школазы, ооң соонда 8 чыл школазы, ортумак школа кылдыр эде организастаан. Кы­зыл-Даг суурга орус омактыг хамаатылар ол үеде хөй болгаш, орус класстар база турган. Совет Эвилелиниң дээди өөредилге черлерин дооскан орус башкылар Булуң-Терек школазынга ажылдап, өөреникчилерге ханы болгаш быжыг билиглерни берип турганнар. Оларның бирээзи республикага ат-сураа билдингир чораан башкы Антонина Тихоновна Кошкарова. Бо башкы республиканың өөредилге сайыдының оралакчызынга чедир депшип, Тываның улус өөредилгезин сайзырадырынга көскү үлүүн киирген.
Булуң-Терек школазының хөгжүлдезинге, эң ылаңгыя материал-техниктиг баазазын быжыглаарынга Валерий Ховалыг­ович Кара-оолдуң киирген үлүү улуг. Ооң шудургу болгаш негелделиг ажылының ачызында школаның ийи каът чаа бажыңын тудуп, ону 1974 чылда ажыглалга киирген. Школаның ийи каът улуг бажыңын туткан түңнелинде уруглар, оолдар делгем, чырык класстарга өөренир апарганнар. Өөредилгени кабинет системазынче киирип, башкылаашкын ажылының деңнелин көдүрер аргалыг болган.
Школаның 85 чыл юбилейиниң байырлыг кезээ Николай Танзын аттыг культура бажыңынга болуп эрткен. Ыр-шоор, танцы-сам, байыр чедириишкиннери, сактыышкыннар, белектер сөңнээни дээш байырлал ниитизи-биле кончуг солун болган.
Тыва Республиканың Баш­тыңы Шолбан Кара-оолдуң мурнундан сан-чурагайлыг технологиялар өөредилгезиниң кабинединиң сертификадын Булуң-Терек ниити билиг школазынга тывыскан. ТР-ниң Өөре­дил­ге яамызы гуманитарлыг угла­ныышкынныг сан-чурагай кабинединиң сертификадын школага берген. ТР-ниң Дээди Хуралының мурнундан белек — принтерлер болган. Школаның доозукчулары хүндүлүг башкыларынга белектерни сөңнээннер.
Булуң-Терек ниити билиг школазының 85 чыл юбиле­йин демдеглеп эрттиргени чүг­­ле байырлал эвес, эртем-би­лигниң база бир чадазынче көдүр­лүүшкүн болганы чугаажок.
Шаңгыр-оол МОҢГУШ.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.