1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АЛДЫН ЧЕМПИОННАР

Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол ноябрьда улуг маргылдааларга тиилээн тыва спортчулар-биле ужурашкан.
 Сергек Ооржак, Антон Сал­чак база Кежик Монгуш Венгрияның төвү Будапешт хоо­райга эрткен кикбоксингиге делегей чемпионадынга алдын медальдарны чаалап алган. А Саян Хертек Сочиге эрткен делегей чемпионадынга чемпионнаан болза, дзюдо мөгези Саян Ондар Черногорияга Европаның бирги чери дээш маргылдаага тиилээн. Ноябрьның 18-те Тывага Адалар хүнү бо чылын онза байырымныг болган, ужуражылгаже чемпионнарның ачаларын болгаш тренерлерин чалаан. 
Ат-сураглыг тренер Мерген-оол Монгушта ийи дакпыр өөрүшкү: ооң өөреникчилери Сергек Ооржак, Антон Салчактан аңгыда, оглу Кежик Монгуш база чемпион болган. Бодунуң үезинде кикбоксингиге делегей чемпиону, Европа болгаш Россияның бирги черлери дээш тиилеп чораан ачазы Мерген-оол Монгуштуң спортчу ат-алдарын оглу төлептиг уламчылаан. 
Кежик –  кикбоксингиге­ Рос­сияның спорт мастери, 2015 чылда делегейниң болгаш Европаның бирги чери дээш маргылдааларга тиилээн, ам делегей чемпиону атка төлептиг болган. Чемпион болурунга ачазының үлегер-чижээ кол рольду ойнаанын ол чугаалаан.­ Кикбоксингиден дыка хөй олимпий чемпионнары үнгенин Мерген-оол Монгуш демдеглээш, Саян Ондарны база адаан. Саянның ачазы – Оюн-оол Санданович оглун эгезинде Мерген-оол Монгушка эккеп турганын сагынган. Ол аңаа өске спортчулар ышкаш, ачазының соондан чоруп олурган. Ачазы Оюн-оол Санданович – бокска спорт мастеринге кандидат. Саян дзюдо биле самбоже чоорту шилчээн. 
Тываның Баштыңы-биле ужуражылгада ооң чүгле ачазы эвес, а ийи тренери – Хемер-оол Чадамбаевич Ондар биле Вячеслав Карбыевич Монгуш база келгеннер. Саянның тиилелгелери хөй – самбога элээдилер ортузунга Россияның бирги чери дээш маргылдааның тиилекчизи, дзюдога Россия чемпиону, дзюдога Европа кубогунуң эдилекчизи. Ам-даа бурунгаарлаар сорулга-биле тиилелгелерже улуг кичээнгей салбайн турарын ол чугаалаан. 
"Тиилелгени чедип алыры ындыг-ла кончуг амыр эвес, ылаңгыя сагыш-сеткил-биле. Бодун шын хөөн киирип, оон уламчылаар. Ам дыка хөй кижилер олимпийжи планнар дуга­йында менден бо-ла айтырар. Ол дээр­ге спортчу кижи бүрүзүнүң күзели, ону чедип алыры – улуг күш-ажылда. Чедиишкиннерге тура дүшпейн, чададан чадаже ам-даа бурунгаарлаар херек. Европаның бирги чери дээш маргылдаага тиилеп кааш, эртенинде 7 шакта, бир чаданы ашканым ол деп шиитпир-биле тренажер залынче базыпкан мен» – деп, Саян чугаалаан. 
Республиканың адалар шуул­­ганы эртип турар Улусчу чогаадылга бажыңының сценазынга Саян ол-ла бодалдарын үлешкен. Аныяк спортчунуң чугаазын зал адыш часкаашкыны-биле деткээн. 
Сергек Ооржактың ачазы – Василий Сандашович оглунга үлегерлиг чижек болур дээш, шуптузун кылып чоруур. Кажан бичии оглу спорт сонуургап эгелээрге, бүгү талазы-биле деткээн. Оглу биле секцияда эштерин аңгы-аңгы маргылдаа­ларже сөөртүп чедирип-даа турган. Бөгүнгү ужуражылгада Василий Сандашович оглунуң чедиишкиннеринге чоргаарланып, спортче сагыш салыышкыны дээш Тываның Баштыңынга өөрүп четтиргенин илереткен. Сергек – Россияның алдарлыг спорт мастери, ам кикбоксингиге делегейниң үш дакпыр чемпиону болганы бо. 
Тыва спорттуң база бир чор­­­гааралы – Антон Салчак. 2013 чылдың чазын, Мөңгүн-Тайгага айыыл-халапка эштери мөчээнде, ооң ады дыргын апарган. Антон спортчу соруун­ салбаан.­ Делегей чергелиг класстың Россияның спорт мас­тери атты чедип алган, 2012 база 2014 чылдарда элээдилер ортузунга делегейниң бирги чери дээш маргылдаага тиилээн, ам делегей чемпиону атты чаалап алган. 
Оолдар Тываның Баштыңы-биле маргылдаа дугайында чугаалажып, боттарының шаң­налдары – чемпион медальдарын база кубоктарын көргүскен. Шолбан Кара-оол тыва оолдарның чайынналчак тиилелгези спортче ам-даа чүс-чүс оолдарны хаара тудар деп чугаалаан. А адаларның төлептиг үлегери – дыка хөй эр кижилерге идиг болур ужурлуг. Ажы-төлүнүң чедиишкини – ада кижиге эң-не улуг аас-кежик. Спортчуларга эки белеткел баа­зазын хандырарының аргазын ужуражылга үезинде чугаалашкан. 
Адалар шуулганының үе­зинде спортчуларга акша сертификаттарын тывыскан. Делегей чемпионаттарының тиилекчилери 100 муң рубльди, Европа маргылдаазының чемпиону – 79 муң рубльди алган. Спорттуң база бир сылдызы Саян Хертек орукка чорааш, ужуражылгага кээп четтикпээн. Кызылга келген дораан, Улусчу чогаадылга бажыңында Адалар шуулганынга дорт келген. 
"Байыр чедириишкиннери дээш улуу-биле четтирдим! Түңнел сегиржип алыышкында ажыглаан аргамны бистиң тыва школага өөренип алган мен. Маңаа билиглеримниң эгези салдынган. Бо чазын Россия чемпионадынга тиилээш, делегей маргылдаазынга киржир эргени чаалап алган мен. Девиденчиг-ле чораан. Сочиге мени деткип, аарыыр дээш төрелдерим, катым чедип келгеш турган. Силерге база катап четтирдим. Адалар хүнү-биле шуптуңарга байыр чедирип тур мен» – деп, Саян Хертек чыылганнарга чугаалаан.
gov.tuva.ru
 
ЧАА ТӨЛЕВИЛЕЛДЕРНИ ТАНЫШТЫРГАН
 
Тываның Баштыңы Шол­бан Кара-оол туризмни сай­зырадырының планнарын туризм талазы-биле Бүгү-российжи каттышкан чөвүлелдиң хуралынга таныштырган. 
«Тывага туризм херээнче хууда акшаларны киириштирип, ону сайзырадып шыдаар бис деп шынзыдыпкан боор бис. Адырның элээн шыңгыы деткимчезинче көрнүр үе келген» – деп, Тываның Баштыңы демдеглээн.
Республикага туризм инфраструктуразын тургузары-биле холбашкан үш эң улуг төлевилелди боттандырарынга ажыглаар федералдыг акшаландырыышкынны чедип алырын Тыва кордап турар. Оларның санында – «Тайга» даг-хаагының комплекизи, Чагытай хөлге турис­тер баазазы, ол ышкаш сыын ажыл-агый баазазында туттунган этно-сууржугашка дузалал объектилер. Баш бурунгаар санаашкыннар езугаар шупту үш төлевилелдиң ниити өртээ 3,5 миллиард рубль, ооң 70 хуузун Тываның эрге-чагыргазы бюджеттен дашкаар дөстерни, оларның иштинде хууда инвес­тицияларны киириштиргениниң дузазы-биле хандырар деп бодап турар. 
Республика туризм адырынга ындыг хевирлиг төлевилелдерни боттандырар талазы-биле арга-дуржулганы чедип алган. Эрткен беш чыл дургузунда этно-сууржугаштан аңгыда, «Алдын-Булак» деп этнокультурлуг комплексти, Тываның найысылалының демдээ апарган «Азияның төвү» архитектура ансамблин, ол ышкаш аңгы-аңгы категориялыг 108 өрээлдиг бедик класстыг аалчылар бажыңын туткан, чурттуң кадык экижидилгези болгаш дыштанылга талазы-биле эртинези Дус-Хөлче баар орукту чаарткан.
Республиканың Экономика яамызының медээлери-биле алырга, туризм адырын сайзырадырының программазын күүседип турар үе дургузунда туризм адырының субъектилериниң саны барык­ 40 хуу көвүдээн, турисчи фир­маларның – 15 хуу. Туристер агымы ийи катап улгаткан.

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.