1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АРТТАР АЖЫП, ХЕМНЕР КЕЖИП...

Частың башкы айы. Кышкы бойдус узун уйгузундан оттуп, арга-эзимде куштарның мыжырашкан үннери каттышкаш, уяранчыг аялгалыг хөгжүмче хуу­ла берген. 
Турисчиниң са­гыш-сеткили саймаарап, ону ырак аян-чорукче кыйгырып турганзыг. Ол боду бе­зин билбейн барган, ала-чайгаар эт-севин эңме-секселеп, белеткенип эгелээн. Аңчы аңнаар өйү келгенде, аалынга олуруп шыдавас, аңнаарынга белеткени бээр болгай. Аңчы болгаш турисчи кижи төрээн бойдузунга кайы­зы-даа хини тудуш болгаш, оларның аажы-чаңы дөмей болганы ол-дур.
Ырлап чыдар дамырактар каттышкаш, Шуй хем болуп, Барлык хемче агып кирип чыдар. Ийи хемниң белдиринде чурумалдыг чараш суурну, ооң үндезин чурттакчылары Шуй дээр.
Дадар-оол Хомушкуевич Сүрүн Кызылдың башкы институдунуң күш-культура салбырын дооскаш, өскен-төрээн Шуй ортумак школазынга 1972 чылда ажылдап чедип келген. Башкы ажылынга ооң ынак башкылары байлак арга-дуржулгазын дамчыдып бергениниң түңнелинде, ажылының уг-шиин тыва берген. Дадар-оол Сүрүн школачы чылдарындан эгелээш туризмге хандыкшылдыг чораан. Туризмге дагдыныкчы башкызы — ТР-ниң алдарлыг башкызы Ким Көк-оолович Сарыг-Донгак. 
Дадар-оол башкының ажылы туризм-биле харылзаалыг. Ол ортумак болгаш үстүкү класстарның күзелдиг өөреникчилеринге туризм бөлгүмүн ажыдып алган. Баштайгы үелеринде туризмниң эге билиглерин өөредип, чоор­ту практиктиг кичээлдерни эрттирип эгелээн. Ол үеден бээр өөреникчилерниң туризмге сонуургалы улам хандыкшылдыг апарган. Дадар-оол Хомушку­евич аныяк туристерни өөредип  кижизидеринге арга-дуржулгазы улуг, ТР-ниң элээдилер болгаш уругларның туризм төвүнүң кол специализи, чаңгыс чер-чурттуу, «Россияның туризмниң тергиини» деп хүндүлүг аттың эдилекчизи Сарыг-оол Кара-Салович Мөңге-биле тудуш харылзаалыг. Ооң сүмелерин, методиктиг дузазын үргүлчү ап келгени — туризмни өөре­никчилер аразынга сай­зыра­дырынга улуг деткимче болган.
Амгы үеде Дадар-оол Сүрүн­нүң  аныяк туристери кожуун, республика чергелиг турисчи слеттарның каш дакпыр чем­пионнары. Ол башкының туризмге бердинген кызымаккай күш-ажылының түңнели-дир. Кожуунда аныяк башкыларның туризм талазы-биле дагдыныкчызы, бодунуң байлак арга-дуржулгазын оларга дамчыдып берип чоруур хоочун башкының чагыы мындыг:
— Категориялыг турисчиге аян-чорукка улуг белеткел херек. Ынчангаш аъш-чемин, кедер идик-хевин, ап чоруур турисчи херекселдерин онза кичээнгейге ап, күш-дамырын сайзырадып, эки белеткенип алыры чугула. 
Кижиниң күш-ажылын чону үнелээр дижир болгай. Дадар-оол Хомушкуевич «Социалис­тиг чарыштың тиилекчизи», «Россияның турисчизи» деп хөрек демдектериниң эдилекчизи, «РФ-тиң спорттуң хоочуну», «РФ-тиң ниити өөредилгезиниң хүндүлүг ажылдакчызы» деп шаңналдарга төлептиг болган.
Дадар-оол Хомушкуевич уруг­ларының кижизидилгезинге сагыш-човангыр ада. Өг-бүлезиниң быжыг чөленгиижи. Өөнүң херээжен ээзи Роза Сатовна эге класс­тар башкызы. Улуг уруу Омак – психолог башкы, оглу Орлан – сайгарлыкчы, бичии кызы Орланмай – истекчи. Дадар-оол Хомушкуевич биле Роза Сатовна Сүрүннерниң өг-бүлезинге аас-кежикти, чоруу чогунгур, оруу ак болурун, арттар ажып, хемнер кежип, аян-чоруун уламчылаар болзун деп йөрээп артым.
Көк-оол САЛЧАК.
Тээли суур. 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.