1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

БЕРГЕ-ДАА БОЛ, СОЛУН АЖЫЛДЫГ

Эртем-техника хөгжээн, сайзыраң­гай ниитилелде чурттап турар-даа болзувусса, аарыг кижиге баштайгы дуза дилээрде азы айыыл-халап болурга, бир-ле дугаарында 03-че долгап, эмчилерни чалаар бис. Республиканың дүрген дуза чедирер болгаш айыыл халаптар медициназының төвүнде ниитизи-биле 14 аңгы бригада чаа үениң сайзыраңгай херекселдери-биле дериттинген автомашиналарлыг ажылдап турарлар. Олар хүннүң-не хондур-хүнзедир ортумаа-биле 210-230 чалалганы хүлээп ап, аарыг кижилерге баштайгы дүрген дузаны чедирип турарлар. Оларның иштинде 30 хуузу чаш уруглар, 40 хуузу хоочураан аарыглыг хамаатылар, а артканы айыыл-халап болган черлерге кемдээн кижилер.
Дүүн, апрель 28-те, дүрген дуза эмчилери­ниң профессионал байырлалын демдег­леп эрттиргенин барымдаалааш, бо хүнгү үндүрүлгевиске «Тергиин эмчи-2017» респуб­лика конкурузунуң дүрген дуза чеди­рериниң талазы-биле тиилекчизи, реанимация бригадазының анестезиолог-реаниматолог эмчизи Аржана Сарыговна Ондарны таныштырар-дыр бис.
Аржана Ондарның алыс чурту Чадаана хоорай. Ол бодундан улуг чаңгыс угбалыг, өг-бүлезиниң хеймер, чассыг кызы болуп өзүп келген. Ол бичиизинден тура-ла ак халаттыг эмчилерни дыка чарашсынар, оларның ажыл-ижин сонуургаар, эмчи болуксаар чораан. Ынчангаш школа доосканының соонда, күзелиниң аайы-биле Красноярскиниң эмчи академиязынче кирип алган. Эге дээрезинде акушер-гинеколог эмчи болур сорулгалыг өөренип кирген. Кажан Чадаанага 5 дугаар курстуң практиказын эрттирип тургаш, орук озал-ондаа болган черге, автомашинага бастырган, аар-кемдээшкинниг бичии уругга реанимациялыг дуза чедиргениниң соонда, планын өскертип, өөредилгезин реанимация талазы-биле угланыышкынныг доозарын шиитпирлеп алган. 
2004 чылда өөредилгезин дооскан соон­да, Красноярск эмнелгезинге интернатуразын эрттиргеш, төрээн Тывазынга кээп, Республиканың дүрген дуза чедирер болгаш айыыл-халап медициназынга ажылдай берген. Чаа келген аныяк эмчиге ол үеде эмчиниң оралакчызы болуп ажылдап турган кардиолог эмчи Чечек Бавуковна Даваа (аравыста ам чок) арга-сүмезин кадып, мергежилиниң чажыттарынга өөреткен. Кезээде хоочун эмчилерниң арга-сүмезин дыңнап, олардан үлегер-чижек ап чораанындан Аржана Ондарның арга-дуржулгазычоорту улгаткан. «Чаа-ла 12 чыл ажылдаан хирезинде, 20-30 чыл ажылдаан эмчилерден дудак чок, бодунуң кызымаккай, өөрениичел, билдилии-биле аныяк эмчилерни безин өөредип, арга-дуржулгазын дамчыдып турар апарган. Бистиң аныяктарывыс аразында Аржанадан үлегер ап чоруурлар эңдерик. Ынчангаш тергиин эмчи деп атка төлептиг болганы ол» – деп, дүрген дуза чедирер төпке 25 чыл дургузунда ажылдаан, кол фельдшер эмчи Алена Тадар-ооловна мактап чугаалады. 
Аныяк эмчи 6 харлыг чаптанчыг оолдуң ынак иези.  Хостуг үелеринде өг-бүлези-биле кино, концерт көрүп, арыг агаарга дыштанырынга ынак. Оон аңгыда танцылаарынга сонуургалы улуг. Кажан ол Красноярск хоорайга өөренип тургаш, «Эне-Сай» ыры-хөгжүм, фольклор ансамблин удуртукчулавышаан, танцылап турган. Ооң удуртуп турганы ансамбли 2004 чылда Россия чергелиг конкурска тиилекчи болган.  Амгы үеде доктаамал танцылавайн турар-даа болза, организациялар аразында болуп эртип турар мөөрейлерге бодунуң коллективиниң мурнундан танцы-самга бо-ла киржир.
Кандыг-даа эмчи кижиге өлүг-дириг аразынга чыткан аарыг кижиниң амы-тынын кам­­галап алыры дег улуг өөрүшкү чок. «Бир катап хөй-ниити черинде тынмайн турар кижи бар деп медээ алгаш, айыткан черге дүрген чедип келдивис. 70-80 хар аразында кырган-ачай шимчевес, чүрээниң согуу-даа дыңналбас. Инфарктай берген дээрзи билдингир. Долгандыр турган улусту чайлаткаш, дүрген-не реанимациялыг дуза чедирип эгелээн бис. Кылыр ужурлуг бүгү хемчеглерни алганывыс түңнелинде чартык шак хире болганда аарыг киживистиң чүрээниң согуу тыптып, боду тынып, караан оожум ажыдып келген. Өлүг биле диригниң аразынга чыткан аарыг киживистиң тынгарлып келгенинге өөрээш, ыглапканымны бодум билбейн бар­ган мен» – деп, Аржана Ондар сактып чугаалады.
Чамдык чалалгаларга аарыг кижиниң кандыг аарыглардан аарып чораанын, иштиг-сааттыы азы чүнүң соонда кемдей бергенин-даа тодарадып четтикпейн, кончуг дүрген эмчи дузазын чедирер апаар. Бергедеп чыткан аарыг кижиниң амы-тыны чүгле эмчиниң холунга келир. Ындыг байдалда эң-не кол чүүл – эмчи кижиниң бодунуң билии, шалыпкын болгаш дүрген боданыры чугула.  
«Бистиң төпке ажылдап чораан, амгы үеде хүндүлүг дыштанылгада эмчилерни көрүп чоруурга, кылажы безин дүрген, үргүлчү шошкуп чоруурлар. Оларның чемненири болгаш кеттинери безин шалыпкын. Дүрген дуза чедирер черге ажылдап чораан болгаш, дүрген ажылдаарынга болгаш боданырынга чаңчыгып калган болурлар» – деп, Аржана Ондар чугаалады.
Кижилерниң амы-тынын камгалап чоруур буянныг ажыл-иштиң ээзи болур аныяк эмчиге, профессионал байырлалын таварыштыр ак орукту, бедик чедиишкиннерни күзедим!
Сайсуу ДАРГЫН-ООЛ.
Авторнуң тырттырган чуруу.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.