1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

БИСТИҢ ЧҮРЕКТЕРИВИСКЕ ЭҢ-НЕ ЭРГИМ

Август 22 –  Россияның Тугунуң хүнү. Кызылга күрүне байырлалы Россия­ Федерациязының болгаш Тыва Республиканың күрүне туктарын көдүре­риниң езулалы-биле эгелээн. Байыр­лыг хемчегге­ Чазак кежигүннери, республиканың  Дээ­ди Хуралының, Төлээлекчилер хура­лының депутаттары, ТР-ниң Башты­ңының Адми­нистрациязының болгаш Чазак Аппара­дының ажылдакчылары киришкеннер.
 «Бистиң чүректеривиске эң-не эргим күрүне демдектериниң бирээзи – Россияның тугу! Ол кезээде бистиң-биле кады: чайынналчак тиилелгелерниң өөрүшкүзүнде-даа, эгиттинмес чидириглиг хүннерде-даа, кол-кол чедиишкиннерниң аас-кежиктиг үелеринде-даа! Ол Россияның бүгү чоннарын, аңгы-аңгы шажын-чүдүлгелиг, политиктиг көрүштүг база культура езу-чаңчылдарлыг кижилерни каттыштырып турар бистиң төрээн тугувус! Бо хүн, чаңгыс чер-чурттугларым, Россияның Тугунуң хүнү-биле Силерге байыр чедирип тур мен! Бистиң чурттуң болгаш республиканың чаагай чоруу дээш бүгү-ле эгелээшкиннериңерге чедиишкиннерни күзедим!» – деп, Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол чаңгыс чер-чурттугларынга чугаалаан.
Туктарны киискиткениниң соонда, эрге-хоой­лу камгалаар органнарның болгаш элээди шеригжилерниң колонналары Арат шөлүнге марш­тап эрткен.
Кызылдың кол шөлүнде тук азар адагаштарны 2015 чылда-ла Россия Федерациязының Күрүне тугунуң хүнүнде тургускан. Оон бээр Россияның хүнү, Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгениң хүнү, Тыва Республиканың хүнү дээш өске-даа күрүне байырлалдары туктар көдүрериниң езулалы-биле эгелээр апарган.
РФ-тиң Күрүне тугунуң хүнүнге тураскааткан хөй-хөй хемчеглер болуп эрткен. Аныяктарның «Россияның тугунуң адаа-биле» деп чадаг-терге чарыжын, республиканың кожууннарынга «Тыва – эрес-дидим чоруктуң девискээри» губернатор төлевилели езугаар авточарышты организастаан. «Азия төвү» скульптура комплекизинге чогаалдарга уран номчулгаларны болгаш тук-шоуну эрттирген.
Россияның тугу 300 ажыг чыл төөгүлүг. 1991 чылда үш өңнүг тукту РСФСР-ниң күрүне демдээ кылдыр албан езузу-биле эрткен. Yш чыл эрткенде Борис Ельцин чуртка Күрүне тугунуң хүнүн доктаадырының дугайында Айтыышкынга атты салган. 2000 чылда Владимир Путин «Россия Федерациязының Күрүне тугунуң дугайында» федералдыг конституция хоойлузунга атты салган. Хоойлу езугаар РФ-тиң Күрүне тугу – дең хемчээлдиг үш доора дилиндектиг: кыры – ак, ортузу – көк, адаа кызыл өңнүг дорт-булуңнуг тук. Амгы үеде колдуунда (албан езузу-­биле эвес) Россияның тугунуң өңнеринге хамаарыштыр мындыг тайылбырларны ажыглап турар: ак өң — тайбыңны, арыг-силигни, сайзыраңгайны, буруу чок чорукту; көк өң – бүзүрелдиң болгаш шынчы, туруштуг чоруктуң демдээ; кызыл өң күчү-күштү болгаш Ада-чурт дээш төккен кызыл ханны илередип турар.
 
ЧОГААЛДАР НОМЧУЛГАЗЫ
 
Россия Федерациязының Күрүне тугунуң хүнүнге тураскааткан республиканың чогаалчыларының, шүлүкчүлериниң болгаш блогерлериниң патриотчу чогаалдар номчулгазы август 21-ниң хүнүнде «Азия төвү» скульптурлуг комплексте «Хаанның аңнаашкыны» тураскаалдың чанынга болган.
«Буянныг чүректер» деп хөй-ниити шимчээш­кининиң кежигүннери РФ-тиң болгаш ТР-ниң туктарын туткулап алгаш, танцы-самын көргүспүшаан, тук-шоу-биле байырлалды ажытканнар. Россия Федерациязының болгаш Тыва Республиканың ыдык ырыларын үрер хөгжүм оркестри күүсеткен соон­да, Чазак Баштыңының оралакчызы Аяс Чудаан-­оол Күрүне тугунуң хүнүн таварыштыр чыыл­ган чонга байыр чедирген.
В. Степановтуң «Необъятная страна» деп шүлүүн Кызылдың №7 школазының өөреникчизи Даниста Рыбалко, Олег Сувакпиттиң «Россия-биле кады» деп шүлүүн Тываның улустуң артизи Надежда Наксыл номчаан соонда, Елена Сибирцева «Чуртта, Россия» деп ырыны бараалгаткан. 
В.Ш. Көк-оол аттыг национал хөгжүм-шии театрының артистери: Елена Ооржак «Мен тыва мен» деп шүлүктү, В. Орловтуң «Мен биле бис­тер» деп шүлүүн Любовь Ондар номчаан соонда, театрның аныяк артизи Ачыты Салчак хөөмей-сыгыдын бараалгаткан.
Салим Сүрүң-оолдуң «Көк-көк даглар аразынга төрүттүндүм» деп шүлүүн Тываның улустуң артизи Люндуп Солун-оол, Н. Федосееваның «Россиямга ынак мен» деп шүлүүн Сайзана Сат, «Ада-чурт чүүден эгелээрил» деп шүлүктү Орлан Оюн аянныг номчааннар.
Россия Федерациязының Күрүне тугунуң хүнүнге тураскааткан байырлыг чогаал номчулгазы адакталып турда, «Россия, сээң-биле» деп ырыны Сайзана Сюрюн, Айдыс Чадамба база Белек Бавуу «Саяннар» ансамблиниң танцы-самчылары-биле кады бараалгатканнар.
Эрес КОЛ.
 

 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.