1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

БУРУНГААР ШИМЧЭЭШКИН БАР, ЫНЧАЛЗА-ДАА...

 

 

Кожууннар

Юридиктиг организациялар

Хуу кижилер

Бай-Тайга

11

405

Барыын-Хемчик

15

371

Бии-Хем

13

27

Чөөн-Хемчик

8

640

Каа-Хем

5

22

Мөңгүн-Тайга

3

204

+вүр

8

188

Сүт-Хөл

2

257

Таңды

1

59

Тере-Хөл

2

9

Тес-Хем

5

92

Тожу

5

60

Улуг-Хем

13

157

Чаа-Хөл

-

252

Чеди-Хөл

9

68

Эрзин

6

281

Кызыл кожуун

6

122

Кызыл хоорай

39

93

Каа-Хем суур

3

40

Редакциядан чагыдып алган кижилер

 

15

/үрмек садыглаашкынче үндүрген тираж

 

800

Чагыдып алыкчыларның ниити саны

151

3362

Ниити тираж ((юридиктиг болгаш хуу кижилер)

 

3513

Бир үндүрүлгениң ниити тиражы

 

4313

 

 

Редакциядан: 2019 чылдың бирги чартык чылының чагыдылга кампаниязы декабрь 20-де доозулган. Ооң түңнелдери-биле алырга, «Шын» солуннуң бо чылдың бирги чартыында ниити тиражы 4313 экземпляр болган. Албан-организацияларны болгаш хууда кижилерни, үүрмектеп садар тиражты катай хаара саннаарга безин ол хире болган. Шаанда болза, ындыг көргүзүгнү чагыдылга кампаниязын бууратканы деп санаар турган. Чагыдылга дээш харыы­лап турар хөй-хөй даргалар – партия обкомунуң идеология секретарындан эгелээш, райкомнарның агитас-сур­таал килдизиниң, кожуун, суму чагырга черлериниң харыысалгалыг ажылдакчыларынга чедир чавыс түңнелдер дээш хемчег алзып болур турганнар. Ам ындыг эвес апарган-дыр, ону тоор, сагыш човаар, кичээнгейге алыр кижилер шуут чок калган.  Чагыдылга дээрге почтачыларның, редакцияның бодунуң дорт херээ, хүлээлгези деп көөр, санаар апарган. Черле ынчаш тус-тус чагырга черлеринде ону дорт харыылап турар даргалар-даа бар деппе ынчаш? 
 2018 чылдың январь эгезинде «Шын» солуннуң чагыдылгазы 3919 экземп­ляр турган. Бо чылгы көргүзүгнү ук үе-биле деңней алырга, 394 экземпляр өзүлделиг. Кижи бодаарга, өөрүүрүнге бүгү-ле барымдаалар, бичии-даа бол, бурунгаар шимчээшкин бар болгу дег. Ынчалза-даа чагыдылганың чылдан чылче дорайтап олурарын, ооң иштинде тыва парлалганың, тыва дылдың бөгүнгү байдалын кичээнгейге алыр чүве болза, чүвүр сыңмас өөрүшкүге, байырымныг хөөннерге чылдагаан турбас ышкаш. Ооң кадында «эвээш-ле дизе 5 чыл болгаш тыва парлалга боду-ла «бурганнай» бээр» деп санап чоруурлар база тыптып келген. Оозу кандыг-ла болду? Бети дизе, номчукчуларның бижип турары дег, 3-4 өреге катчып, октажып алгаш, солунну чагыдып ап, номчуп турарын кичээнгейге алыр чүве болза, "Шынның" коъгу үзүлбес, ол ам-даа чурттаар. Хуурмактар чеже-даа хамнап турза, амыдырал төнчү чок-ла болгай, ол ам-даа уламчылаар.
База катап чагыдылгаже эглип кээл. Ийет, биеэде дег Чөөн-Хемчик, Бай-Тайга, Эрзин, Сүт-Хөл дээн ышкаш чиңгине тыва кожууннар чагыдып алыкчыларның санының талазы-биле база катап мурнуку одуругда. Ынчалза-даа оларда безин чагыдылга кылдыртып алган юридиктиг организацияларның саны пат. Таанда черле канчап оларда кожуун библиотекалары, школалар, албан черлери чок болду. Чаа-Хөл кожуунда чаңгыс-даа албан-организация чагыдылга кылдырт­паан, 18 277 чурттакчылыг Каа-Хем суурда чүгле 5, чеди сумулуг Тес-Хем кожуунда – 2, ыраккы Тере-Хөлде – 2 организация чүгле чагыдылгалыг. Ындыг чурттакчылыг черлерниң санын уламчылап болур. Үстүнде таблицадан боттарыңар безин көрүп болур силер.
Байдал бо-ла хевээр артар чүве бол­за, республикада кара чаңгыс док­таамал үнүп турар «Шын» солуннуң 2024 чылдың август 31-де 100 чылдаар оюнга чедир чурттаар-чурттавазының айыылы тургустунуп болур. Ужу-бажы билдинмес үш-үдүрүм, кевин-херекчок реорганизация-даа аңаа дуза болбас. Ону болдурбас дизе бир дем херек. Тыва дылдың эдилекчилери болур бүгү чоннуң, чогаадыкчы интеллигенцияның база янзы-бүрү деңнелдиң эрге-чагырга органнарының дээривис ол. Шак ынчаар, «Шынны» «хөөржүдүксээр» кижилерге бистиң ниити харыывыс мындыг болур ужурлуг.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.