1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

БҮЗҮРЕЛДИҢ, ДЕТКИМЧЕНИҢ АЧЫЗЫНДА...

Спорттуң аңгы-аңгы хевирлеринден хүрештиң сайзыралы республикавыста бирги черде дээрзинге чигзиниг турбас. Республиканың адын камгалап делегей чергелиг маргылдааларга удаа-дараа чедиишкинниг киржип чоруур аныяк мөгелер бисте хөй. Оларның аразындан Баасан Баткарны танывас, билбес кижи чок дээр болза, хөөредиг болбас. 
Баасан Андреевич Баткар 1998 чылда Эрзинге төрүттүнген. 6 харлыг чажындан тура, хүрешке сонуургалы оттуп, школаның хүреш секциязынга киржип эгелээн. Эрзин ортумак школазының 9-ку клазын дооскаш, Кызылдың Олимпийжи курлавырлар училищезинде өөредилгезин уламчылап турар.
Мөге чеже-даа аныяк болза, ооң чедиишкиннери улуг мөгелерден дудак чок. Баштайгы улуг чедиишкинни 2014 чылда Кыдат Улус Республиканың Тайбейге болуп эрткен делегей чергелиг сумо маргылдаа­зынга чедип алган. Ол аңаа 80 килдиглер аразынга мөңгүн медальга төлептиг болган. 2015 чылдың август айның 28, 29 хүн­неринде Японияның Осако хоорайга 18-19 харлыг элээди оолдар аразынга сумога делегейниң бирги чери дээш эрткен маргылдаага Украинаның, Бразилияның, Японияның болгаш Польшаның шыырак дээн мөгелерин октааш, аныяк тыва мөге Баасан Баткар езулуг делегей чемпиону болуп төрээн Тывазын алдаржыткан. Ооң-биле чергелештир 2014-2016 чылдарда республика Наадымнарының аныяк мөгелер аразында болуп эрттип турган тыва хүрештерге 3 дакпыр шүүлгени онзагай таварылга болган. 
 Баасан Баткар: – Бо бүгү чедиишкиннеримни ынак авамның, чоок кижилеримниң бүзүрели, деткимчезиниң, тренер-башкыларым Адар Куулар биле Анатолий Баткарның шыырак белеткели, чагыг-сүмезиниң ачызында чедип алган мен. «Мээң чугаамны дыңнап, ону хажытпайн чоруур болзуңза, ынчан езулуг мөге боор сен, оглум» дээн кырган-ачам (тренерим база болур) Анатолий Баткарның чагыын үргүлчү бодап, ооң чагыг-сүмезин ам-даа дыңнап, сагып чор мен. Мөге болурунга чажымдан тура кырган-ачам мени өөреткен. Ол шыңгыы, негелделиг кижи, ынчангаш ооң негелделерин хажытпас дээш, бичиимден тура хүн чурумун сагып өөрени берген мен. Оон аңгыда мөге кижи кажан-даа арага, таакпыже сундулавас ужурлуг. Хүрешке эки белеткел дээрге-ле хүн чурумун, шын чемненириниң чурумун сагыыры, хөй аргалар билири, күш-дамырын эки сайзырадыры болур. Амгы үеде сумо хүрешке тренерим «Россияның алдарлыг тренери» аттың эдилекчизи Адар Куулар. Ол бисти, аныяк мөгелерни, делегейниң аңгы-аңгы чурттарынче чедирип, кезээде чагыг-сүмезин берип чоруур – деп чугаалады.
Баасан-биле чугаалажып олура, ооң аажы-чаңының бүдүштүүн, биче сеткилдиг, дузааргаан, эш-өөрзүрээн эскердим. Турза узун, тутса мөге дурт сыны езулуг тыва мөгениң овур-хевирин көргүзүп турар. Ол эш-өөрзүрек, чугаакыр аажы-чаңныг. Өг-бүлезиниң улуг оглу болгаш, авазы Аржаа­на Васильевнаның езулуг дузалакчызы, бажыңында эр кижи кылыр ажылдарны сагындырыг чокка үргүлчү кылып, дуңмаларын карактажып чоруур. Авазы ажылдап турар үеде дуңмалары-биле кады манчы-бууза кылып чииринге, чараш чурумалдыг арыг-агаарга дыштанып агаарлаарынга ынаан ол демдегледи.
Баасан ышкаш аныяк­ мөгелерниң улуг-улуг че­дииш­киннерин интернет четкизинден, солун-сеткүүлден бо-ла номчуур бис. Бодум хуумда хүрештиң аңгы-аңгы аргаларын, чажыттарын эки билбес-даа болзумза, аныяк мөгелерниң, оларның тренер-башкыларының бедик чедиишкиннеринге үргүлчү өөрүп, оларга чоргаарланып чоруур мен. Аныяктарга езулуг үлегер көргүзүп чоруурларның бирээзи Баасан Баткар ол деп санаар мен. Чуртувуска ам-даа хүрешти сайзырадып, келир Дагаа чылында бистиң тыва мөгелеривис делегей чергелиг маргылдааларга чедиишкинниг киржирин күзээр-дир мен!
Сайсуу ДАРГЫН-ООЛ.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.