1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ВИТАЛИЙ БАРТЫНА-САДЫ

 

ТР-ниң Дээди Хуралының эрге-хоойлу, айыыл чок чорук болгаш кызыгаар айтырыгларының талазы-биле комитеттиң даргазы 

Сөөлгү үеде черле Тывада-даа, Россия Федерациязының регионнарында-даа арага ижип алгаш, машина мунуп чоруп турар кижилерниң буруузу-биле кем-херек үүлгедиишкиннери, орук озал-ондактары удаа-дараа болуп турар. Оон түңнелинде хөй кижилер өлүп турар. Бистин Тывада улусту өөредип, ынчаар чурттап болбас, ол-бо кижи багай, дуу кижи деп шынга дүүшпес чүүлдерни бодунуң солунунда бижип турар журналист киживис бар. Ооң ады Сергей Конвиз деп билир бис. Ол кижи база эзиртир суксун - арага ижип алгаш, КАИ ажылдакчыларынга туттурган кижи-дир. Дүүн, бурунгу хүн эфирге, интернете үнүп турар видеодан ол кижини көргеш кайгап ханмадым. Бир эвес бодуңну ындыг шын дээш туржуп чоруур кижи мен деп санаар болзуңза, бодунну база төлептиг кылдыр алдыннып көр-даан. 
Эң бир дугаарында кижи өскелерге үлегер-чижек болур болгай. Бодун шын эвес алдынып чорааш-ла, өске улустарны өөредип, бащкылай бээриңге, шын эвес-ле дир. Ынчангаштың мен бодап турарымга, бо иштики херектер яамызының орук шичмээшкининиң ажылдакчылары туруштуг болуп, бо болган таварылганы сүржүп, судтажып тургаштың эчизинге чедирер болза эки деп бодар тур мен. Чүге дээрге мен полициця органнарынга ажылдап чораан кижи болгаш ону билир мен. Анаа кыдыындан көөрге безин, бир дугаарында, административтиг кем-херек үүлгедиишкини-дир. А эзирип алгаш, машина башкарары дээрге-ле административтиг кем-херек үүлгедиишкини болгай. Ийи дугаарында, ол эзирик кижини машинага олуртуп алгаш, ооң кыдыынга полиция ажылдакчылары олуруп алгаштын, ол кижини аай-дедир тырткылавайн-даа турду. Харын чөптеп, чагып-сургап турар оолдар чорду, Семенович, анаа олуруңар, шимчевеңер, алгышпаңар, бистерже халдавайн көрүңер деп дилеп турда-ла, ол кижи чанында орган шагдаа оолдун караанче бир шашты. 
Ол ручка тудуп алган орган холу-биле шанчарга, харын-даа караанга дегбейн барды. Караанга деген болза, караа чок, бүгү назынында согур артар шээй ол-ла. Ол ынчаар шаштырып алгаш безин ол оол удурланып алгырып, кышкырып, хөректенип канчанмаады-даа. Бо канчап бардыңар, мени шашкылап тур силер? Мен дээрге албан-хүлээлгем күүседип ажылдап турар кижи-дир мен, дээрге-даа херекке албас, хөректеп турду. Оон аңгыда ол протоколду долдуруп орган оолга шаптыктап орарын көрүнер даан ам. Ол кижи ону долдуруп, шын чүвени чугаалап, мынчаар долдуруп тур мен деп тайылбырлааарга безин ону-даа дыннавады, хереке-даа албады. Ол полициця ажылдакчыларының мелегейинге чедип, протколду кайыын долдуруп шыдаар сен, «төрүп чадап ор сен, канчап чадап ор сен» сөгленнип турду. Ынчап кээрге бо кижи болза ам ийи аңгы херекке онаажып турар-дыр деп билип тур мен. Бирээзи болза административтиг херек – эзирик, арага ижип алгаш машина мунуп чораан. Ийи дугаарында, ол шагдаа кижилернин кылып турар ажылынга шаптыктап турганы база бир улуг айтырыг-дыр. 
Өске талазында ол улустарны куду көрүп сөгленнип турганы деп деп айтырыг база бар. Оон аңгыда ол полиция ажылдакчызынга хол дээп, шашкылап турганы деп айтырыгны база аңгы шыңгыы көөр болза эки. Ынчап кээрге, кеземече херээнге онаажыыр апаар ындыг статья бар, мен ынчаар билип турар мен. Бо таварылга чаңгыс эвес удаа болуп тур шээй. Бо мындыг видеону болза эрткен күзүн база бир көрген бис. Кышкы үеде база көрген бис. База эзирип алган, руль артынга олурган, база туттуруп алган. Ам мен бодап турарымга бистин суд органнары бо факт-барымдааларны өөренип көөр болза эки. Бо дээрге дагын катап болуп турар херек-дир. Ынчангаштын мен бодарымга, бистин иштики херектер-даа яамызының ажылдакчылары, ооң соонда суд-даа органнары, прокуратура-даа болза бо херекти төнчүзүнге чедирер боор деп билип тур мен. Чон ону манап турар диин. Кончуун але, боду мындыг кижи шээй, ам бо кижиге хамаарыштыр, кандыг кеземче херээ онаар ирги? деп айтырыгларны боттарынга безин салып, аразында чугаалажып турар. 
Эзирик автомашина башкарып чорааш, орук шичмээшкин дүрүмнери сагывас, кеземече херээнге онаашпас мен деп бодап чоруур. туразы улуг чолаачылар өске машин-балгат кырынче-даа, анаа-ла буруу чок кижилерниң кырынче-даа халды берип болур, бичии чаш уругларны бастырып болур. Адак сөөлүнде бодунуң амы-тынынга чедип, чок болуп болур айыыл тургустуннуп турар. Руль артынга олуруп, демир-хөлгени башкарып эгелээн соонда-ла шупту хоойлу мурнунга дең эргелиг болур: эрге-дужаал эдилээн, дарга-бошка кижилер, дептутаттар, журналистер, малчыннар, бөдүүн ажылчын кижи дээш шупту кылган частырыы дээш хоойлу мурнунга харыылаап апаар.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.