1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ГУБЕРНАТОР БАТСАЙХАН-БИЛЕ УЖУРАШКАН

Тываның Баштыңы Шолбан Ка­ра-оол Тыва-биле кызыгаарлашкак Увс аймактың губернатору Д. Батсайхан баштаан моол делегацияны хүлээп алган. Ужуражылгага Тыва Республиканың Баштыңының – ТР-ниң Чазааның Даргазының оралакчылары, кол яамыларның болгаш ведомстволарның удуртукчулары база киришкен.
«Төп Сибирьниң Азияже үнер эжии Тыва болганы ышкаш, Увс аймак база Моолдуң болгаш Соңгу Кыдаттың Сибирьже үнер эжии» — деп, Шолбан Ка­ра-оол чугаа­лааш, аалчылар-биле ужуражылганың кол темазын тодараткан.
 Ооң чугаазы-биле алырга, Тыва-биле кызыгаарлашкак моол аймактарның аразындан Увс аймак-биле харылзаалар база бистиң республикага кончуг чугула, чүге дээрге ооң девискээринге Р-267 «Енисей» федералдыг автомагистраль чедип, Хандагайты (Россия) – Боршоо (Моол) орук уламчылаар. Российжи — Моол ниити автомобиль оруунда Хандагайты – Боршоо эрттирилге пунктузун каайлы терминалдарының амгы үениң сайзыраңгай дериг-херекселдери-биле дүрген чаартырынче кичээнгейни база Шолбан Кара-оол угландырган. Россияның талазындан ындыг ажылдар эгелээн, бо чылын пунктунуң российжи талазын хөй режимниг эрттирилге пунк­тузу кылдыр чаартып доозуптар аргазы бар. Ол чүүл кызыгаарда эрттирилге пунк­тузун таварты кижилерни болгаш чүъктүг транспортту улам хөйү-биле эрттирер байдалды тургузар.
Сибирьниң болгаш Моолдуң транспорт четкилерин тудуштуруп турар Р-267 «Енисей» федералдыг автомагис­тральда чаартылга ажылдары эгелээн. Соңгу Кыдаттың Урумчи хоорайга чедир транспортуң улуг четкизинче Сибирь девискээриниң регионнары Моол таварты үнеринче сонуургалдыг болгаш, Р-267 «Енисей» автомобиль оруунуң чаар­тылгазынга 700 миллион рубль ажыг акша-төгерик салыышкыннарын киирген. Автомобиль аргыштырылгазының оруу херек кырында туттунган, чүгле ооң шынарын чогуур негелделерниң деңнелинге чедир кылыры арткан.  «Россия – Моол – Кыдат» экономиктиг коридорну тургузар талазы-биле күрүнелер аразында ка­ды ажылдажылга программазының объектилериниң аразынче ол орукту кии­рерин демнежип чедип алыры чугула деп Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол санап турар. Бо сорулга дугайында Моолдуң Президентизи Халтмагийн Бат­тулга-биле Тываның Баштыңы Владивосток хоорайга эрткен экономиктиг шуулганга чугаалажырга, ол аңаа улуг сонуургалдыын илереткен.
Россияның болгаш Моолдуң энергия четкилерин бистиң республиканың девискээрин таварыштыр каттыштырып, Саян-Шушенск ГЭС-тиң бүдүрүп үндүрүп турар электри энергиязының чамдыызы-биле Моолдуң энергия хереглелин долузу-биле дуглаар  дугайында ийи таланың энергетика компанияларының ажылдап кылып турары төлевилели Тыва биле Увс аймактың үлетпүр хөгжүлдезинге күш­түг идиг бооп болур. Ынчангаш бо төлевилелди ийи күрүнениң регионнарының деңнелинге сайгарып көөрүн Шолбан Кара-оол саналдаан. Кызыгаар чоогунуң девискээрлериниң электри энергиязынга хереглелин тодарадып, электри четкилерин сайзырадыр талазы-биле саналдарны киирер тускай ажылчын бөлүктү тургузарын Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол биле Увс аймактың губернатору Д. Батсайхан дугуржуп алганнар. Ук комиссия бодунуң баштайгы саналдарын Чаа чылдың буддисчи байырлалы Шагаага чедир киирер ужурлуг.
Тыва биле Моолдуң аразында ка­ды ажылдажылганың чугула төлеви­лел­дериниң бирээзи Кызыл биле Улан-Ба­тор хоорайларның аразында авиаар­гыш­тырылга деп Шолбан Кара-оол дем­деглээн.­ Бо айтырыгны Тываның Баштыңы Моолдуң президентизи-биле сайгарып чугаалажырга, ол бо маршрутка ажылдаар авиакомпанияны безин тыпкан, ол компанияның төлээлери республикага кээп, төлевилелди боттандырарының аргаларын өөренип көрүп чорааннар. Кызыл хоорайның аэропортунга чурттар аразының секторун ажыдарын рес­пуб­ли­ка­ның удуртулгазы чедип ап турар, чогуур чөпшээрел бар, пассажирлер болгаш чүктер эрттирер пунктунуң дериг-херекселин тургузарының талазы-биле техниктиг айтырыгларны шиитпирлээри арткан. Увс аймак бодунуң аэропорту-биле бо төле­вилелге киржип болурун Шолбан Кара-оол демдеглээн.
Тываның Баштыңы биле Моолдуң пре­зидентизиниң дугурушканы кады ажылдажылганың чамдык төлевилел­деринге хамаарыштыр тодаргай даалгаларны Увс аймактың эрге-чагыргазы Моолдуң чазаандан алганы ужуражылга үезинде билдинип келген. Увс аймактың төвү Улаангом хоорайда аэропортту 2018 чылда чаартып эгелээриниң дугайында Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолга Увс аймактың губернатору Д. Батсайхан дыңнаткан. Россия биле Кыдаттың ара­зынга транспорт коридору тургузар та­ла­зы-биле «Муң чылдың оруу» деп төле­вилелде Увс аймак боду Барыын Моолда кол төптериниң бирээзи.
Инфраструктура төлевилелдеринден аңгыда, өске-даа адырларга кады ажыл­дажылганың айтырыгларын база тыва-моол­ делегацияларның кежигүннери чугаа­лашкан. Чижээлээрге, ийи девискээр­де мал-маганның уксаазын улам экижидери-биле уксаалыг малдарның үре материалдарын солчуп алырын ду­­гу­рушкан. Совет үеден бээр Россия Фе­­де­рациязында ам-даа күштүг болуп турар уксаалыг дириг малдарны солчурун хоругдаан хемчегни оюп эртер арганы ол дугуржулга бээр. 
Ийи девискээрниң аразынга туризмни, өөредилгени, культура харылзааларын сайзырадыры, «Енисейская» куш фермазының бүдүрүп үндүрүп турары дагаа чуургаларын Тыва Увс аймакка чылда 6 миллион чедир берип болуру дээш өске-даа социал-экономиктиг айтырыгларны ужуражылга үезинде сайгарып чугаалашкан.
Тыва биле Увс аймактың аразында харылзааларны улам быжыглаарынга дузалыг боор Регионнар хүннерин чылдың-на эрттирерин Тываның Баштыңынга моол делегация саналдаан. Баштайгы Хүннерни моолдар Тывага чазын май айда эрттирерин дугурушканнар. Ол Хүннерниң программазынга уран чүүл мастерлериниң көргүзүглери, ус-шеверлерниң кылган чүүлдериниң ярмарказы, национал хүреш албан кирер.
ТР-ниң Чазааның парлалга албаны.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.