1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Губернатор төлевилели ЭРТЕМ ЧОКТА, ЭРТЕН-ДАА ДҮН

«Өг-бүле бүрүзүнге чаңгыстан эвээш эвес дээди эртем-билиглиг уруг» деп губернатор төлевилелин 2013 чылдың декабрьда «2014-2020 чылдарда Республикада байдал болгаш күрүне политиказы» деп Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң (парламент) Дээди Хуралга кыйгырыының соонда ажылдап кылган. 2014 чылдың февраль 19-та Чазак Даргазының даалгазын күүседиир талазы-биле айтыышкыннарны, а ооң соонда, июнь 3-те төлевилелге хамаарыштыр ап чорудар хемчеглерниң планын бадылаан. 
2015 чылдан эгелээш, Россияның дээди өөредилге черлеринче болгаш Тываның күрүне университединче өөренип кирер күзелдиг уругларны шилип алыр база «Өг-бүле бүрүзүнге чаңгыстан эвээш эвес дээди эртем-билиглиг уруг» деп губернатор төлевилелин хаара тудар хемчеглерни чорудуп эгелээн. Чижелээрге, үш чыл бурунгаар, 2016 чылда республика школаларының 3379 доозукчуларының аразындан 483 кижи азы ниити доозукчуларның 14 хуузу үш салгал улаштыр дээди эртем-билиглиг улус чок өг-бүлелерден болганы илерээн. Ынчангаш бо төлевилелдиң төнчү чаагай күзел-сорулгазы бо сан-чурагайлардан-на билдиннип кээр. 
Чонга ажыктыг төлевилелди Тываның Чазаа болгаш яамы, ведомстволары амыдырылга боттандырып эгелээнден бээр 5 чыл билдиртпейин эрте берген. Ол үе дургузунда «Өг-бүле бүрүзүнге чаңгыстан эвээш эвес дээди эртем-билиглиг уруг» деп губернатор төлевилелиниң баштайгы киржикчилери быжыг билигниң дипломнарын холга алганнар. Оларның бирээзи Тываның күрүне университединиң көдээ ажыл-агый факультединиң зоотехник салбырынга беш чыл өөренген Сайсуу Дамбый-оол 2019 чылдың июнь 25-те дипломун камгалап алган, а июль 10-да холган алган. Сайсуу бодунуң дуңмазы Айдысты база дээди эртем-билиг чедип алырынче чагып, сургап чораан түңнелинде Бурятияның көдээ ажыл-агый академиязын доозуп алган, амгы үеде шериг албан-хүлээлгезин эрттирип турар. Сайсуу Мергеновна өг-бүлелиг, бир уруглуг. Ооң өөнүң ээзи Мурзукай Алдынча база Тываның күрүне университединиң көдээ ажыл-агый факультединиң зооттехник салбырында 2-ги курста өөреннип турар. 
Ынчангаш анык өг-бүле бо төлевилелдиң ачызында эртем-билиг чедип ап турарынга өөрүп, четтиргенин илередип, Тывага көдээ ажыл-агыйны сайзырадырынга эргежок чугула деп санап чоруурлар. Сайсуу боду Бай-Тайга кожууннуң Тээли суурга өскен, аңаа школа дооскан болгаш төрээн суурун, төрээн черин хөгжүдер сорулганы салган. «Амгы үеде аныяк кижилерни деткиир талазы-биле федералдыг база республика чергелиг аңгы-аңгы төлевилелдер бар. Ооң бирээзи «Эгелеп чоруур фермер» азы «Аныяк өг-бүлеге - кыштаг» төлевилелдерни шилип алгаш, Тээлиге ажылдап эгелээр бис. Амдыызында өөм ишти-биле сүмележип, дугуржуп тур бис» деп чугаалады. 
«Өг-бүле бүрүзүнге чаңгыстан эвээш эвес дээди эртем-билиглиг уруг» деп губернатор төлевилелиниң чаа эгези болур 2016 чылда Россияның база Тываның өөредилге черлеринче 2364 доозукчунуң 69,9 хуузу дужаап кирип алган. Чүгле Тываның күрүне университединде Кызыл, Ак-Довурак хоорайлар база республиканың 17 кожууннарындан 540 кижи өөреннип турар. Шилип алган мергежилдериниң аайы-биле алырга мындыг: тыва дыл болгаш литература, төөгү, математика, физика башкылары, менеджмент, юриспруденция база даштыкы чурттар а тодаргайлаарга, төп Азияны шинчилээр эртем-билиг чедип алыр күзелдиг уруглар, оолдар бар. 
«Өг-бүле бүрүзүнге чаңгыстан эвээш эвес дээди эртем-билиглиг уруг» деп губернатор төлевилели херек кырында амыдыралга боттаннып эгелээниниң барымдаазы бо-ла дыр. Чон ону эскерип, көрүп, үнелеп турар. 

 

Боралаа Ондар.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.