1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ДЭЭДИ ШАҢНАЛ - КАДЕТ УЧИЛИЩЕЗИНДЕ

Балдың тиилекчилери — Кызыл хоорайда кадет училищениң самчылары.
 
Виктор Көк-оол аттыг национал хөгжүм-шии театрынга Ада-чурт камгалакчызының хүнүнге турас­кааткан офицерлер балы февраль 22-де эрткен. 
Россияның Онза байдалдар яамы­зының ТР-де Кол эргелелиниң, Президентиниң Кызыл хоорайда­ кадет училищезиниң, РФ-тиң Суд прис­тавтарының ТР-де эргелелиниң, ТР-ниң Иштики херектер яамызының, Тывада 55-ки тускай мото-адыгжы (даг) бригадазының, Россияның Истелге комитединиң ТР-де Истелге эргелелиниң төлээлери киришкен. 
Көрүкчүлер зал сыңмас, чаңгыс-даа хостуг олут чок. РФ-тиң болгаш ТР-ниң ыдык ырыларының болгаш хөгжүмнүң байырымныг үнү чаңгыланган соонда, ТР-ниң Чазааның Даргазының оралакчызы Аяс Чудаан-оолду сценаже чалаан. Ол Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң байыр чедириишкинин номчаан. 
– Чепсектиг Күштерниң хүндүлүг хоо­чуннары болгаш шериг албанныглар! Ада-чурттуң камгалакчызының хүнү – күрүне байырлалы-биле сеткилимниң ханызындан байыр чедирип тур мен! Погоннуг эр кижилер дээрге өг-бү­лезиниң, төрээн чуртунуң камгалакчылары. Февраль 23-те – төрээн чуртувусту хөй-хөй чылдарда камгалап, кадагалап чораан база бо үеге чедир камгалап турар российжи шериглеривиске, чурттуң Чепсектиг Күштериниң бүгү хоочуннарынга хүндүткеливис болгаш өөрүп четтириишкинивис илередип турар бис. 
Февраль 23-те Россияның Кызыл Шерии тургустунганындан бээр 100 чыл оюн демдеглеп турар. Ол база чурттуң, ооң шерииниң төөгүзүнде онзагай болуушкун. Ада-чурттуң камгалакчыларынга  чедииш­кинниг албан-хүлээлгени, хүндүлүг хоочуннарга каң дег кадыкшылды, ам-даа үр үеде чурттаарын, кезээ шагда тайбың ак-көк дээрни күзедим – дээш, күрүне шаңналдарын шылгараан ажылдакчыларга тывыскан. Улаштыр Тывада Кол федералдыг инспектор Александр Вавилихин байыр чедирген. 
Мөөрейге европейжи болгаш латин американ танцыны күүсеткеннер. Самчыларның салгын-хат дег чиик долганыры, хөлде салдаан куулар дег дурт-сынының чоргаары, чараш ээлгир шимчээш­киннери көрүкчүлерни кайгатты. Латин американ танцы чыылган­нарның сонуургалын ала-чайгаар оттурган. Арыннарында хүлүмзүрүг чайын­налып хыпкан, каас-­чараш платьелер кеткен самчылар танго, ча-ча-ча-ның дүрген аялгазынга үдетпишаан танцылай бээрге, аныяк-даа, улуг-даа назылыг көрүкчүлерниң сагыш-сеткилин улам көдүрүп, оларның кичээнгейин хаара тутканы диңмиттиг адыш часкаашкыннарындан-на илдең. 
Президентиниң Кызыл хоорайда кадет училищезиниң, ТР-ниң Иштики херектер яамызының самчыларының офицер мундирлери болгаш өкпең болгаш чырык ногаан платьелери оларга улам-на аян-шинчини киирген. Россияның Истелге комитединиң ТР-де Истелге эргелелиниң тыва хөөмей-сыгытка үдеткен самы өскелерден ылгалып, оларның көргүзүү национал шинчилиг болган. 
Команда бүрүзүнүң күүселдези бот-тускайлаң, шилип алган хөгжүм аялгалары онзагай. Оларның нарын шимчээшкиннери тода болгаш хөгжүм аайы-биле күүсеткенин көрүкчүлер үнелеп, “Эр хейлер!”, “Шыдаар силер!”, “Силерге кым-даа четпес!” деп деткип турду.
Чапсар үезинде Тывада 55-ки тускай мото-адыгжы (даг) бри­гадазының шеригниң үрер хөгжүм оркестри (дирижеру Петр Черников) аян тударга, балдың кир­жикчилери база күзелдиг чон вальска долгандылар. 
Мөөрейниң ийиги кезээнде эрткен чылгы офицерлер балы­ның тиилекчилери – ТР-ниң Дээди Судунуң коллективи, ка­деттер балының тиилекчилери – Президентиниң Кызыл хоорайда кадет училищезиниң болгаш Кызылдың 5 дугаар гим­на­зиязының өөреникчилери чараш танцызын күүсеттилер. 
Офицерлер балынга погоннарлыг самчыларның белеткели-даа шыырак, кедип алган идик-хеви-даа каас-шиник. Демисел аажок чидиг-чидиг болганы-биле, Тыва Республиканың улустуң артизи Раиса Стал-оолга удурткан жюри кежигүннеринге белен эвес шилилге негеттинген дээрзи билдингир. Ынчалза-даа мөөрей дээн соонда, тиилекчилер албан турар. 
Көрүкчүлерниң үрде манаан шагы келди. Мөөрейниң эң-не өөрүнчүг болгаш девиденчиг кезээ эгелээн. 
«Тиилелгеже чүткүл» деп шаң­налга Тывада 55-ки тускай мото-адыгжы (даг) бригадазы (8 муң рубль), III черге Россияның Истелге комитединиң ТР-де Истелге эргелели болгаш Онза байдалдар яамызының ТР-де Кол эргелели (10-10 муң рубль), II черге РФ-тиң Суд приставтарының ТР-де эргелели (15 муң рубль), I черге ТР-ниң Иштики херектер яамызы (20 муң рубль) төлептиг болган.
Офицерлер балының дээди шаңналын бүзүрелдии-биле Президентиниң Кызыл хоорайда кадет училищези (хореограф башкызы Эртине Конгар) чаалап алды. Оларга 25 муң рубль түңнүг сертификатты тывысты. 
Офицерлер балы бо чылын 3 дугаар эртип турары бо. Кө­рүкчүлерниң үргүлчүлелдиг адыш часкаашкыннары – мөөрей хөйнүң сонуургалын чаалап ал­ганының бадыткалы. 
Театрның бирги каъдынга ок-чепсек делгелгези хөйнүң сонуургалын оттурган. Кадеттер, юнармейжилер болгаш өскелер-даа пистолет, автоматтарны тудуп алгаш, чуруктарга тырттыржып шаг болган.
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Наталья ЧЕРНОУСОВАНЫҢ  тырттырган  чуруктары.

 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.