1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ДҮҢГҮРЛҮГНҮҢ АНЫЯК МАЛЧЫННАРЫ

Вера бичиизинде-ле Улаа­тайга малчыннап чораан кырган-ачазы, кырган-авазының бөөдей өөнге өзүп келген. Дешкилешкен анай, хураган, хой, өшкү кадарып, кырганнарның улуг дузалакчызы чо­раан. Улаатай хемни дургаар көжүп дүжүп чоруур малчыннарның чымыштыг ажылын ол беш салаа дег кончуг эки билир. Кырган-ачазы, кырган-авазы чаптанчыг уйнуунга, «Малдан халбактанып чоруур-ла бол­за, бай-шыырак чурттаар чоор, уруум» — деп, оларның чагып олурганын утпаан. 
Школаны доозуп алгаш-ла, төрелдеринге дузалажып, база-ла мал ажылындан салдыкпаан. Ол амгы үеде Улуг-Хемниң оң, солагай талакы эриктеринде чажындан чаңчыкканы ижин уламчылап чоруур. «Кыс берген черинге олурар, даш октаан черинге чыдар» деп чеченнер чиге-ле сөглээн. Улаатай кызы Вера Хайыракан чурттуг Кежик биле өг-бүле туткаш, Улуг-Хемде келгени ол. 
Бо өг-бүле эрткен чылын Хайыракан сумузундан «Аныяк­ өг-бүлеге — кыштаг» деп төлевилелдиң киржикчилери болганнар. Суму чагыргазының ажылдакчылары Дүңгүрлүг-Куржааңгы деп черге кыштаг-хораазын тутчуп, дузалашканнар. Чурттап олурар чаа бажыңының чедир кылдынмаан ажылдарын Кежик честези-биле орай күзүн доозуп алган. Ам-даа чедир кылыр ажылдар бар. Аныяк малчыннарның кыштаанда кудук кылдынган, кажаазының ишти-даштын чугайлап алган. Коданын хайгаараар ыттарлыг-даа. 
Тываның Чазааның аныяктарны деткээн төлевилелиниң киржикчилери Кежик, Вера Ондарларның 200 хоюн Мөңгүн-Тайганың «Малчын» КУБ-тан садып эккелген. Ол хойлары чоокта чаа оолдап эгелээн. Кошкарларны  чоогунда хоочун малчын Геннадий Балчыйдан алган. Хой төрүлдезиниң үезинде дуңмалары дузалажыптар дээрзин Вера чугаалады. Амдыызында чаа-ла он ажыг хой оолдапкан. Мал-маганга сиген-ширбиилди ол чарыкта Эйлиг-Хемден кезип белеткээн. Оон тура бичиилеп сөөртүп ап турар. Ам удавас дош кыры-биле аргыжар орук хагдынар, ынчангаш арткан сигенин база сөөртүп турарлар. Улуг-Хем кожууннуң чагырга даргалары, мал эмчилери малчыннарын деткип келгеш, арга-сүмезин кадып бээрлер. Бо кыш эрткен чылга бодаарга, мал-маган онча-менди хүр эртип турар. 
Аныяк өг-бүле мал-маганын тайгаладыры-биле Эъжим бажында Ыргайтыже талыйтыр чайлаглай бээр. Школачы уруу Айгуль база ава-ачазынга дузалажып, кады тайгага дыштанып чайлаар. Кайызы-даа малчын өг-бүлеге өскен болгаш, ол чымыштыг ишти эки билирлер. Кандыг-даа ажылды кылырындан чалданмас, эрес-кежээ аныяктар-дыр. 
Ася Тюлюш.
Авторнуң тырттырган чуруу.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.