1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ДӨРТ КҮРҮНЕНИҢ КОМАНДАЛАРЫ АЗИЯ ТӨВҮНДЕ

Россияның Камгалал яамызының төлээлери, Тыва Чазактың удуртукчулары. 

 

Арат шөлүнге Бүгү-делегейниң армейжи оюннарының «Шериг авточарыш-2018» маргылдаазының байырлыг ажыдыышкыны июль 29-та эрткен. Аңаа Кыдаттың, Египеттиң, Узбекистанның, Россия­ның командалары, Кызылда 55-ки тускай мото-адыгжы (даг) брига­дазының дайынчылары, «Дайынчы акы-дуңмалышкы чорук» хөй-ниити организациязының Тывада салбырының кежигүннери, юнармейжилер киришкен. 

Россияның Камгалал яамызының болгаш Төп шериг округунуң каттышкан үрер хөгжүм оркестриниң үделгези-биле Россияның, Тываның, Кыдаттың, Египеттиң, Узбекистанның күрүне туктарын чыскаалдың мурнунче үндүрген соонда, ол чурттарның ыдык ырыларын күүсеткен.

Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол маргылдааның киржикчилеринге байыр чедирген:

– Бүгү-делегейниң армейжи оюн­нарының эң көрүштүг «Шериг авточарыш-2018» маргылдаазы Тываның полигонунга эртери улуг алдар-дыр. Республиканың чурттакчылары күчү-күштүг шериг техниказын, шериглерниң солун оюнун көөр аргалыг. 

Шериг чарыжы бүгү делегейде шериг техниказын эки сайгарып билир улуска, ооң мөгейикчилеринге чугула болуушкуннарның бирээзи болур. Даштыкы күрүнелерниң база бистиң шериг албанныгларывыс авточарыштың нарын чадаларын, шаптараазынныг черлерин эртип, билиг-мергежилиниң деңнелин, чайгылыш чок шыдамык чоруун, демниин көргүзүп, машина-техниканың аргаларын долузу-биле ажыглап, бедик көргүзүглерни чедип алыр ужурлуг. Бистиң республикада кылдынган орук маршруттарынга удурланчыкчы командаларның киржикчилери дайынчы дуржулгазын бүгү талазы-биле көргүзүп шыдаарынга идегеп тур мен.

Россияның Камгалал яамызының Кол автобронетанк эргелелиниң начальнигиниң оралакчызы генерал-майор Сергей Бибикке үре-түңнелдиг удур-дедир харылзаа база Тывага шериг чарыжын бедик деңнелге организастап белеткээни дээш, өөрүп четтиргенимни сеткилимниң ханызындан илередип тур мен.   

Хүндүлүг шериг чарыжының киржикчилери! Шериг авточарыжының эге­лээни-биле байыр чедирип, чедиишкинниг киржириңерни күзеп тур мен. Бүгү-делегейниң армейжи оюннары чурттар аразының найыралын быжыглаар көвүрүг болзун. Эң шыырак команда тиилезинем!”.

Дараазында Россияның Камгалал яамызының Кол автобронетанк эргелелиниң начальнигиниң оралакчызы генерал-майор Сергей Бибик сөс ап, Тываның чурттакчыларынга, аалчыларынга, авточарыштың киржикчилеринге Россияның Маадыры, Камгалал са­йыды, Армия генералы Сергей Шойгунуң мурнундан база бодунуң өмүнээзинден байыр чедирген. 

– Бо хүн Тывада улуг национал байырлал. IV Бүгү-делегейниң армейжи оюннарының «Шериг авточарыш-2018» маргылдаазының стартын берип тур бис. Кыдаттың, Египеттиң, Узбекистанның, Россияның тер­гиин дээн командалары мында чыглып келген. Оон аңгыда «КамАЗ», «Урал», «ГАЗ» автомобиль заводтарының чыынды командалары база бар. Армейжи оюннарның кол сорулгазы – күрүнелер аразынга кады ажылдажылганы сайзырадыры, чепсектиг күштериниң эп-найыралын быжыглаары. Шериг чарыжының киржикчилеринге боттарының күжүнге бүзүрелди, чедииш­кинни болгаш чедимчени күзеп тур мен – дээш, шериг чарыжынга стартты берген.

Чарышка 4х4 база 6х6 дугуйларлыг «КамАЗ" биле "Урал" база күрүнениң камгалал чагыы-биле бо чылдың эгезинде келген "Тигр-М" куяктыг автомашиналардан аңгыда Кыдат шериглерниң 4х4 дугуйларлыг “Богатырь” автомашиназы киржир.

Россияның Камгалал яамызының Кол автобронетанк эргелелиниң начальнигиниң оралакчызы полковник Дмитрий Настоящий-биле байырлыг чыскаал соонда чугаалаштым: 

– Бо чылын Бүгү-делегейниң армейжи оюннарының «Шериг авто­чарыш-2018» маргылдаазы 2 дугаар эртип турар. 2017 чылда маргылдаа чурттуң үш регионнары Волгоград, Астрахань областарга база Калмык Республикага хары угда эрткен. Тываның девис­кээринде бир дугаар эртип турары бо. Бүгү-армейжи оюннарның киржикчилери мында орук участоктары нарын болгаш солун дээрзин айытты. Эрткен чылын ховулуг, элезинниг черлерге чарышты эрттирген болза, бо чылын Тываның делгемнеринге хөй даглыг оруктарга болур. Шериглер тус черниң агаар-бойдузунга чаңчыгып, боттарын, техниказын белеткеп алыр дээш, баш бурунгаар чедип келген. Кыдаттың командазы боттарының техниказы-биле киржир болза, арткан командалар российжи машиналар-биле чаржыр». 

Шериг авточарышка Кыдаттың, Египеттиң, Узбекистанның, Россияның командалары киржип келген. Тываның делгемнеринге маргылдаалар “Чаң­гыстың чарыжы”, «Сүрүүшкүннүг чарыш», «От», «Командалыг чарыш» деп чадаларга эртер. Чарышка стартты чүгле бирги машинадан, а финишти эң сөөлгү машинадан санаар, команданың кежигүннери бот-боттарынга дузалажып болур. Маргылдааның чуруму езугаар авточарыштың чада бүрүзүнде эртер оруунуң үезин судьялар тургускан. 

Тиилелгени чедип алыры амыр эвес. Бир эвес чарыш үезинде автомашина үрели бээр болза, команданың кежигүннери дузалажып септеп алыр. Ынчан олар үезин чидирип болур. Чарыш үезинде машинаның дүргенин улгаттырар болза, торгаалга онаар. Экипажтың түңнелин чүгле финишке тодарадыр. Маргылдааның тургускан чурумун, сорулгаларын шыңгыы сагаан команда тиилекчи болур”. 

Шериглер чыскаал-биле чоргаар марштап, күчү-күштүг автомобильдер оожум эрткен соонда, чыылган чон шериг техниказының делгелгезин, боо-чепсекти, ужудукчу чок ужар аппараттарның делгелгезин сонуургап көрген. Оолдар, уруглар шериг автомашиналарны үглеп, тураскаал кылдыр тырттыржып алган соон­да, солдат кадыкты амзааннар. Ол-ла үеде суй белектер ярмарказын, аалчыларга таныштырылгалыг оюн-тоглааны шөлге организастаан. 

Байырлыг ажыдыышкын соонда Кызылдың 55-ки тускай мото-адыгжы (даг) бригадазынга чедип, шериглерни авточарыш үезинде кандыг аъш-чем-биле чемгерерин сонуургадывыс. Санкт-Петербургтуң “Главные линии” КХН-ниң технологу Сергей Михайлов шериглерге кандыг меню тургусканын таныштырды: “Менюну тургузар бетинде бир дугаарында киржикчилерниң шажын чүдүлгезин барымдааладым. Хүннүң-не менюда инек, дагаа болгаш хаван эъдинден 3 аңгы мүн, 3 аңгы ийи дугаар чем, хөй ногаа, чимис аймаа, киржикчилерниң күзели-биле амдан киирер аңгы-аңгы холуксаалар кирип турар. Оон аңгыда аалчыларывыстың национал чеми (люля-кебаб, рис биле дагаа эъди, плов, манчы, бууза, уха...) база бар. Август 1-де авточарыштың киржикчилеринге тыва национал чемни таныштырар бис. Олар далган үскен мүннү, изиг-ханны амзап көөрлер”.

Чемненир черде команда бүрүзүнүң столдарының кырында күрүне туктарын тургускан. Олар күзелиниң аайы-биле аъш-чемни шилип алыр болду. Россияның тергиин поварлары “Шериг авточарыш-2018” маргылдааның ажыдыышкынын таварыштыр байырлыг дүъштеки чемни белеткеп, шериглерни орус, европей, чөөн чүк база тыва чоннуң национал чеми-биле өөрткен.

Шериглер дүштээн соонда Россияның командазының төлээзи Анатолий Зелепукин-биле ужураштым. “Бистиң командавысче Мурнуу, Төп шериг округтары болгаш Соңгу флоттуң экипажтары кирген. Мурнуу шериг округундан ийи кижи (чолаачы биле штурман) бис. Делегей чергелиг шериг чарыштарынга 3 дугаар киржип тур мен. Баштайгы ийи чылда чемпион­наан бис. Астрахань областың элезинниг дески оруктарынга бодаарга, Тываның девискээринде даглыг нарын орук учас­токтары бар-дыр. Ынчалза-даа орук нарыыдаан тудум, чарыш улам солун болур” – деп шеригжи чугаалады.

Авточарыштың киржикчилеринге айыыл­ чок орукту, чедиишкиннерни күзеп каалыңар. 

Шончалай  ХОВАЛЫГ.

Авторнуң  болгаш Арслан  АРАКЧААНЫҢ  тырттырган 

 чуруктары. 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.