1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ИВИЖИЛЕРГЕ ДУЗА

Тываның Баштыңы иви ажылын сайзырадырының чаа-чаа аргаларын чазак кежигүннеринден негээн. Республика Баштыңы Шолбан Кара-оол Тожу кожуунга «Иви ажылдыг өг-бүлеге — эт-херексел» деп чижег­леп адаан чаа губернатор төлевилелин эгелээрин саналдаан. Ооң утказы бол­за иви өстүрүп азырап турар болганындан бүдүн чыл дургузунда тайга-таскыл черлерге көжүп чурттаар ужурга таваржыр үндезин тожуларның өг-бүлелериниң амыдыралын чиигедири болгаш оларны деткиири.
«Каш чылдар бурун­гаар күрүнениң болгаш хууда эштежилгелерниң киржилгези-биле ивижилерге дуза кадар фондуну тургускан бис. Баштай-ла Тывага иви баш санын кадагалап арттырарынче акша-хөреңгини угландырып, ивилерни чиш кылдыр согарын хоругдаарын чедип алган бис. Иви өстүрүп база кадагалап турары дээш кижилерге субсидияларны төлеп турган. Эвенкиядан уксаалыг малдарны эккелген. Ветеринарлыг хайгаарал талазы-биле ажылды күштелдирген. Ийиде, ивижилерге боо-чепсек аймаан саткаш үлээн, ол чокта тайга черге амыдыраары болдунмас. Адак сөөлүнде, Тожунуң девискээринге мал ажылын чорударынга таарымчалыг эргежок чугула эт-херекселдер болгаш майгыннарны садарын кызыткан бис. Бо хүнде ол бүгүнү анализтеп сайгаргаш, бистиң өгбелеривистиң чаңчыл болган ус-ажылын сайзырадып турар чаңгыс чер-чурттугларывысты деткиири-биле акша-хөреңги болгаш күштерни мөөңнеп чаартырының эргежок чугулазын көрүп тур мен. Ынчангаш ивижилерге база «Иви ажылдыг өг-бүлелерге — эт-херексел» деп тускай төлевилел турзун. Ол төлевилел езугаар харлыг черге чоруур машиналарны, боо-чепсек аймаан болгаш көжүп чурттаарынга таарымчалыг майгыннарны садары көрдүнер. Өгбелерниң күш-ажылын сайзырадып, тайга-таскыл черде мал азырап, девискээрни шиңгээдирин уламчылап турар кижилерден шыргай тайгага чурттап, мал өстүрүп ажылдавайн, Соңгу чүктүң эвээш санныг чонунуң чиигелделеринге ажыы-биле чыпшынып турарларны аңгылаар херек» — деп, Тываның Баштыңы социал четкилерде бодунуң арнынга төлевилелдиң утказын тайылбырлап бижээн.
Шолбан Кара-оолдуң өске бир эгелээшкини тожуларның ажы-төлүнге тургускан «социал лифтилерниң» системазынга хамааржыр. Республика Баштыңы дуза кадар херекке Тожу кожуунда ажылдап турар эң улуг бизнести хаара тутканын дыңнаткан. Ол дээрге полиметалл мөөң чыдымын болбаазырадып турар «Лунсин» деп кыдат компания. Тываның Баштыңы даг ажылы-биле холбашкан мергежилдер аайы-биле Тожунуң уругларының өөредилгезин акшаландырар кылдыр компания-биле дугурушкан. Келир чылдан эгелеп Тожунуң школаларының 15 доозукчузу оларга халас өөренип ап болур апаар. 
«Тожу чурттуг он беш оолдуң өөредилгезин бүрүнү-биле төлээр кылдыр инвестор-биле дугуржуп алдым. Дужаап киреринден эгелээш, диплом алырынга чедир бүдүн беш чыл, оон улаштыр оларны күш-ажылга хаара тудары база көрдүнген. Ол инвестор дээрге «Лунсин» компаниязы-дыр. Бо хүнде ында хаара туттунган бистиң чаңгыс чер-чурттугларывыстың саны ада-чурттуң компанияларынга көөрде, хөй болуп турар. Олар ында ажылдап, акша-шалыңын бажыңнарында эккеп турарлар. Ынчалза-даа аныяк кадрлар, боттуң специалистерин белеткээ­ри чугула болгай. Бистиң ажы-төлүвүс амыдыралга эргежок чугула мергежилдерни доозуп ап, даг херээн боттуң холунга тудуп алзыннар. Чедип алган дугуржулгамның күүселдезин бодум хуумда хынап турар мен» – деп, Шолбан Кара-оол «Вконтакте» социал четкиде бижээн.
Тываның Баштыңының парлалга албаны.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.