1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Идегелдиг башкывыс

Кызылдың 14 дугаар школазының 7 «в» клазының удуртукчу башкызы, социал педагог Раиса Ончатпановна Ондар дугайында чылыг сөстерни «Шын» солуннуң арнын таварыштыр дамчыдыксап тур бис. Эрткен өөредилге чылында ол классты хүлээп алгаш-ла, башкы уруглар эп-найыралдыг, демниг болзун дээш кызымаккай ажылдаанының херечилери ада-иелер бис. Ажы-төлдүң өөредилгези-даа экижээн, сагылга-чуруму-даа чогумчалыг. Хүлээнген ажылынга дыка-ла харыысалгалыг башкы-дыр. Башкының сагынгыр-тывынгыр, чогаадыкчы чоруу өөреникчилерин хей-аът киирип, идепкейжи болурунга кижизидип турар. Өөреникчизиниң кайы-бир чүүлге сундулуун эскерип, ону улам сайзырадырынга  башкының киирип турар үлүг-хуузу улуг. Уруг бүрүзү-биле эп-чөптү тып, ону кижи деп хүндүлеп көөр башкы. Ынчангаш өөреникчилер оон сүме ап чаңчыккан, кандыг-даа айтырыгларны салып, ажыы-биле чугаалажып өөренген. Ооң ачызында бистер, ада-иелер, класста, школада болуп эртип турар бүгү чүүлдерни билип, дыңнап, шаавыс-биле киржип турар бис. Раиса Ончатпановна кандыг-бир төлевилел чок үр олуруп шыдавас, бирээни-ле чогааткан, эгелээн, хамыкты хайныктырган турар башкы-ла болгай. Ооң эрттирип турар олимпиадаларын, мөөрейлерин, уран чүүл конкурстарын уруглар-даа, улуглар-даа аажок сонуургаар. Өскүс-чавыс уруглар болгаш өг-бүлезинде байдалы берге уруглар амыдыралында тургустунуп келген айтырыгларны башкызы-биле кады шиитпирлеп чаңчыккан, аңаа бүзүрээр. Башкызын ынчангаш олар аажок хүндүлээр, дыңнаар.

Р.О.Ондар — эң идепкейжи ажылдакчыларның бирээзи. Ол «Күзел» клувунуң херээженнер чөвүлелиниң удуртукчузу, чон ортузунга амыдыралдың кадык овур-хевириниң суртаалчызы, чединмес өг-бүлеге деткимче-дузаның акцияларының организакчызы. Тодаргай дуза чедирерин, камгалаарын, кижизидерин башкы дорт хүлээлгези деп санап чоруур. Өкпе аарыг уругларга ачы-буян чедирилгезиниң «Чымчак ойнаарак», «Ак ромашка» акцияларын ол каш-даа катап организастаан. Муң хире чаштар күзенчиг белекчигештерни алырынга үлүг-хуузун ол киирген. Спортчу оюннар, мөөрейлер башкының ажыл-чорудулгазының кол даянгыыжы болуп турар. «Авам, ачам, мен — спортчу өг-бүле бис», дошка эстафета чарыжы дээш. кандыг мөөрейлерни Раиса Ончатпановна чогаатпаан дээр. Уруглар башкызындан байырлал манап, ооң удуртулгазы-биле кандыг-ла-бир хемчегге киржип өөренген.

Клазывыс башкызының өг-бүлезин эки билир, таныыр бис. Ылаңгыя өөнүң ишти Роман Бады-Садыевич Монгуш хүндүлүг дыштанылгаже үнген болгаш, Раиса Ончатпановнага болур-чогууру-биле дузалажып, ооң ажыл-херектерин деткижип чоруур. Оглу Радик -- кадет школаның өөреникчизи. Ийи кыстары – Кызылдың 15 дугаар математика-экономика угланыышкынныг лицейинде 5 болгаш 10-гу класстарда өөренип турар. Улуг уруу Радмила Романовна дээди эртемниг, Томскиге истекчилеп ажылдап тургаш,өөнүң иштиниң депшээниниң аайы-биле ам Тюменьде ажылдап-чурттап чоруур.

Кызымаккай күш-ажылы-биле Р.О.Ондар «РФ-тиң улус өөредилгезиниң тергиини» хөрек демдээ, хөй санныг хүндүлүг бижиктер-биле шаңнадып келген. «Чүрээмни чаштарга берип тур мен-2010», «Башкының иштики сагыш-сеткилиниң маадырлыг чоруу дээш», «ХХI чүс чылдың херээжени» мөөрейлерге киришкеш, дипломант болган. Башкы республикада өөредилге ажылдакчыларының аразында эртип турар мөөрейлерге доктаамал киржип, шаңналдыг черлерни ээлеп келген. Өөредилге-кижизидилге болгаш башкылаашкынның методиказынга хамаарышкан чүүлдерин Р.О.Ондар массалыг информация чепсектерин дамчыштыр чырыкче парлап  үндүрүп турар. Ооң сүмелерин «Шын», «Тувинская правда» солуннардан болгаш «Башкы» сеткүүлден номчуп болур. «Улуг-Хем» сеткүүлге ооң чогаатканы чечен чугаалары парлаттынгылаан.

Ынчангаш бис оон үлегер ап, өөреникчилери дээш бистиң ажы-төлдеривис дээш бүгү сагыш-сеткилинден бердинип ажылдап чоруур башкыга солун арнын дамчыштыр байыр чедирип, өөрүп четтиргенивисти илередип, моон соңгаар-даа улуг-улуг чедиишкиннерни күзедивис.

Чечек САЛЧАК.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.