1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ИЕ-ЧАШ: САЛЫМ-ЧОЛУ ИДЕГЕЛДИГ ХОЛДАРДА

Республиканың Перинаталдыг төвү – ие-чаштың кадыының камгалалының талазы-биле амгы үениң бедик деңнелдиң дузазын чедирип турар улуг медицина албан чери. Чаш төл иезиниң иштинге тыптып келгенинден эгелээш, төрүттүнгеш, өскүже чедир улуг шинчилелди болгаш эмнээшкинни ында чорудуп турар. Эмчилерниң идегелдиг дузалакчылары – акушерлерниң болгаш эмчи сестраларының  профессионал байырлалын уткуштур Тыва Республиканың Перинаталдыг төвүнүң кол сестразы Татьяна Дадарововна Ооржак-биле ужуражып, чугаалаштым. 
– Татьяна Дадарововна. профессионал байырлалыңар чоокшулаан тудум, ажыл-иш улам хайымныг чоруп тур боор аа?
– Белеткел шагда эгелээн-даа болза, байырлалывыс хүнү чоок­шулаан тудум, шынап-ла, чай-бачым чоруп тур бис. Хөлчок улуг сорулгалар, планнар салдынган болганда, ооң күүселдезин  чедип алыр дээш, күжениишкинниг ажылдаар апаар.
– Тодаргайлай аарак чугаалап көрүңерем.
– Чүнүң-даа мурнунда ава­ларның чииги-биле божуп алырын чедип алыры – кол сорулгавыс. Бедик мергежилдиг эмчилер-биле кады эмчи сестралары болгаш акушерлер чаа-чаа технологияларны шиңгээдип ап, ол талазы-биле практиктиг болгаш организастыг-методиктиг ачы-дузаны республиканың бүгү кожууннарында коллегаларывыска чедирип турар бис. Перинаталдыг төп  аарыгны тодарадыр-даа, эмнээр-даа талазы-биле чугула херек дериг-херекселдер-биле четчелеттинген. Медицина ажылдакчыларынга негелде аажок бедик. Ынчангаш мээң коллегаларым боттарының хүлээлгезин ак сеткилдии-биле бедик деңнелге күүседип турар деп чоргаарал-биле чугаалап болур.Чылда ийи катап кожуун­нарже үнүп турар бис. Черле ынчаш кадрлар белеткээр-даа талазы-биле Перинаталдыг төп кол бааза болуп турары өөрүнчүг. Кызылдың медицина колледжиниң сургуул­дары, Сибирьниң медицина академияларының болгаш уни­верситеттериниң студентилери бистиинге медпрактиказын эрттирип турар.
Ийи дугаарында, төпте салбырлар дугайында дем­дег­лексээр-дир мен.Ниитизи-биле бөгүнде 347 ортумак мергежилдиглер аңгы-аңгы салбырларда ажылдап турар. Оларның 30 хуузу дээди мергежилдиг эмчи сестралары-дыр. Артканнары 1-ги,2-ги категорияныы, 9 хуузу аныяк специа­листер болуп турар. Салбыр бүрүзүнде оларны улуг сестралар удуртуп турар. Ажылывысты Эмчи сестраларының чөвүлелинге док­таамал сайгарып чугаалажып турар бис. Арга-дуржулгазы байлак, хөй чыл ажылдаан хоочуннарывыс аныяктарга дагдыныкчылап, улуг харыысалганы боттарынга ап турары өөрүнчүг. Амыдыралдың негелдезиниң аайы-биле төпте чаа-чаа салбырлар удаа-дараа немежип турар болганда, аныяктарны олче хаара тудуп, эвилелдээр апаар. Бо угланыышкында ажылывысты база кошкак деп болбас.Салгалдарның харылзаазын уламчылаары чугула. Бодаарымга, бистер шупту – акушерлеривис болгаш медсестраларывыс эртен ажылывысче далажыр, кежээ өг-бүлевисче далажыр – аас-кежиктиг улус бис. Иштиг-сааттыг херээжен кижиге, чаш төлге буян чедирери дээрге, шынап-ла, аас-кежик болгаш улуг харыысалга дээрзин ыяк билир бис.
– Дыка хөй силер, билип тур мен, эң-не макталдыгларны адап көрүңерем.
– Макталдыг улуг эмчи сестра­лары аравыста хөй, оода чамдыктарын адап көрейн; Б.Ч-Д. Ооржак, А.А. Лойгу, С.Е. Чооду, Н.Д. Хажики, П.Ч. Иргит, Т.С. Артык-оол, Л.К. Монгуш, О.П. Фирсова,С.Т. Буянды дээш өске-даа төлептиг коллегаларым эмгежок. 
Байырлалда ие-чаштың кадык камгалалының үндезилекчилери – хоочуннарывыска хүндүткел бирги черге турар ужурлуг. Ынчангаш төөгүвүсче хая көрнүп, эң баштайгы акушерлер болгаш эмчи сестраларын чылыы-биле сактып, архививисти өөренип көөр бис, ылаңгыя аныяктарывыс­ка ол дыка херек. 
Тываның төөгүзүнде бир дугаар профессионал акушер Анна Намбраловна Торжуга чоргаарланып чоруур бис. Чеже чаштың амы-тынын ап, чырык черге чаяаттынарынга ачы-дузазын  ол көргүспээн дээр. Москва­га өөренип тургаш, ол улуг орус чогаалчы Алексей Максимович Горький-биле вальс­тап ойнаанын безин төөгүден билир бис. Шынап-ла, кайгамчык салым-чолдуг өгбе-коллегавыс-тыр. Баштайгы улуг эмчи сестраларын өөрүшкү-биле адап көрейн: ол дээрге Мария Афанасьевна Горобец, Любовь Дмитриевна Перминова, Полина Поликарповна Крупская, Валентина Александровна Иванова, дээди категорияның кол акушерказы Фаина Андрон­овона Зырянова хоочуннар Лидия Григорьевна Сарафанова,Нина Семеновна Петеримова, Мария Тармажаевна Биилдей, Елизавета Алексеевна Дувендей, Ольга Михайловна Новоселова олар-дыр. Байырлалда оларның фото-чуруктары коллектививисти каастаары чугаажок.
– Кол медсестра дээрге улуг сестраларның ажылын удуртур дыка нарын хүлээлге, ындыг аа?
– Эмчи болур күзелим-не ындыг турган. Ак-Довурактың ийи дугаар школазын дооскаш, Дивногорскиниң медицина училищезин доостум. Күш-ажылчы эге базымымны Кызылдың бир дугаар божудулга бажыңынга эгеледим. Ооң соонда Барнаулдуң медицина университединиң медицина сестразының өөре­дилгезиниң факультединге ийи дугаар дипломну чедип алдым. Тускай мергежилим: медицина сестразының ажыл-чорудулгазының башкарылгазы. Ажылым дыка нарын, шын. Ынчалза-даа мергежилимге ынак болгаш, улуг эмчилеривистиң арга-сүмези, деткимчези-биле  бүгү чүүлдер чогумчалыг чоруп турар-ла-дыр.
– Байырлалыңарны кандыг солун хемчеглер-биле демдег­леп эрттирер деп тур силер?
– Дыка улуг программалыг бис: бөгүнгү ажылывысты видео­чурукка тырттырары; ачы-буян акциязын эрттирери; «Эң-не эки ортумак мергежилдиң медицина ажылдакчызы-2018» мөөрей;  медицина балы; «Ийи сылдыс» ыры мөөрейи дээш өске-даа солун чүүлдер болур.
Светлана ДАЧЫН-ХӨӨ чугаалашкан.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.