1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ИЮЛЬДА ЭГЕЛЕЙ БЭЭР

2017-2018 чылдарның кышкы үезинде ниитиниң малының баш санын хоратпайн хүр-чаагай кыш ажып алырының бир кол магадылалы – четчир хемчээлдиг мал чемин белеткеп алыры.
Республиканың девискээринде ниитизи-биле 109, 5 муң гектар сиген шөлү бар. Бо чылын оон 226, 4 муң тонна (эрткен чылга деңнээрге 157 хуу) сигенни кезип белеткеп алырын планнап турар. Ол болза эрткен чылдаазындан ийи катап хөй, бир башка онааштыр 4 центнер сиген онаажып турары ол болур. 
Ниитиниң малынга четчир хемчээлдиг мал чеминиң курлавырын тургузуп алыры-биле сиген белеткээринден аңгыда, 4,2 муң тонна хоолулуг мал чемин, 2,1 муң тонна мал чеми культураларны, ол-ла хире тараа саваңын белеткеп алыр сорулга салдынган.  
Эрткен кыжын республиканың девискээринге кылын хар чагганы-биле, чазын эрээн хар суу, апрель, май айларның чаъстары черниң хөрзүнүн эки шыгыдып өттүрүп-даа каан болза, июнь айда хөлүн эрттир изип, каңдаашкынныг болганы-биле ажыл-агыйларның сиген шөлдери кургап, оът-сигенниң үнгени шоолуг эвес болган. 
Мурнуку чылдарның бо үезинде оът-сигенниң үнүжүнүң талазы-биле хөлчок чаагай турган ажыл-агыйларның сиген шөлдеринде чайгаар үнген сигенниң бедии 25 сатиметр­ден ашпайн турарын Тыва Рес­публиканың көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамы­зы дыңнаткан. Ынчангаш рес­публиканың ажыл-агыйлары массалыг сиген кезилдезин июльдуң ийиги чартыынче соңгаарлаткан. А чамдык ажыл-агыйларда оът-сигени шору үнген черлерниң сигенин кезип белеткээри-биле амдыызында эвээш санныг техника, каш-ла санныг кижилер үнген.  
Тыва Республиканың Чазаа мал чеминиң белеткелинче бүгү күштү мөөңнеп, ону организастыг эрттирери-биле республика штавын тургускан. Штабтың ажылын ТР-ниң Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем сайыды Эрес Даңзы-Белек баштап турар.
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол тус чер чагыргала­рынга ылаңгыя «Аныяк өг-бүле­ге — кыштаг» губернатор төле­вилелиниң киржикчилеринге мал чеминиң курлавырын тургусчуп бээринче онза кичээнгейни салырын дааскан. Ол дугайында Шолбан Валерьевич интернетте бодунуң блогунда мынчаар бижээн: 
«Ажыл-агыйы шуудап, бут кырында туруп келген арга-дуржулгалыг малчыннар сиген кезилдезиниң чаңгыс хүнүн-даа халас эрттирбес, а чаа эгелеп чоруур аныяк малчыннарывыс­ка дуза херек апаар. Яамы, ведом­стволарның, албан организация черлериниң удуртукчулары, кожуун чагыргалары «Аныяк өг-бүлеге – кыштаг» төлевилелди боттандырып эгелээни-биле холбаштыр дузалажып, хайгааралга алыры-биле хүлээнип алганы аныяк малчыннары барын бодап-ла турлар боор. Бо чылын оларга чаа киржикчилер база немешкен болгай. Мал одар­лаар база сиген шөлдери кылдыр көдээ ажыл-агый шөлдерин төлевилелдиң киржикчилеринге хуваап айтып берип тура, оларга кандыг-даа хоолузу чок, чашпан тудуп чигген черлерни эвес, а эки, чаагай сүүзүннүг оът-сигенниг шөлдерни шилип бээрин көдээ ажыл-агый специалистеринге сагындырып тур мен. Чаъс чок, чаңгыс-даа хүннү халас эрттирбези-биле сиген кезилдезинче эки туразы-биле дузалажып келген волонтерларның күжүн бүдүрүкчүлүг ажыглаар херек. Үүле бүдүнгүр-ле болзун, чаңгыс чер-чурттугларым».
Изиг, каңдаашкын үези эртип, июльдуң баштайгы хүннери чаъс­тыг болганы көдээ ишчилерниң сагыш-сеткилин өөртүп турар. Ам бир каш хонуктарда ынчаар чаъстаптар болза, июльдуң ийиги чартыындан бээр мал чеминиң белеткелин демнии-биле эгелей бээр болза ажырбас дээрзин Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызының тускай эртемниглери демдеглеп турар.
Даш-оол МОНГУШ 
белеткээн.  

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.