1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КАДЫКШЫЛ БОЛГАШ КҮЗЕЛ БАРДА...

“Бир-ле кижиниң амы-тынын камгалаары-биле мээң дужааган ханым дузалаан деп бодал мээң сагыш-сеткилимни өөртүптер” – деп, бо үндүрүлгениң маадыры Мөңгүн-оол Соян чугаалаар.
Бо чылын республиканың донорлары­ның одуруунга «Россияның хүндүлүг донору» хөрек демдээниң 7 эдилекчизи немешкен. Амгы үеде оларның ниити саны – 242. Республиканың хан кудар станциязының бүзүрелдиг, идепкейжи донорларының бирээзи – Мөңгүн-оол Соян. 1993 чылда ооң честези аар аарый бээрге, дарый хан дужаар кижи херек апарган. Ынчан 16 харлыг Мөңгүн-оол үр боданмайн, бир дугаар ханын дужаагаш, бүянныг үүлени кылган. Оон эгелээш бо хүнге чедир ол хан кудар станцияның док­таамал “аалчызы” болу берген. 
Мөңгүн-оол Ичий-оолович Чөөн-Хемчик кожууннуң Чыргакы суурга төрүт­түнген. 1992 чылда 9 классты дооскаш, Кызылдың 1 дугаар профессионал училищезинге тракторист-машинист мергежилге өөренип алган. Шериг албанын Первоуральск хоорайга ОБЯ-ның шериг кезээнге эрттирген. Амгы үеде ол “Чаагайжыдылга” МУБ-ка чүдүрүкчүлеп ажылдаан­дан бээр 14 чыл чеде берген. Мөңгүн-оол Ичий-оолович найысылалдың төп Кочетов кудумчузун арыг-силигге тудары-биле үлүг-хуузун киирип, ак сеткилдиг кызымаккай ажылдап, коллективиниң хүндүткелин чаалап алган.
Хөй чылдарда хан дужаап, аараан, озал-ондакка таварышкан кижилерге сеткилинден ачы-буянын көргүзүп келгениниң бедик шаңналы – 2012 чылдың ноябрь 29-та Тыва үндезин культура төвүнге хан кудар станцияның улуг эмчизи Владимир Сарыгларның холундан “Россияның хүндүлүг донору” деп хөрек демдээн алганы аңаа уттундурбас өөрүшкүлүг болуушкун болган. Мындыг бедик атка төлептиг болганын ол мынчаар чугаалаар: “Кижи ат-алдар дээш эвес, а бир-ле кижиге дуза чедирер дээн сеткил-биле хан дужаар болгай. Мээң дужааган ханым чаңгыс-даа кижиниң амы-тынын камгалаанын бодап кээримге безин өөрүнчүг”. 
Маадырым-биле чугаалажып оргаш, ооң бөдүүнүн, мөзү-бүдүштүүн, хүн­дүлээчелин эскердим. Өөнүң ишти Аяна Владимировна: “Ачавыс аажок ажылгыр, амыдыралчы, биче сеткилдиг, дузааргак кижи. Ол кажан-даа ажыл шагы үзүп көрбээн. Кады ажылдап турар өөрлеринге, дөргүл-төрелинге дуза херек апаар болза, ол кажан-даа чажам дивейн, ханын дужаап бар чыдар. Ачавыс бистиң чоргааралывыс” – деп чылыы-биле чугаалады.
Сояннарның өг-бүлези үш ажы-төлдүг. Улуг уруу Урана – Бурятияның, ортун оглу Айлаң-оол Новосибирскиниң дээди өөредилге черлериниң студентилери, а хеймери Алаш-оол Кызылдың 3 дугаар школазының чедиги классчызы.  
“Кадыкшыл болгаш күзел барда, чонга канчап дуза чедирбес боор” – деп, Мөңгүн-оол Соянның сеткилинден чугаалаанын аажок чүүлдүгзүндүм. Ооң ханының тургузуу ховар (казыыр Rh). Донор кижи ханын дужаагаш, дыка хөй кижиниң амы-тынын камгалап, буянын чедирип турарынга кижи чүгле чоргаарланыр. 
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Авторнуң  тырттырган  чуруу.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.