1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КАШ ЧЫЛ ЧУРТТААНЫЛ?

Чамдык төөгүчүлер Гитлер Сталинден тос чыл эрттир чурттаан дижип турар.
1945 чылдың апрель 27-де, совет шериглер Берлинче шаап халдап кирип келгенде, рейхсканцелярияны өске чер-биле харылзаштырып турган чажыт туннельден ийи кижи дүрзүзү көстүп келген. Удаваанда ол ийи кижи самолетка олурупканнар. Ужудукчу Питер Баумгарттың арны-бажы ак тос болган, ооң дери шаалаан, чүге дээрге ооң самоледунга Адольф Гитлер биле Ева Браун олар олурупкан ужуп чоруур.
Джерардтың бижип турары-биле фюрер ындыг байдалдыг дезип чорупкан. Албан езузу-биле бодунуң амы-тынынга четтинеринге чедир үш хонук артканда, «фюрерниң ролюн» күүседип өлүп бээр кылдыр бодунга дендии дөмей кижини тып алган. Ева Брауннуң орнун ат-сураг чок артист херээжен солаан.
Ол ашак-кадай баштай Тондер хоорайга барганнар, оон Тревемундада герман баазаже углаан, ооң соонда Барселонаның мурнуу чүгүнче өске самолет-биле чорупканнар. Аңаа генерал Франко испаннарның демдээн кадаан самолетту фюрерге берген. Нацистерниң баштыңын Канарага, Фуертувентурага чедиргеннер, аңаа чаңгыс хонгаш, ол-ла дескеннер суг адааның хемезинге олурупканнар.
Ол үеде Берлинге оларга дөмей ийи кижини шаажылааш, мөчүлерин өрттедипкен. Совет шериглер рейхсканцелярияны эжелеп алган соонда, оңгар черден кижи сөөктерин болгаш ооң хүлүн тып алганнар. Ону Гитлерниң болгаш ооң кадайының артынчылары деп санааннар. Херек кырында ол фашистер Атланд океанының кижи четпес делгеминче арлы бергеннер.
Мындыг фактыны кайыын тып алганын автордан айтырган мен, боду чогаадып алган бе?
— Чүге чогаадыр чүвел? — деп, Джерард хыйланды. — Бо бужар төөгүнүң шын болурун боттарывыс-даа күзевейн турган бис. Делегейде эң дерзии кижиниң дириг артканы кымга эки болурул? Ам канчаар, фактылардан чайлаар арга чок.
Гитлер дезеринге чүге Аргентинаны шилип алганыл? Ол чурттуң эрге-чагыргалары Yшкү рейхтиң удуртулгазынга ынак болуп, оларга меге паспорттарны безин чорудуп турганнар. Эң дерзии өлүрүкчүлер Йозеф Менгеле, Адольф Эйхман, Клаус Барбье болгаш өскелер-даа дайын соонда Аргентинага турумчуй бергеннер. Олар Аргентинада, Суданда мынчага хоргастанмышаан.
— Дайынның сөөлгү хонуктарында Гитлерниң бункеринге кандыг чүүлдер болуп турганының дугайында Совет Эвилелинге янзы-бүрү медээлер тарап турган — деп, шинчилекчи Джерард чугаалаан. — Нацистерниң мөчүлериниң артынчыларын аңаа хөөп каапкан, ооң соонда Адольфтуң чевээнге ооң талалакчылары чыылбазын дээш ону өскээр аппарган. Ооң соонда Гитлерниң ок деген бажының сөөгүн, ооң олура бооланган диванының тудазын орустар арттырып алган деп медээ дыңналган. Ону боттарының амы-тынынга четтингениниң бадыткалы деп турганнар. Ындыг турбуже АКШ-тың биологтары ол баш сөөгүнге ДНК-тест кылган. Ол дээрге 40 хар безин четпээн херээжен кижиниң бажының сөөгү болган деп түңнелди шинчилел үндүрген. Гитлер 1945 чылда 56 харлыг турган, Ева Браун хоран ишкеш өлген деп медээ бар.
«Бора бөрү» деп номда мындыг уткалыг одуруглар бар. 1945 чылда Подсдам конференциязынга киржип турган АКШ-тың президентизи Гарри Трумэн: «Гитлер өлген бе?» — деп, Сталинден айтырган. «Чок» — деп, совет удуртукчу харыылаан. Ак бажыңның дараазындагы ээзи Дуайт Эйзенхауэр 50 чылдарда мындыг медеглел кылган: «Гитлерниң өлгенин бадыткап турар хензиг-даа чүүлдү АКШ тып шыдаваан».
— Мээң чугаалашкан улузумнуң ийизи оларның ада-иелериниң фюрерни канчаар көргенин тодаргай чугаалап бергеннер. Амгы үеде Лондонда чурттап турар 78 харлыг аргентин кижиден дыка солун чүүлдер дыңнаан мен. 1953 болгаш 1956 чылдарда ол дыка аныяк оол тургаш, Буэнос-Айрестиң төвүнде отельге Гитлер-биле чугаалажып турганын ол дыңнатты. Гитлерниң даштыкы хевири кандыгыл дээрзин айтырарымга, өске херечилерниң көргени-биле кара-чаңгыс болуп турар — деп, Джерард дыңнаткан.
База бир херечи, бизнесмен чораан пенсионер 1962 чылда Гитлерни орнукшудары-биле он-он самолеттар болгаш вертолеттар келгенин чугаалап турган. Немец чем болгаш пиво бажын ажыг болган. Келген кижилерниң дыка хөйү албаарадыр арагалап алганнар, олар элээн каш хонук дургузунда немец ырлар ырлашканнар.
Ындыг-даа болза, Адольф биле Ева уругларлыг турган дээрзи илерээн. Ийи кыстыг! Оларның бирээзи 1941 чылдың төнчүзүнде төрүттүнген. Адольф биле Еваны Аргентинага чара бадыланыштырып турган юрист ам-даа дириг.
Ол уруглар баштай ада-иези-биле кады чурттап турганнар. Ооң соонда авазы Ева Браун-биле артканнар. Иези чорта бээрге, олар Неукенден көже бергеннер, ынчалза-даа Мурнуу Америкага артып калганнар. Ам-даа ында чурттап турарлар.
Виктор ПОСПЕЛОВ.
«Комсомольская правда» солундан.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.