1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КЕЗЭЭДЕ АНЫЯК БАШКЫМ

Россияның күш-культуразының болгаш спортунуң тергиини, Тыва АССР-ниң күш-культуразының алдарлыг ажылдакчызы Нина Кузьминаны Тывада танывас кижи ховар. Ол Кызылдың билдингир хоочун башкыларының бирээзи. Ооң күш-ажыл намдары эрткен чүс чылда (1957 чыл) эгелээн. Күш-культура башкызы болуп ажыл­даанындан бээр 60 чыл чедип турар. 
Хоочун башкы Красноярск крайның Шушенское суурга төрүттүнген. Нина Максимовна школачы чылдарында Крас­ноярск крайның көдээ спортчулар ортузунга чиик атлетикага болгаш хол бөмбүүнге чыынды командазының кежигүнү турган. Красноярскиниң күш-культура техникумун дооскаш, төрээн суурунга күш-ажылчы намдарын эгелээн. Беш чыл болганда өөнүң ээзин Тываның шериг кезээнче чоруткан. 
«Тываның педагогика институдунуң, техникумнарының командалары-биле маргылдааларга удаа-дараа ужуражып турган болгаш, найысылалдың күш-культура башкылары мени дыка эки таныыр апарган. 1962 чылда Тывага турумчуп чурттаар амыдыралчы өскерлиишкиннер тургустунуп келирге, үр-даа боданмайн, көжүп келген бис» – деп, Нина Максимовна сактып чугаалады.
Нина Кузьминаның улуг оглу Евгений Илюхин делегейниң, Россияның, рес­публиканың чиик атлетика маргылдааларынга чаңгыс эвес удаа тиилелгени чедип ап келген. Авазының чоргааралы болуп чоруур оглу чиик атлетиканың Тывага сайзыралының дугайында номну бижээн. Ында автор эгелеп чоруур спортчуларга методиктиг арга-сүмелерни киирген. Хеймер оглу Эдуард база-ла спорт-биле өңнүк. Баскетбол, бут бөмбүү, хол бөмбүү дээш спорттуң оон-даа өске хевирлеринге со­нуургалдыг ойнакчы.
Кызылдың 3 дугаар школазынга өөренип турган үемден бо хүннерге чедир Нина Мак­симовнаның овур-хевири көңгүс өске­рил­бээни (бичежек дурт-сынныг, шевергин арын-шырайлыг, эвилең-ээлдек, чугаакыр, сергек, доктаамал хүлүмзүрүп чоруур) кай­гам­чык. Баскетболга сонуургалымны Максимовна башкым оттурган. 1990-1995 чылдарда ооң билдилиг удуртулгазы-биле бистиң баскетболга чыынды командавыс найысылалдың школаларының аразынга тиилелгелиг черлерни удаа-дараа ээлеп келген. Чеден тос харлыг башкым Титов кудумчузунда чурттап орар. Ооң бажың – школа – бажың аразынга чадаг кылаштаар чаңы хевээр. Башкының кайгамчык энергиязын, чуртталгага ынаан кижи чүгле магадаар. 
«Аныяк үелеримде бажың биле школа аразынга маңнап чедер турдум. Чуртталгамда (ырак-узак черлер чоруурундан аңгыда) черле автобустарга олуруп көрбээн мен, чүге дизе шимчээшкин дээрге чуртталга, амыдырал-дыр. Назы-харымны арнымда дырышкактар херечилеп турза-даа, иштики сагыш-сеткилим ам-даа аныяк хевээр. Ажылым меңээ өөрүшкүнү болгаш күштү берип турар» – дээш, хүлүмзүрдү. 
Уланчызын 2017 чылдың апрель 13-те үнген №40 "Шын" солундан номчуңар.
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Авторнуң тырттырган чуруу.

 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.