1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КИРЖИР КҮЗЕЛДИГЛЕР АМ-ДАА ХӨЙ

                                                                                                                                                                                         "Аныяк өг-бүлеге - кыштаг"

Бай-Тайга кожууннуң Кара-Хөл сумузунда «Аныяк өг-бүлегекыштаг» губернатор төлевилелиниё киржикчилери – Айдың, Милана Хертектер. Кара-Хөлдүң Көзеге деп черде аныяк өг-б\лениң малчын турлаанда, бо хонуктарда ажыл-агый хайымныг.

       Чоокта чаа аныяк малчыннарга 200 баш хойну дамчытканы аалдың ээлеринге улуг өөрүшкү болган. Төлевилелге киржир мурнунда чүгле дөртен баш хуу малдыг турган малчыннар губернатор төлевилелиниң деткимчизи-биле немей 200 баш малды коданынга хүлээп алырга, малчыннарның турлаан каастапканзыг апарган. Төлевилелдиң киржикчилериниң ажылының хемчээли ийи катап улгаткан, харыысалгазы улам күштелген. Аныяктар мал азыраарынга ынак болгаш ону улуг бергедээшкин деп санавайн турарлар.

       «Бистиң суурдан губернатор төлевилелинге киржиксээн кижилерниң саны каш деп бодаар силер? Мал ажылынче кириксээн аныяктар хөй болгаш, чижилге улуг болган. Бистерни эрттирбес боор деп бодап турдум. Ынчалза-даа Кара-Хөлдүң чону бисти шилип алган, аңаа өөрүп, чоннуң бүзүрелин шынзыдар дээш эки ажылдаар апаар. Ук төлевилел суур черге кончуг херек, амыдыралчы ужур-уткалыг-дыр, ынчангаш өске-даа кижилерниң аңаа киржиксээри чөп» – деп, аныяк малчын Айдың Хертек чугаалаан. 

  Хертектерниң өг-бүлези 2015 чылда республика Наадымының чемпиону, муң малдыг малчын, боттарының-на кожазы Калдар-оол Хертектен 200 баш хойну алганнар. Ындыг күш-ажылчы, эрес-кежээ малчындан кодан хойну хүлээп алганынга олар чоргаарланып, хей-аъды улам көдүрүлген. Регионга мал ажыл-агыйының хөгжүлдезин деткиир сорулга-биле база республикага чугула ол адырже аныяктарны хаара тудар дээш, чазактың кылып чорудуп турар ажылдарын олар дыка эки билип турарлар. Ынчангаш Хертектер республиканың эрге-чагыргазының идегел-бүзүрелин шынзыдары-биле, үре-түңнелдиг ажылдаар сорулганы салган. 

       Милана Хертек: «Айдың – салгал дамчаан малчын кижи. Мал тудар-дыр деп, чугаазы-ла ол. Мен ону база деткиир турдум. Ол күзеливисти амыдыралга боттандырарынга, ынак иживисти иштеп, тодуг-догаа чурттаарынга бо төлевилел улуг дузаны чедирген деп санаар мен. Ам чүгле кызып ажылдаар-ла. Бир эвес малды эки ажаап-карактаар болза, 100 баш төрүүр хойдан 110-120, харын оон-даа хөй чаш хураганны камгалап ап болур. Чамдык малдар ийи-даа катап оолдаар. Ындыг болганда, салдынган сорулганы – малдың баш санын өстүрүп көвүдедирин күүсеткеш, эки орулганы ап, дараазында киржикчилерге 200 баш хойну дамчыдып бээр бис. Республиканың Баштыңынга бо төлевилелди тургусканы дээш улуу-биле өөрүп четтирдивис». 

       Узуну 30, дооразы 8 метр кышкы кажааның тудуу бо хүннерде доостур. Оон кажааны чылыглап алырга, малдың кыштаглаашкыны хүр эртер. Ийи оолдуг, ийи кыстыг аныяк өг-б\лениң чурттаар улуг бажыңы база белен. 

       «Дыка хөй чылдарда мал малдап чоруур, бо оолдарның төрели мен. Күрүне малды халас үлеп бергеш, малчыннарга бажыңны тудуп, черни хуваап, ыяшты тускайлап бээр деп чүве ооң мурнунда черле туруп көрбээн. Ындыг улуг деткимчени ап турар, амыраан ажы-төл-дүр. Ам чүгле шынчы ажылдаары арткан» – деп, Мая Донгак чугаалаан. 

       Аныяк өг-бүлеге дузалажып турарларның бирээзи – тараачын-арат ажыл-агыйлыг Шамиль Ооржак. Ол «Эгелеп чоруур фермер» программага киришкеш, ажыл-агыйынга херек шупту дериг-херекселдер-биле четчелеттинген, күрүне деткимчези-биле тракторну алган. Ам аныяк малчыннарга дузалажыры – ооң хүлээлгези-дир деп санап, шефчи ажылдарга дузалажып, чонну база эвилелдеп, хаара туткан. Күрүне программалары, төлевилелдер – малчыннарга быжыг деткимче, бодунуң дузаламчы ажыл-агыйын сайзырадырынга улуг дузаны бээр дээрзин ол дыка эки билир.

                                                                                                                                    Бистиң корр.

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.