1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КЫЛЫР АЖЫЛДАРЫ-ЛА ХӨЙ

Бир эвес ниитилел-политиктиг болуушкуннарны алыр болза, бистиң республикага 2016 чылда эң кол болуушкун — Тываның Баштыңының соңгулдалары. 
Кандыг мөзү-шынарлыг, эртем-билиглиг, арга-дуржулгалыг, күзел-соруктуг кижи бо бедик албан-дужаал­га соңгуттуруп алырындан Тываның чурттакчы чонунуң амыдырал-чуртталгазы болгаш ажыл-ижи база хамаар­жыр. Ынчангаш чоннуң кичээнгейи хамыктың мурнунда бо чугула болууш­кунче угланган, оон өске ниитилел-политиктиг болуушкуннарны аңаа эдеринчи чүүлдер кылдыр чон санап турган дизе, өдүрээн час­каш-даа, хөлүн черле часпас бис.
Оттуг кызыл сарбашкын чылының төнчүзүнде, база-ла Оттуг кызыл дагаа чылы — 2017 чылдың бүдүүзүнде Тываның Баштыңының 2016 чылда соңгулдаларынче хая көрнүп, ооң канчаар эрткенин сактып кээрге, ында бир янзы, харын-даа мырыңай кайгамчык-даа ышкаш чүүлдер бар де. 
2016 чылдың февраль айда-ла, Россияның Президентизи Владимир Путин биле Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң март 3-те Кремльге ужуражырының элээн мурнунда-ла, Шолбан Кара-оол республиканың бир­ги удуртукчузу албан-дужаалче база катап кордап болурунуң дугайында медээлер төп парлалгага көстүп келген. Ындыг медээни кайы албан чери массалыг информация чепсектеринге таратканыл деп айтырыгның баажызын чүнү-даа казып үндүрүп кээр төп парлалганың журналистери, чеже-даа дилээш, тыппааннар. Оларның айты­рыгларынга Кремль база харыы бербээн, боттарыңар-ла догааштырып туруңар дээн хевирлиг хык-даа кынмаан.
Шолбан Кара-оол Владимир Путин-биле 2016 чылдың март 3-те Кремльге ужурашкаш, Тываже чанып келгеш, «Тыва» КТРК-га ин­тервьюзунга Россияның Президентизи-биле ужуражыышкын дугайында чугаалап олура: «Ооң командазында болганымга чоргаарланыр мен» — деп демдег­лээн. Соңгулдалар эрткен, Шолбан Кара-оолду Тываның Баштыңынга чон база катап соңгуп алганда, ол ужуражылгага Тываның Баштыңының соңгулдаларының дугайында чугаа болган деп догааштырып бо­лур-ла-дыр. 
Шолбан Кара-оолдуң «Тыва» КТРК-га улуг интервьюзун кичээнгейлиг дыңнаан, ону сайгара бодаан кижилер Тываның Баштыңының албан-дужаалынга ол соңгудуп болурун чугаалажы бергеннер. Ындыг чугааларда дөс-ле бар. «Чаңгыс суур – чаңгыс бүдүрүлге» төлевилел ажыл-ишчи «балыкчыларга сыырткыыш» бооп, олар боттарының ажыл-агыйын бо төлевилелдиң ачызында шуудады берген. Ооң соонда «Аныяк өг-бүлеге – кыштаг» деп база бир «сыырткыыш» төлевилелди Шолбан Кара-оол ажыл-агыйжы аныяктарга, оларның төрелдеринге тутсу каапкан. Шынны сөглээл, бо төлевилелдер эрес-кежээ кижилерге дыка ажыктыг болган. Чүгле сан-чурагай бадыткаар — аныяктарның 105 фермер ажыл-агыйларын тургускан. Шолбан Кара-оолдуң бо төлевилелдерин болгаш өске-даа чедиишкинниг ажылдарын соңгулдаларга ооң киржип болурунуң чөленгиижи, соңгукчуларның деткимчезин бодунче чая тыртып алыр аргазы кылдыр база санап турганнар.
Россияның Президентизи биле Тываның Баштыңының 2016 чылдың март 3-те ужуражылгазының соонда, 2 ай-даа  четпээнде, май 23-те Владимир Путин биле Шолбан Кара-оол база катап ужурашканнар. Тываның Баштыңының албан-дужаалының соңгулдаларынга киржир дээш, хуусаа бетинде ук албан-дужаалдан халажыр дугайында шиитпирин Шолбан Ва­лерьевич Россияның Президентизинге дыңнадып, соңгулдаларны РФ-тиң Күрүне Думазының депутаттарының соңгулдалары-биле кады эрттирерин ол ужуражыышкын үезинде санал­даан. Улуг күрүнениң баштыңынга ындыг шиитпирлерни, саналдарны кандыг-даа бедик албан-дужаалдыг даргалар хенертен кыла бербес болгай, баш бурунгаар сүмелешкеннер деп догааш­тырып турганнар база бар.
Тываның Баштыңының соңгулда­ларынга Шолбан Кара-оол киржири билдине бээрге, ооң соңгудуп ап болурунуң арга-шинээ кандыгыл деп чүүл чонну сонуургады берген. Чамдык кижилер Шолбан Кара-оолдуң горосковунче-даа баккылап көргеннер. Ол база Оттуг кызыл аът чылы 1966 чылда төрүттүнген, кончуг аът ышкаш кашпагай, мөзү-бүдүжү эрес-дидим, дорт аажы-чаңныг, салган сорулгазын чедип албаан шаанда оожургавас кижи болган. Гороскоп езугаар алыр болза, Аът чылдыг кижилерге 2016 чыл чай чок ажыл-иштиң үези, эң ылаңгыя Аът чылдыг эр кижи хамык чүүлдү хынамчалыг кылыр, эш-өөрү-биле эптиг-демниг боор болза, албан-дужаалга дүрген депшиир. Шолбан Кара-оол бодунуң горосковун сонуургап көргенин билбес бис. А херек кырында кылып бүдүрген ажыл-ижи-биле-даа, ол ышкаш горос­кову езугаар-даа, Шолбан Кара-оол соңгулдаларга чоннуң хөй кезииниң деткимчезин ап, Тываның база катап Баштыңы болур хире болган. Ол ылап-ла ынчаар болган-даа. Кайгамчык чүве! Ооң гороскову езугаар-даа ышкаш.
Дагаа чылы 2017 чылдың гороскову езугаар Аътка бо чыл дүрген маң чылы. Дүжүткүр Дагаа чылы Аътка черле чай-хос, амыр-дыш бербес, кылыр ажыл-херектерни аңаа эңдере тып берип-ле турар. Аът чылдыг кижилер кызымак-ла болур болза, ажыл-ишке, амыдырал-чуртталгага чедиишкиннерни Дагаа чылында албан чедип алыр.
Гороскоп чокка-ла Шолбан Кара-оолдуң келир 2017 чылда кылыр ажылдары хөй. Тыва Республиканың  Баштыңының Тыва Республиканың Дээ­ди Хуралынга Айыткалынга ол ажылдарны айыткан. Олар дээрге «Аныяк өг-бүлеге – кыштаг» деп төлевилелди уламчылап, аныяк малчыннарның тудуп алган кыштагларын электри болгаш харылзаа-биле хандырары; ниитизи-биле 69 муң дөрбелчин метр чуртталга шөлдүг чаагайжыды туткан бажыңнарны ажыг­лалга киирип, ынаар 5 муң  кижини көжүрери дээш оон-даа өске.
Оттуг кызыл Дагаа чылында ажыл-херээвис бүдүнгүр-ле болзун!
Шаңгыр-оол Моңгуш.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.