1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

МАЛДЫҢ ПРОДУКТУЛУУН БЕДИДЕР

Тываның агроүлетпүр комплекизиниң специа­листери 2017 чылдың түң­нелдерин үндүрген. 
Баш бурунгаар санаашкыннар-биле алырга, 2017 чылдың төнчүзүнге чедир Тывада шээр малдың баш саны 2,1 хуу өзүп, 1167100 баш четкен. Чеди-Хөл, Чаа-Хөл, Тере-Хөл, Сүт-Хөл база Эрзин кожууннар малдың кол хевирлери – шээр, бода, чылгы малдың бажын көвүдеткен. Чурттакчы чоннуң кижи санынга онааш­тыр мал бажының саны-биле республика Сибирь федералдыг округта мурнуку черде. 
Шупту хевирниң ажыл-агый­ларының бүдүрген көдээ ажыл-агый продукциязының өртээниң индекизин 2016 чылга деңнээрге, 102,2 хуу болган. Россияда ортумак көргүзүг — 102,4 хуу-биле ол дең. Көдээ ажыл-агыйның шупту бүдүрүкчүлериниң бүдүрген продукциязының хемчээлин акшаже шилчидерге, 6 083,7 млн. рубль.  
2017 чылда ажыл-агыйлар­ның шупту хевирлери 24,6 муң тонна мал болгаш куш эъдин дириг деңзизи-биле дужаап, ооң мурнунда чылга деңнээрге, ооң хемчээлин 1,1 хуу көвүдеткен. Ажыл-агыйларның шупту хевирлери 2017 чылда 64 муң тонна сүттү бүдүрген.
Амгы үеде мал кыштаглааш­кыны ТР-ниң Көдээ ажыл-агы­йының онза кичээнгейинде. Ол штаттыг чурумда эртип турар.  
Тываның Чазаа малдың баш санын өстүреринге таарымчалыг байдалды тургузар дээш комп­лекстиг хемчеглерни алырын уламчылавышаан. Чижээ, 2017 чылда 6 кожууннуң: Чөөн-Хемчик, Өвүр, Мөңгүн-Тайга, Улуг-Хем, Таңды база Тес-Хемниң көдээ ажыл-агый бүдүрүлгелериниң баазаларында мал чеминиң рес­публика курлавырын тургус­кан. Бүдүрүлгелер мал чеми белеткээр амгы үениң чаа техниказы-биле чепсегленген.  
2018 чылда көдээ ажыл-агый адырының мурнады боттандырар бир сорулгазы малдың продуктулуг чоруун экижидери. 6 кожууннуң девискээринде тарып боозадыр баазаларны тургус­кан. Ол дээрге Таңды, Эрзин, Барыын-Хемчик, Улуг-Хем, Тес-Хем база Каа-Хем кожууннар-дыр. Эрткен чылдың төнчүзүнде 2 млн. рубль өртектиг техниканы болгаш дериг-херекселдерни саткан.  
Көдээ черлерни доктаамал хөгжүдер программа чорудуу-биле көдээ черлерде чурттап турар 103 өг-бүле, оларның 72-зи аныяк өг-бүле, күрүне деткимчезиниң акша-хөреңгизи-биле чурттаар байдалын экижиткеннер. Ол-ла программа шугуму-биле Кызыл-Мажалыкта 275 олуттуг ниити билиг школазын тудуп эгелээн, ону 2018 чылда доозар планныг.
Тываның көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлерин күрүнеден дет­кип турарын сагындыраал. Сөөлгү беш чылда агроүлетпүр комплекизиниң хөгжүлдезинче 44,4 млн. рубль азы 8,3 хуу хөй хемчээлге бюджет инвестиция­зын угландырган. 2017 чылда республиканың агроүлетпүр комп­лекизин хөгжүдеринче 582,9 млн. рубльди азы 2016 чылга деңнээрге, 1,4 хуу хөйнү тускайлаан. 32 уксаажыдылга ажыл-агыйларынга, 38 аңгы угланыыш­кынныг 800 көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлеринге база үнүш ажыл-агыйының 150 ажыл-агыйларынга күрүне деткимчезин көргүскен. 2017 чылда үндүрген 1 рубль бюджет салыышкынынга 10,2 рубль деңнелдиг продукция­ны бүдүрген.
Тываның Баштыңының парлалга албаны.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.