1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

МОДЕЛЬЕР АНДРЕЙ НЕВЕРИЦКИЙ

Тывада чараш уран чүүлге сонуургалдыг кыс-даа, эр-даа дизайнерлер, модельерлер, ус-шеверлер көвүдеп турар. Улуг-Хем кожууннуң төвү Шагаан-Арыг хоорайда «Он-Кум» деп модельдер агентилелин үжен харлыг Андрей Неверицкий бодунуң күжү-биле ажыдып алган. Агентилел 1 чыл 6 ай чедиишкинниг ажылдап турар.
Андрей «Манас» деп кыргыз-турк университетке өөренип тургаш, дыштанылгазының үезинде «Эдегей» танцы болгаш тыва костюм театрының чанында чайгы лагерьге вожатыйлап турган. Бичиизинден тура танцы бөлгүмү барып турган оолдуң чараш чүүлге со­нуургалы ала-чайгаар аңаа оттуп келген. Ол университетке «Саң-хөө болгаш кредит» факультедин дооскаш, «Эдегейге» ажылдай берген. Ооң үндезилекчилери – Вяче­слав биле Кима Донгактар, «Оваадай» даараныр цехтиң шевери Аяна Саая аңаа амгы шилип алган мергежили – модельер болурунга улуг идигни берген. 
«Эдегейге» 6 чыл ажылдаан чылдарында бедик арга-дуржулгалыг башкылары модель бизнезиниң шупту чажыттарын аныяк оолга дамчыткан. 2016 чылда амыдырал-чуртталгазының аайы-биле төрээн кожуунунче көжүп, тус черниң культура эргелелинге ажылдай берген. 
Аныяк модельерниң коллекциялары өскелерден ылгалып, бот-тускайлаң катаптаттынмас стильдиг. Чаа ажылдар чогаадырынга төрээн чериниң делгемнери аңаа идеяларны, күштү берип турар. Чижээ, «Он-Кум» деп коллекциязы Хайыракан дааның эдээнде, Чырыткылыг XIV Далай-Ламаның 1992 чылда кээп чорааш, ыдыктап кааны артка тураскааткан. «Далай дүвүнде даңгыналар», «Чайлагда кыстар», «Ак-кара Тыва» (кежээки хеп), «Чоннар найыралы» деп коллекциялары база аңаа төрүттүнген.
Чаа чылда аныяк модельер «Челээш», «Улуг-Хем» деп коллекциялары-биле чаңгыс чер-чурттугларын өөртүр. Ажылдарын доозазын эгезинден төнчүзүнге чедир боду чогаадыр, боду даараар. Чаа эгелеп чоруур аныяк модельер «Тыва мода» деп дизайнерлер көрүлделеринге киржип, мода делегейинче баштайгы базымнарын кылып, киришкен. Амгы үеде «Арт-стиль» деп дизайнерлер мөөрейинге белеткенип турар. 
«Он-Кум» деп модельдер агентилелинде 15 бурунгаар көрүштүг, сорук-чүткүлдүг аныяктар (хореографтар, даараныкчылар...) ажылга хаара туттунган. Бо хүн ында 3 бөлүкте 94 уруг бар. Найсылалдан профессионал визажистерни, парикмахерлерни, фотографтарны чалааш, уругларны бүгү талазы-биле дески болурунга өөредип турар. Келир үеде уруглар сценага боттарын чараштыр алдынып, национал тыва хепти кедип алгаш, чоргаарал-биле кылаштаарындан (дефиле) аңгыда, улус-биле шын, дидим чугаалажып билир (оратор) кылдыр база англи дылды өөредири планнаттынган.
“Эскерип чоруурумга, хоорай биле кожуун уруглары ылгалдыг. Ону оларның көрүжүнден, боттарын алдынарындан, чугаалажырындан, кеттинеринден эскерип болур. Ынчангаш өскен-төрээн кожуунумнуң кыстары хоорай кыстары дег чараш, чоргаар көстүр болзун дээш, модель агентилелин ажыдып алганым бо. Чижээ, чалаттырган визажистер оларны хүндүскү болгаш кежээки макияж биле прическаның ылгалын тайылбырлап турар. Мода көрүлделериниң соонда, журналистерге интервьюну бээри, бедик культуралыг болурунга дээш оон-даа өске ажыктыг чүүлдерге кыстарывысты өөредип турар бис. 
Коллектив аныяк болгаш бот-боттарывыстың солун идеяларывысты дыңнап, ниити херээвисти демнии-биле кылып турар бис. Бодум “Улуг-Хем” деп ыры болгаш танцы ансамблиниң самчызы база мен. Ооң удуртукчузу Алена Дөңгүр-оол школадан эгелээш амгы үеге чедир мени танцы-самга өөредип чоруур башкым. Вячеслав биле Кима Донгактар, Аяна Саая олар мода делегейинче углап-баштаан, өртек чок билиглерин дамчыткан эң-не кол дагдыныкчыларым. Башкыларымга өөрүп четтиргенимни «Шын» солун дамчыштыр илередип тур мен” – деп, аныяк модельер чугаалады.
Андрей Неверицкийниң даараныр тус­кай эртеми чок-даа болза, «Эдегейниң» улуг школазының ачызында Тываның подиумнарын дидим базымнар-биле эжелеп эгелээн. Ол интернационалчы өг-бүлеге төрүттүнген. Ачазы Михаил Федерович Неверицкий украин омактыг, а авазы Фаина Чангаровна Ооржак тыва. Ооң даараныр, чогаадыр салым-чаяаны, чараш уран чүүлге сонуургалы ачазындан дамчаан. Ачазы чурукчу болгаш дойдан дүрзүлер кылырынга мастер. 
Аныяк модельерниң мурнуку планнарында Россия чергелиг мода көрүлделеринге киржип, делегей дең­нелинче үнери болур. Тывада модельерлер бар, мода сайзырап турар. 
Андрей Неверицкий бодунуң сорулгаларын чедип алыр дээш, бүгү-ле күжүн салырынга белен, быжыг  тура-соруктуг, изиг чүткүлдүг. Ооң көдүрлүүшкүннүг байдалы амгы ажылынга дузалаар болзун. Андрей, чүгле  бурунгаар!
Шончалай   ХОВАЛЫГ.
Авторнуң  тырттырган  чуруу: Андрей Неверицкийниң
өөреникчилери "Он-Кум" деп коллекция-биле.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.