1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

МОТО-АДЫГЖЫ БРИГАДАЖЕ

Төп шериг округунуң  55 дугаар мото-адыгжы даг бригадазын Тывага тургузары  регионнуң бодунга  онзагай ужур-дузалыг. Тываның чурттакчы чонунга хөй-хөй ажылчын олуттарның ажыттынары ниитилелдиң хөгжүлдезинге  канчаар-даа аажок улуг деткимче. РФ-тиң Камгалал яамызы-биле ТР-ниң Баштыңы Ш. Кара-оолдуң аразында дугурушканын езугаар алырга, ажылчын олуттар хөй кезиинде тус черниң чурттакчыларынга көрдүнген. Ажылчын бригада колдуунда четчелеттинген. Бир эвес бодунуң төрээн черинге, өг-бүлезиниң чоогунга керээ езугаар ажылдаар аас-кежиктиг арганы бистиң тыва оолдар ажыглавайн баар болза, өске регионнардан келген хамаатылар эжелеп ап болур.  Бригаданы чыып турар кол командир, полковник Андрей Шелухин-биле ол дугайын чугаалаштывыс.

 — Андрей Олегович, брига­даның чыылдазы кайы хире чоруп турарының дугайында чугаалап бээр силер бе?

— 2014 чылдың төнчүзүнден эгелеп бо бригаданы чыып эге­лээн бис. Ону  үш чадалыг кылдыр планнаан. Бир дугаар чаданы 100 хуу күүсеттивис. Ийи дугаар чадазы бо хүннерде 92 хуу күүсеттине берген. Июль айда доостур. Август төнчүзү, сентябрь эгезинде үш дугаар чадазы күүсеттинер. Амдыызында РФ-тиң Камгалал яамызының удуртулгазының  тургусканы даал­галарны күүседип турар бис.

Тус черниң болгаш өске регионнардан келген шериг оолдарның деңзигүүрү кандыг  ирги?

— Бригадага Тыва болгаш Хакас Республикаларның хамаа­тыларын керээ езугаар алыры көрдүнген.  Бригаданың 75 хуузун Тыва Республикадан, а арткан кезээн кожавыс Хакас Респуб­ликадан даалга езугаар алыр ужурлуг бис.

Чыылда ниитизи-биле  кандыг байдалда чоруп турар ирги, Андрей Олегович? Бистиң оолдарывыстың байдалы кандыгыл?

— Оолдар амдыызында  эки, бүзүрелдиг чоруп турар. Командир өмүнээмден оларга хомудалым чок, ынчалза-даа кандыг-даа ажыл-агыйга шаптараазыннар черле турар. Дугуржулганы кылып алгаш, бригадаже келбээн оолдар манадып турар. Чамдыызы шуут-ла шериг хоорайжыгаш тургустуна   бээрге,   октябрь,    ноябрь айларда  бригадага  катчыр кү­зе­лин илереткен.  Ол дээрге улуг частырыг-дыр. Чүге дээрге, ындыг күзелдиг улус бригадаже кирбейн баар база ол  дугайында чугаа ооң соонда турбас. Ынчап баар болза, ол ажылчын олуттарны кожаларывыска азы шуут-ла өске регионнарның оолдарынга бериптер. Ындыг-даа болза, көрдүнген үеге чедир тус черниң оолдарын манаар бис.

Ылавылаарга,  сентябрь айда  ажылчын олуттар  артпайн баар дээриңер ол бе?

— Ийе, кончуг шын билип алдыңар.

—  Бригаданың шилиттинген кежүгүннери өөренири-би­ле Саян артынче  шупту чоруур бе?

— Шупту, 100 хуу.

Өөредилге кандыг хевирлиг болур ирги?

—Шилиттине берген оолдар июль 14-те тускай шериг белеткелиниң 1 дугаар чадазын эрткен. Ол дээрге керээ чарып алган шериг төлээ бүрүзүнүң эртер ужурлуг оруу-дур. Олар РФ-тиң девискээринде шериг яамызының өөредилге төптеринге өөренип,    шериг кижиниң билир  ужурлуг эге билиглерин өөренгеннер.

Кайы хире үе иштинде  өөренирлер ирги?

—Бир эвес  шериг кижи  бү­рү­зүнүң билир  ужурлуг өөре­дилгезиниң хуусаазы-биле дең­нээр болза,  бир ай негеттинер. Ол ышкаш мергежилиниң аайы-биле база өөренип ап болур арга бар. Командирлер болгаш аңгы-аңгы мергежилдиг специа­листер хереглеттинип турар. Аңаа 3-даа айга чедир өөренир. Чугула херек мергежилдерниң оолдарын  Тывадан шилип алдывыс. Олар чазын-на үш ай хуусалыг өөредилгени эртип алганнар.

Силерниң бригадаңарже кирип алыр күзелдиг оолдар каяа, кымга баар болза эки ирги?

— Хоорайда чурттап турар улус республиканың, а суурда чурттап турар оолдар кожуун төптеринде шериг комиссариад­тарынга баар азы   көдээ чагыргаларда  шериг учедунуң столдарындан  айтырар.  

Чугаавыс адакталып тур,  ооң ыңай аңаа хамаарыштыр немээр чүүлүңер бар бе?

— Ийе, бар болбайн канчаар.  Бригаданың  чыылдазының доос­тур хуусаазы  келир, ынчангаш төрээн чуртунга  керээ езугаар бараан болуксап турар  оолдарга   көдээ чагырга черлеринде  шериг учедунуң  столдарынга,  шериг комиссариадтарынга барып,  херек ужурлуг документилерин долдуруп, керээни чарып алырын күзээр-дир мен. Ынчангаш чайгы үеде түр када ажылдап-даа турар болза,   хүлээп турар комиссия­ларга барып, бригадаже кирип алыры чугула.

— Ажыктыг солун чугаа дээш четтирдим, Андрей Олегович.

Саяна Цой чугаалашкан.

“Шын” №78 2015 чылдың июль 18

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.