1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Культура болгаш уран чүүл

Сактыышкыным саарыглары

Эрги-Барлык чону ону Хам-оол дижир. «Хайыраан ботка» Хам-оолдуң ролюн ойнааш, алган шолазы ол. Кызылга, кудумчуга кылаштап чорда, танывазы улус: «Адазының оглу» деп кинода артист-тир бе?» — деп сымыранчы бээр. Эш-өөрү, таныыр улузу: «Оо! Оглунуң адазын, але! Кажан келдиң?» — деп мендилежир.

— Бүгү назынында культураның «кулу» болуп келген Данил Хаакович Хомушку бо хүннерде 60 харлап турар. Төрүттүнген хүнү-биле байыр чедирбишаан, солуннуң бөгүнгү үндүрүлгезинде Данил Хомушкунуң кыска сактыышкынын парладывыс.

«Ак куштуң ырылары»

Февраль 9. В.Көк-оол аттыг национал хөгжүм-шии театрында ам база бир чаа, солун чүүлдү көөр дээш көрүкчүлер чыглып келдивис. «Ак куштуң ырылары» мөөрей эң баштай 2006 чылда эрткен, ам бо удаада ийи дугаар эртип турары бо. Театр артистери боттарының аразында ыры конкурузун чарлааш, күжүн шенежип турарлары ол. Солун чүве чүл дээрге, театрда ыраа жы артистерни айлаң-куштар деп аңгылааш, шии артистери «хамнаарактар» деп адаттынып алгаш, бүгү чүүл чөптүг, шын байдалга эртсин дээш, кым кым-биле ырлаарын доктаадырда, жеребьевка тырткан. Айлаң-куштарның аразында, шынап-ла, ат-сураглыг ыраажылар, чоннуң ынак артистери бар болду. Ол дээрге Россияның болгаш Тываның алдарлыг артизи Анзат Куулар, Тываның Улустуң артизи Эзир-оол Монгуш, Тываның Улустуң артизи Станислав Ирил, Тыва Республиканың алдарлыг артизи Сайдаш Монгуш, хөй-хөй ыры фестивальдарынга шаңналдыг черлерни ээлеп келген артист Ляна Өндүр, аныяк ыраажы Аржаана Куулар база эң баштайгы «Ак куштуң ырылары» мөөрейниң бир дугаар тиилекчизи Айзана Чылбак-оол олар-дыр.

Чылан чылын менди-чаагай уткудувус!

Январь 11-де, Шагаа хүнү моорлап келгенде, найысылалдың Арат шөлүнге байырлалдың театржыткан көргүзүүнче чон хөйү-биле чыглып келген. Агаар-бойдус чараш, маажым харын чаап турза-даа, сооксумаар хүн болду. Ай санаашкынының Чаа чылын уткууру-биле чыглып келген улуг-бичии чонга дыңзыг соок шаптык болбаан. Национал театрның мурнуу чарыының чадазынга чаңчыл езугаар оюн-көргүзүг эгелээн.

Тевек болгаш аргамчы октаарының маргылдаазы

Январь 9-та «Сүбедей» спорт комплекизиниң даштынга Шагаа таварыштыр 14 хардан өрү назылыг эр улус аразынга тевек болгаш аргамчы октаарының маргылдааларын бичии болгаш элээди уругларның национал хевирлеринге спорт школазының тренер башкылары Белек Шериг-ооловна Маадыр биле Нонна Кунделмаевна Чадамба удуртуп эрттирдилер.

Манчы чииринге адааннашкан…

Февраль 11-де Арат шөлүнде кижи бажы кизирт болду. Шагның чаагай байырлалы—Шагааны чурттакчы чон бажыңнарынга уткуп, саңын салып, сүттүг шайын чажып, Чылан чылын төлептиг хүлээп алган. Ынчангаш Арат шөлүнге чон оюн-тоглаага киржип, бир демниг хөглээри-биле чедип келгени бо. Чиңгине тыва идик-хептиг шуушкан аныяктарны, улуг-даа улусту көөрге, аажок чараш, көрүштүг. Ынай бичии өпеялар безин чучактарлыг, тыва бөрт, тоннарлыг болду. Хөгжүм-шии театрының даштында сценада солун концертти «Найысылал» ансамблиниң артизи Аюхан Кол башкарып эрттирип тур. Ооң өткүт, сорунзалап турар үнү ырактан-на дыңналып, улусту чайгаар-ла хаара тудуп турарын магададым.

Омак-хөглүг, оюн-тоглаалыг байырлал моорлап туру!

Шагаа бүдүүзүнде

Тыва чоннуң улуг өөрүшкү-маңнай-биле манаары чаагай Шагаа байырлалы чоокшулаан тудум, республикада белеткел ажылдары кидин түлүк чоруп турар. Шагаа байырлалының ачызында бурунгу өгбелеривистиң сагып чорааны чаагай езу-чаңчылдарны катап диргизип, амыдыралга боттандырып турар бис. Ол дээрге өзүп орар аныяк-өскенге өөредип-кижизидип турары канчаар-даа аажок улуг депшилгениң  көргүзүү-дүр. Шагаа – эң-не хүндүткелдиг байырлал. Аңаа белеткенири база тускай езу-чурумнуг, сагылгалыг. Ол бүгүнүң дугайында республиканың чонунга тайылбырны бээри-биле, Камбы-лама эргелелиниң төлээзи Тензин Чинба башкы, чоннуң хүндүлеп адап өөренгени Буян башкыга ужураштым.

Шагаа-2013 чоннуң байырлалын эрттирер талазы-биле хемчеглерниң ПЛАНЫ

Культура-массалыг хемчеглер

«Шагааның чаазы келди, Шагаавысты байырлаалы» – К.И. Чуковский аттыг уруглар библиотеказынга январь-февральда;

Бай-Оваа – төөгүвүс

Төп Азияның дыка хөй чоннары бойдусту, чер, суг ээлерин болгаш өгбелерниң сүнезиннерин ыдыктап дагыыры нептерээн турган. Даштыкы дерилгези-биле оваалар каш янзы хевирлиг болур.

Дыштаныр хүннүң белээ

Угаан-бодалдың өзүлдези

Республиканың Национал театрынга январь 26-да Тываның күрүне филармониязы «Чүгле джаз» деп концертче көрүкчүлерни чалаан.

Тыва – бурунгу езу-чаңчылдарның эртинези

Найысылалдың Национал парк талазынче углаптарга, Ленин кудумчузунда аажок чараш хевирлиг кылдыр туттунган ийи каът ыяш бажыңны эскербес кижи ховар. Ооң даштыкы каас хевири ала-чайгаар кижиниң сонуургалын, кичээнгейин хаара туда бээр. Ооң кырында тыва хөгжүм херекселин – игилди кончуг чараш кылдыр кылгаш аскан. Ол — Тыва чаңчылчаан культура болгаш ус-ажыл хөгжүлдезиниң төвүнүң оран-савазы. Аңаа мурнунда Алдан-маадыр аттыг чурт-шинчилел музейиниң эргиде оран-савазы турган.

Суй белек кылыгларының уран чүүлүн сайзырадыр

Тываның Культура яамызы 2013 чылда каасталга эт-херексел кылыгларының уран чүүлүн сайзырадыры болгаш деткиири мурнады хөгжүдер сорулганы салган. Амгы үеде республикада улусчу уран чурулга ус-тывыжының адырында ол ажылдарга мергежээн 360 хире кижи санаттынып турар.

Хөөмей – Төп Азияның культуразының эртинези

Чаңчылчаан культураның тыва сыгыт-хөөмей күүселдезин кадагалап арттырар болгаш хөгжүдеринге киирген үлүг-хуузу дээш Россия Федерациязының Президентизи Дмитрий Медведевтиң Чарлыы-биле Бүгү-делегейниң «Хөөмей» эртем төвүнүң директору Зоя Кыргысовна Кыргыска «Россия Федерациязының уран чүүлүнүң алдарлыг ажылдакчызы» атты тывыскан.

Зоя Кыргысовна Кыргыс – бо бүгү талазы-биле онзагай эртем төвүнүң үндезилекчизи болгаш солуттунмас удуртукчузу. Төптүң кол сорулгалары – чаңчылчаан хөөмейниң аңгы-аңгы хевирлерин камгалап арттырары болгаш хөгжүдери.

Делегейниң «Хөөмей» эртем төвү — Саян-Алтай девискээриниң болгаш делегейниң өске-даа регионнарының хөөмей талазы-биле дилээшкиннериниң болгаш шинчилелдериниң хөй санныг эртем ажылдарының организатору

Станиславскийниң өөредии – театрның кол чепсээ

 

Төөгүлүг хүн

Тываның уран чүүлүнүң ал дарлыг ажылдакчызы, режиссер, театровед Анатолий Сергеевич Серен бо удаада база-ла кончуг солун, төөгүлүг хүннүң дугайында дыңнадыг ны кылды.  Ол дээрге театр режиссеру, артист, театр башкызы, театрның буянныг чаартыкчызы Константин Сергеевич Станиславскийниң дугайында.

Делегей чергелиг чайынналчак чедиишкин

Тываның Чазааның үрер хөгжүм оркестри Тайваньга болуп эрткен Бүгү-делегейниң үрер хөгжүм оркестрлериниң фестивалынга чедиишкинниг киришкеш, ээп чанып келген.

Номга ынакшыл

Канск хоорайның библиотека техникумун дооскаш, бүгү назынымда библиотекарьлап ажылдап келдим.  Үе-шактың ужугары билдиртпес-тир, ам хүндүлүг дыштанылгада, Кызыл хоорайда чурттап чор мен.

Страницы