1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Кым-даа, чүү-даа уттундурбаан.

УТПАС УЖУРЛУГ БИС

МААДЫРГА МӨГЕЙИГ

Ада-чурттуң Улуг дайынынга немец фашизм-биле демиселге Тиилелгениң 70 чылын демдеглеп эрттирип турда, тыва эки турачыларның дайынчы ат-алдарын улам киискидип көдүрер талазы-биле ажыл республикага улам күштелген. Оларның фронтуже аъттанган хүнү – сентябрь 1-ни Тыва эки турачылар хүнү кылдыр Тыва Республиканың Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң Чарлыы-биле доктааткан. 

ОРАН ХҮНДҮЗҮНҮҢ ОПАН ОГЛУ...

Тыва Арат республика үезинде үнүп турган ном, сеткүүлдерден, оларны кылып турган кижилерниң аразындан Лагбужап деп ат мээң караамга бо-ла илдиге бээр турган. Ооң хөрлээзи-биле чүү деп кижил дээрзин, чүнү доосканын сураглап, сонуургай берген мен. Шаанда «партия архиви» деп адаарывыс шыгжамырдан база республиканың төп шыгжамырындан хөй-ле дептерлерни, саазыннарны ажып көрүп тургаш, элээн материалдарны тыпкылап алдым. Ооң уламындан ооң ажы-төлүн болгаш ыраккы Эрзин кожуунда дөргүл-төрелдери безин тыпты берген. Ынчангаш Лагбужап кымыл дээрзи чоорту тодарап келген… 

 

МӨГЕЙИП ТУР БИС

Немец-фашизмге удур демисежир дээш, Ада-чурттуң Улуг дайынынче аъттанган тыва эки-турачыларның аразынга Сүт-Хөл кожуундан эрес-дидим 22 эрлер чораан. Оларның бирээзи Моңгуш Доржу Кежеге оглу.

ЭКИ ТУРАЧЫЛАР МУРНУКУ ШУГУМДА

Тыва эки турачыларның эрес-маадырлыг да­йынчы оруун эң баштай шинчилеп эгелээн кижи тыва чонга ат-сураа, чогаадыкчы ажылы эки билдингир журналист Кодур-оол Оюн.

СЕТКИЛИНИҢ КЫЙГЫЗЫ-БИЛЕ АЪТТАНГАННАР

Ада-чурттуң Улуг дайынынга совет улустуң кайгамчык эрес-маадырлыг Тиилелгезиниң 70 чыл оюн бүгү делегейде демдеглеп турар. Тыва Арат Республиканың чону ССРЭ-ниң  бир дугаар эвилелчизи болуп, фашистиг Германияга удур демиселди  чарлаан.

ЧАА-ХӨЛДҮҢ МААДЫР УРУУ

Ада-чурттуң Улуг дайынынче шилиттинген тыва эрес-дидим, эки турачы он кыстарның бирээ­зи — Оюн Поля Чизепей уруу.  Хуу­да карточказында ынчаар би­жээн.  Шынында ону бот хакас ие Степанида Еремеевна Уроякова 1915 чылда Чаа-Хөлге божаан.

ДААЙЫМ

Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, «Эки турачы аъттыг эскадрон» деп номнуң автору Михаил Сундуйнуң чырык адынга

Ада-чуртче калчаа дайзын халдап кээрге,

Арат кижи анаа кайын олурарыл,

АВАМ – МААДЫР

Ава – адап ханмас үнелиг сөс. Ава – чаш кижиниң бир дугаар сөзү. Кижи өөрээнде-даа, кортканда-даа, чуртталгазындан чарлып-даа чыткаш, «Авай» дээр.

Эжиниң дилээ-биле

9-ку гвардейжи адыгжы дивизияның турар чери Калино деп көдээ сууржугашка дайынчы корреспондент Алексей Сурков ында байдал-биле таныжып келгеш, бүзээлелге таваржы берген. Ол хүн бо­дунуң турар черинге чедип алыры шуут бер­гедээн.

ТЫВАГА ЧЕЧЕКТЕЛГЕН

Анатолий Емельяновту Ты­ваның чону, хамыктың мурнунда шүлүкчү деп билир. Ооң чогаадып кааны «Тыва деп чүл?» деп шүлүүн концерттер, байырлалдарга бо-ла шээжи-биле чугаалай бээр. Тыва дугайында орус дылда бижиттинген эң чараш шүлүктерниң бирээзи бо шүлүк.

Бир эки-турачының салым-чолу

                                                                                                                                        Кым-даа, чүү-даа уттундурбаан
 

ИС ЧОК ЧИТПЭЭН

Ада-чурттуң Улуг дайынынче чоруткаш, дайын шөлүнден  ээп келбейн барган акывыстың адын Улуг-Шыыр Бегзиевич Түлүш дээр.

"БИСТИҢ УЛУГ ТИИЛЕЛГЕВИС"

Бүгү-россияның «Дайынчы акы-дуңмалышкы» организациязы Тиилелгениң 70 чылынга таварыштыр «Бистиң улуг тиилелгевис» деп хөй-ниити-патриотчу төлевилелдиң авто­чарыжын эрттирген.

СОЛДАТ КАДЫК — АРБАТ ШӨЛYНДЕ

Май 9-та найысылалдың төп кезээнде Арбат шөлүнге ТР-ниң Өг-бүле болгаш уруг­лар херектериниң талазы-биле агентилели биле Кызылдың Өг-бүле болгаш ие-чашка дуза чедирер төвү демнежип, көжүп чоруур кухняны организастаан.

Страницы