1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Көдээ ажыл-агыйда

Тудугда —чуртталга бажыңнары

Республиканың Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызының дыңнатканын езугаар алырга, 2012 чылда «Көдээниң социал сайзыралы» деп программага киришкен көдээ черде чурттап турар 186 өг-бүле боттарының чуртталга байдалын экижиткен.

Биче Мөңгүн-Тайганың баарында

Тываның каас-чараш булуңнарының бирээзи, Чөөн-Сибирьниң эң бедик даа — Мөңгүн-Тайга. Мөңгүн-Тайга, Каргы, Арзайты, Буурул баштыг тайга меңгилиг, бедик дагларлыг, чаъстыг, туманныг  тайга-сынныг чурумалы болгаш тос чүзүн малы-биле онзагай.  Бойдустуң кайгамчык чугаалап ханмас даглары, улуг-биче хөлдери, хемнери шагда-ла уран-мерген сөстери-биле дамчыттынган. 

СОРУЛГА — МАЛ БАЖЫНЫҢ ӨЗYЛДЕЗИ

Тываның малчыннары эрткен беш чылдың дургузунда малдың ниити баш санын 1,4 катап өстүрген. Ону республиканың Көдээ ажыл-агый яамызы көдээ ажыл-агыйны регион бюджединден программада көрдүнгенин езугаар акшаландырып турарының көскү түңнели деп санаан.

КЫШТАГЛАРЖЕ ОРУКТУ АШТААР

Тываның мал ажыл-агыйларында кыштаглаашкынның кандыг дооступ турарының болгаш малдың кидин түлүк оолдаашкынынга белеткел дугайында селектор хуралды Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол дүүн, март 18-те, эрттирген. Хуралга Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызының удуртукчулары болгаш кожууннарның, сумуларның чагырыкчылары киришкен.

МАЛ ТӨЛYН ЧИДИРИГ ЧОККА

Мал оолдаашкынының бо чылдагы кампаниязында малдың чаш төлүнүң баш саны менди камгалаттынып ап турар дээрзин республиканың Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы дыңнаткан.

АМДАННЫГ ТЫВА ЧЕМНИ БАРААЛГАДЫР

Москвада «Крокус-Экспо» делгелге төвүнге март 16-да улустар аразының VIII «Интурмаркет-2013» делгелге ажылдап эгелээн.

«КЫШКЫ ТУРЛАГ — КЫШТАГ»

«Кышкы турлаг — кыштаг» төлевилелди күүседириниң талазы-биле республиканың комплекстиг программазының төлевилелин Тываның Чазааның ээлчеглиг хуралынга чугаалашкан, ону республиканың Көдээ ажыл-агый яамызы киирген.

ХYННYҢ АЙТЫРЫЫ — ЧАСКЫ ТАРЫЛГА

Тываның Чазаанга март 11-де болган селектор хуралга часкы хову ажылдарынга белеткелдиң чорудуун чугаалашкан.

Ажыл-ижи – ооң сонуургалында

Кандыг-даа ажыл-агыйның эки түңнелдери, чедиишкиннери ооң удуртукчу даргазындан кончуг хамааржыр. Ындыгларның бирээзинге «Баян-Кол» күрүнениң унитарлыг биче бүдүрүлгезиниң даргазы Елена Сарыг-ооловна Күжүгет хамааржыр.

Хоочун малчын – хүндүлүг кырган-ава

Чечек Иргит малчын өг-бүлеге төрүттүнген, өскен болгаш мал ажылынга ынак, бергелерге торулбас эрес, кежээ кыс болган. Бай-Тайганың «Тээли» совхозтуң Ээр-Хавак сүт-бараан фермазынга 1959 чылда  ол саанчылап кирип алган.

МУҢЧУЛАРГА ДЕТКИМЧЕ

Республикада муң малдыг малчыннарны дет­киириниң аргалары ам-даа боттанып турар. 2012 чылда оларга дыштанып болгаш эмненип алзын дээш профилактиктиг санаторий «Серебрянкаже» 24 халас путевканы берген.

КЫШТАГЛААШКЫН — КИЧЭЭНГЕЙДЕ

Кыштың айы  төнүп, часкы хүннүң караа чылыдып келген. Ажыг чыварлыг кыш адакталган болза-даа, херек кырында көдээниң ишчилериниң ажылы кидин түлүк. Шээр мал-маган оолдаашкыны ам эгелээр.

Кичээнгейде — мал аарыглары

Февраль 21-де Тываның Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызының хуралдаар залынга республиканың мал эмчилериниң чыл отчедунуң болгаш чыл планнаашкынының дугайында хуралы болган. Аңаа Тываның көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем сайыдының оралакчызы Сергей Ондар, Тываның Ветеринарлыг хайгаарал албанының даргазы Арис Маадыр-оолович Саая болгаш аңгы-аңгы кожууннарның мал аарыгларынга удур эргелелдерниң мал эмчилери, бухгалтерлери киришкен.

Чонну — мал оолдаашкынынче…

Тываның Көдээ ажыл-агый яамызының дыңнатканы-биле, бо чылын республиканың малчыннары 48 муң 760 баш бызаа болгаш 575 муң 700 баш анай-хураганны камгалап алыр сорулганы салган. Республиканың аңгы-аңгы ажыл-агыйларында бода мал бажы өзүп, хойлар оолдап эгелээн. Амгы үеде 7 218 баш бызаа (11 хуу) болгаш 91 233 баш анай-хураган (13,5 хуу) онча-менди алдынган.

К. Баазаң: «Тыва кижиниң аас-кежии – ажы-төлүнде, мал-маганында»

«Хойлуг кижи — каас, инектиг — кижи тодуг» деп өгбелерниң чечен сөзүнде ханы утка-ла бар. Республикага мал бажының санын өстүрер сорулга-биле хуу мал тудуп амыдырап чоруурларның саны чылдан чылче өзүп турар. Оларның аразында Кызыл кожууннуң Тос-Булак аржаанының чоогунда боттарының хуу мал-маганын өстүрүп чоруур арга-дуржулгазы бедик малчыннар Клара Чымбаевна, Юрий Кууларович Баазаңнарның «Бора-Шай» аттыг ажыл-агыйы-биле таныжып чедер аргалыг болдувус.

Страницы