1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Социал адырда

ТЫВЫЗЫКСЫГ ХООЧУННАР

Кызыл хоорайда барык 20 ажыг чыл дургузунда «60 хардан өрү...» хоочуннар клуву бодунуң ажылын чедиишкинниг чорудуп турар. Бо үениң иштинде хоочуннар эптиг-найыралдыг, чаңгыс эп-сеткилдиг ажылдап, бот-боттарынга чоок болу бергенин демдеглевес аргажок. Клубтуң ажыл-агыйынга, бурунгаар хөгжүлдезинге республиканың болгаш Кызыл хоорайның улуг назылыглар чөвүлелиниң удуртукчулары Сагаан-оол Долгар болгаш Ольга Дамдынның дуза-деткимчези улуг. «60 хардан өрү назылыглар клуву» 2012 чылда 5 кожуунну кезип, 25 концертти көргүскен. ТР-ниң депутаттарының клубка машина-балгат-биле дузалап турары дыка-ла өөрүнчүг. Ол ышкаш ТР-ниң Херээженнер чөвүлелиниң даргазы Раиса Күжүгет, депутат В.Ю. Гаврилов, орук чериниң даргазы Андрей Көк, Тыва Республиканың алдарлыг артизи Галина Сюрюн дуза-деткимчезин доктаамал көргүзүп турар.

Рубрика: 

Серебрянкага дыштандывыс

Аныяк шаавыста күрүневис мурнунга хүлээлгевисти ак сеткилдиг күүседип, амыр-дыжывыс бодавайн ажылдап, арат-чоннуң ажы-төлүн төлептиг кижилер кылдыр кижизидип каанывыс халас барбаан болду.

Рубрика: 

БЕРГЕДЭЭШКИННЕР БАР-ДАА БОЛЗА...

«Өскүс уругларны болгаш ада-иезиниң азыралы чок арткан уругларны оран-бажың-биле хандырарының» республика программазын боттандырар талазы-биле 2012 чылда түңнелдерни, 2013 чылда сорулгалар дугайында Чазак Даргазының бирги оралакчызы Шолбан-оол Иргит удуртуп эрттирген хуралга чугаалашкан.

Рубрика: 

Эр кижи аал-чурттуң камгалакчызы

ТР-ниң Хөй-ниити палатазы февраль 15-те «Тыва араттарның национал-хосталгалыг шимчээшкини болгаш шивээ-хоорай Коптуну хостажырынга оларның киржилгези» деп «Төгерик стол» эрткен соонда, бистиң корреспондентивис ТР-ниң Хөй-ниити палатазының даргазы Х.Д.Монгуштан интервьюну алган. Ада-чурт камгалакчызының хүнүнүң бүдүүзүнде ужуражылгавыска чугаа ол дугайында болган. Ону силерге сонуургадып парладывыс.

Рубрика: 

Чөптүг чорук — бирги черде

Ада-чурттуң Улуг дайыны, Афганистан да­йыны, Чечен Республикага дайынчы болуушкуннар кижи бүрүзүнүң сагыжынга таңмаланып арткан.  Бо дайыннарның соонда эвээш эвес чылдар шуужуп эрткен, ынчалза-даа эрес-дидим маадырларывыс кажан-даа уттундурбас. Оларның дугайында Ада-чурт камгалакчызының хүнү — Февраль 23-те, онзалап чугаа­лаары улуг ужур-уткалыг. Мээң бижиир чүүлүмнүң маадыры Омак Владимирович Ондар. 

Рубрика: 

Ажы-төлге чаагай чорукту…

Чырык чер кырынга ада-иези чок артып каары дег берге чүве каяа турар. Өскүс арткан чаш ажы-төлдү күрүне бодунуң хандырылгазынга ап алыр. Амгы үеде дириг ада-иезиниң чанынга өскүс болу бээр таварылгаларның көзүлдүр-ле көвүдеп турары дүвүренчиг. Ындыг ажы-төлдү ада-иезиниң хайгааралында турбайн турар уруглар дээр бис. Өскүс азы ада-иезиниң хайгааралы чок арткан уругларга хамаарыштыр чогуур хемчеглерни доктаамал ап чорудуп турза-даа, бистиң республиканың школа-интернаттарында байдал нарын болуп артпышаан. Ында турар уруглар саны чыл келген тудум, эвээжээр туржук, улам көвүдеп турар. Черле ынчаш амгы үеде өскүс уругларның байдалы кандыг деңнелдел, оларга хамаарыштыр кандыг хемчеглер алдынып турарыл, уругларның эргелери шын күүсеттинип турар бе? Бо айтырыгларга харыыны алыры-биле Тыва Республикада Уруглар эргелериниң талазы-биле бүрүн эргелиг төлээ Светлана Николаевна Аракчаа-биле чугаалаштым.

Рубрика: 

Хоочуннар байырлаан

Республиканың Хоочуннар чөвүлелиниң даргазы Сагаан-оол Кызыл-оолович  Долгар болгаш Кызыл хоорайның хоочуннар (пенсионерлер) чөвүлелиниң даргазы Ольга Кыргысовна Дамдын Шагаа байырлалынга тураскааткан «Шаг — чаагай! Шагаа — чаагай!» деп солун хемчегни хоочуннарга организастап эрттирген.

Рубрика: 

«Россияга уруг бүрүзү чугула»

Федералдыг төлевилел

Бистиң республикада өскүс болгаш ада-иезиниң хайгааралы чок арткан уруглар саны чылдан чылче көвүдеп турар. Дириг ада-иезиниң чанынга социал өскүс апаар таварылгалар хөй. Бо дээрге чүгле бистиң республикада эвес, а Бүгү-россияда чидиг айтырыг-дыр.

Рубрика: 

«Хүннүг Тесьте» ажыктыг дыштанылга

Эрткен неделяда Күрүне Думазының депутады Лариса Шойгу Чеди-Хөл кожууннуң Хову-Аксынга чедип, үрелиишкин болган соонда ниити байдалды хайгаарап көрген. Чылыгны тургузарының талазы-биле ажыл кандыг деңнелде чоруп турарының талазы-биле ужуражылганы Лариса Күжүгетовна удуртукчулар-биле кылган. Ол ышкаш социал албан черлери: «Хүнчүгеш» уруглар сады, кожууннуң төп эмнелгези, эге болгаш ортумак школаларны депутат сонуургаан.

Рубрика: 

Ажы-төлдүң эрге-ажыын камгалаары-биле

Өг-бүле болгаш уруглар

Тыва Республиканың Өг-бүле болгаш уруглар херектериниң талазы-биле агентилел 2013 чылдың январь 1-ден ажылын эгелээн. Бистиң республикада инвалид ажы-төлдүң болгаш хөй ажы-төлдүг өг-бүлелерниң социал камгалалының талазы-биле бо хүнде байдалдың дугайында тайылбырны агентилелдиң директорунуң оралакчызы Нелля Олеговна Идамдан алдывыс.

Рубрика: 

«Эргимим, орталанып көр!»

Сайгарылгалыг чүүл

Мындыг сөстерни кежээ, ажыл шагының соонда, садыг чанындан эртип чыда, душ болуп, дыңнап кагдым. Кышкы кежээ дораан дүжер болгай, шак эрте-даа болза, имиртиңней берген үе. Чанып бар чорааш, херээжен кижиниң чалынган үнүн дыңнааш, садыг уунче көрнүп келиримге, ооң өөнүң ээзи-ле боор, эр кижи кадайын иткилеп, бир-ле чүве негеп, хөй-ниити чери — кудумчу дээрзин-даа тоовайн, черже ужур идипти. Аразында та чүнү сайгаржып турар, оозу эки-ле дыңналбас. Эзирик бе дээрге база ындыг шинчи чок хире. «Эргимим, орталанып көр!» — деп, херээжен кижи ашааның оожургай бээринге идегеп, алгырып-ла тур. Өг-бүле улус боттарының аразында хамаарылгазын хөйнүң мурнунга сайгаржы бээрге,  кыдыында өске кижиге хейде-ле эпчок. Оода хөй-ниити черинге эвес, а бажыңынга хорадаан сеткилин илередип, хол дегбейн, анаа чугаалашкан болза. Кудумчуга кадайынга хол чедип турар кижини көөрүмге, кандыг-даа эр мөзү-бүдүш чок, өскелерниң мурнунга бодун көөргеттинип турары илдең, а херек кырында чаржынчыг чорук-тур. Херээжен кижиниң аңаа күш четпезин билгеш, күжүн улам дөгеп, бодун кончуг кижи кылдыр санап турар. Херек кырында эр улуска күш четпес, кошкак, бодунга бүзүрел чок кижилер колдуунда херээжен улуска хол дээр деп, түң нелди психологтар үндүрген. Ырланып турар ыт биле күш чок бичии кушкаштың месилдежиишкини-биле дөмей ышкажыл!

Рубрика: 

Хоойлужудулгада чаартылгалар дугайында...

Пенсия фондузунда

Кайы-даа үеде чаа чылдың эгези чаа чүүлдер-биле байлак. 2013 чыл база ындыг болган – пенсия системазында кииртинген өскерилгелер амгы-даа, келир үедеги-даа пенсионерлерге база ажыл берикчилеринге дорт хамаарылгалыг. Пенсия хоойлужудулгазында кирген чаа чүүлдер дугайында Россияның Пенсия фондузунуң Тыва Республикада салбырының даргазы Б.А. Тугур-оол-биле интервью:

Рубрика: 

«Өөрүп четтирдим!»

Редакцияга келген чагаа

Экии, эргим редакция!

Тываның Баштыңы Шолбан Валерьевич Кара-оолга «Шын» солунну дамчыштыр өөрүп четтиргенимни илередирип көрейн!

Рубрика: 

Хөй-ниитичилер – бирги дуза дээш

Чеди-Хөл кожууннуң төвү Хову-Аксы сумузунуң чылыдылга-энергетика төвүнге болган улуг үрелиишкин онза байдалды ажып эртеринге республиканың бүгү чурттакчы чонун демнештирген.

Рубрика: 

Чаа бажыңнарлыг болган

2012 чылда Бай-Тайга кожууннуң 6 өскүс уруглары боттары оран-савалыг болур аас-кежиктиг болган.

Рубрика: 

Страницы