1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Өөредилге болгаш эртем

БИРГИ КОҢГА ЭТКЕНДЕН БЭЭР50 ЧЫЛДАР ШУУЖУП ЭРТИ

Кызыл хоорайның 11 дугаар ниити ортумак школазы­ның 50 чыл оюн демдеглеп эрт­тирген. Байырлалга  ба­йыр чеди­рери-биле аал­дап келген аалчылар зал­дың олут­тарын дол­дур ээлеп­кен. 

Россияның эң эки школазы — Кызылда

«2012 чылда Россияның тергиин чүс бүдүрүлгелери болгаш албан черлери» деп даңзыже Кызылдың  № 15 лицейи кирген. Бүгү-россияның мөөрейи РФ-тиң Президентизиниң чанында Хөй-ниити палатазының болгаш Федерация чөвүлелиниң бот-идепкейи-биле «Чаартылгалар болгаш хөгжүлде» деп бүгү делегейниң чыы­жының кызыгаарында болуп эрткен.

АЖЫЛ-ЧОРУДУЛГАНЫҢ ЭГЕЗИ САЛДАНГАН

Декабрь 8. Тываның күрүне университединиң бир залында ыңай-бээр шуушкан башкылар, эртемденнер, студентилер, шко­лачылар  бот-боттарының аразында чугаалажып, бир-ле чүүлдү изиг-изиг сайгарышкан, тайылбырлаан чоруп турлар. Бо дээрге бүгү Рос­сияның эртем фестивалының төнчү эге-чадазы бирги республика черге­лиг аныяктарның "Инновациялар - 2012" деп чыыжының эгелээни ол. Мында республиканың янзы-бүрү черлеринден, организацияла­рын­дан киржикчилер чыыштың тема­зынга хамаарыштыр 50 ажыг төле­вилелдерин делгеп, жюри кежигүн­неринге бараалгадыр дээш эк­келген. Оларның кандыызын чок дээрил. Киржикчилерден өске  сай­гарлыкчылар, эрге-чагырга орган­нарының төлээлери, сонуургалдыг инвесторлар база келген. Төлеви­лелдерниң чамдыызынга доктаап, номчукчуга кысказы-биле танышты­рарын оралдажып көрейн.

БОЙДУСКА ХУМАГАЛЫГ, ЫНАК БОЛГАШ…

Уругларның немелде өөре­дилге төвү — кижиниң чогаал болгаш билиишкин барым­даазын сайзырадыр, сонуургалдар аайы-биле дуза болгаш немелде өөредилге программаларын хөгжүдер сорулгалыг өөредилге ал­бан чериниң бир хевири. Амгы үеде ук албан черлери өөредилге ады­рында кайгамчык турушту ээлеп ту­рар. Олар 6 хардан 18 харга че­дир назылыг уругларның чогаадык­чы күш-ажылын, келир үеде мергежилин тодарадып алырынга база кадыкшылын быжыглаарынга чугула байдалдарны хандырар сорулгаларга ажык-дузалыг. База ол ышкаш уруг бүрүзүн ниити­лелдиң чуртталгазынга чаңчыга­рынга, ниити культураны тургу­зарынга база хостуг үезин чөптүг ажыглаарынга өөредип кижизидер арганы берип турар.

УРУГЛАРГА ЧҮРЭЭМ БЕРДИМ

Мындыг аттыг мөөрейни башкылар аразынга эрттирери чанчыл болган. Башкылар болурда, немелде өөредилге талазы-биле уругларга чүрээн харам чокка бараалгадып чоруур онзагай кижилер-дир. Немелде өөредилге – ол школа программазындан дашкаар элээдилерниң, аныяктарның хостуг үезин чөп ажыглаар азы янзы-бүрү бөлгүмнерге, спортчу оюн-тоглаага, ус-шевер ажылдарга оолдар, кыстарны хаара тудары. Өзүп орар салгалдың талантызын дилеп тывар, оларны кадык-чаагай, эки мөзү-шынарлыг, угаанныг кижилер болурунга немелде өөредилге башкыларының ролю улуг.

САНКТ-ПЕТЕРБУРГ – КЫЗЫЛ

Санкт-Петербургту улус кысказы-биле Питер деп адап өөрени берген. Бо чылын Питерниң дээди өөредилге черлеринче эвээш эвес тыва доозукчулар кирип алган. Оларның аразында үш кижи Санкт-Петербургтуң Онза байдалдар академиязында чедиишкинниг өөренип турарлар. Оларның бөлүүнде 25 студент бар: Дагестан, Нижний Новгород, Донда Ростов, Чадаана, Кызылдан дээш, өске-даа  черлерден оолдар бар.

"АЛДЫН ДҮЛГҮҮРНҮҢ" АЖЫТТЫНГАНЫ

Найысылал Кызылда Бай-Хаакская кудумчузунда бичии чаштарга "Алдын дүлгүүр" № 1 уруглар сады эжиин ажыткан. Ук объектиниң тудуу 2011 чылдың март айда эгелээн турган. Аңаа республиканың болгаш муниципалдыг бюджеттен 164 млн. рубль аңгылаан. Чаа уруглар сады 280 олуттуг, 2 корпустан тургустунган болгаш 2 каът. Административтиг кол корпузунда чем, эмчи, хеп чуур болгаш ажылдак­чыларның өрээлдери бар. Ийиги корпузунда 3 хар­дан 7 харга чедир назылыг уругларга 8 бөлүк болгаш логопед башкының, психологтуң, чурук башкы­зының база методиктиг кабинеттери бар. Ооң даштыкы каас-чараш хевири безин бичии уруглар албан чери деп бадыткап турар. Автономнуг школа назыны четпээн уруглар албан чериниң эргелекчизи кылдыр Алесия Александровна Бажинаны томуй­лаан.

"УРУГЛАРГА СУРГААЛДАР ЭВЕС, А ҮЛЕГЕР ХЕРЕК

Кижизидилге айтырыын шыңгыы кичээнгейге алза эки эвес бе?

«Бистиң ажы-төлүвүс – бистиң кыраан назынывыс. Шын кижизидилге – бистиң аас-кежиктиг кырып назылаарывыс, багай кижизидилге – бистиң кударалывыс, бистиң караавыс чажы, өске улустуң мурнунга, чуртувустуң мурнунга бистиң буруувус». А.С.Макаренко.

Страницы