1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

"САЛГАЛ" УРУГЛАР САДЫНДА

Кызылдың солагай талакы дачаларында уруг­лар сады ажыттынган деп медээни республиканың чурттакчылары улуг өөрүшкү-биле хүлээп алган. 
«Хоойлу-саавыр езугаар алыр болза, дачалар дээрге хоорай девискээри эвес, ында улустарның кезек када, чайгы үеде ногаа тарыыр черлери кылдыр айыттынган. Шак-ла ынчаар көөр болза, маңаа садик турбас ужурлуг. Ындыг-даа болза, херек кырында мында 10 муң ажыг чаңгыс чер-чурттугларывыс чурттап турар. Оларның амыдыралынга эки байдалдарны тургузар дээш, маңаа уруг­лар садын тударын шиит­пирлээн бис. Бо уруглар садындан эгелээш, дачалар ниитилелиниң девис­кээрин чаагайжыдар, улаштыр хөгжүдер талазы-биле Кызыл хоорайның удуртулгазынга даалганы бердим» – деп, Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол уруглар садының ажыдыышкынынга чугаалаан. 
Чер болгаш бажың-балгат өртээ өскенинден аныяк өг-бүлелер, эртем-сургуул чаа дооскан аныяктар Улуг-Хемниң оң, солагай талазында дачалардан чер участоктарын садып ап, боттарының күжү-биле бажыңнарны тудуп, ажы-төлүн   Кызылдың школаларында өөредип, а боттары хоорайның бүдүрүлгелеринде, албан организация черлеринде ажылдап турарлар. Ынчангаш чаа уруглар сады ажыттынганы оларның ада-иелеринге, дөргүл-төрелдеринге өөрүнчүг болбас аргажок.
Дугаары 17 «Салгал» уруг­лар са­­дының эргелекчизи Лада Ва­лерь­евна Хертек алыс-ла Чөөн-Хемчиктиң Теве-Хая чурттуг. 1993 чылда Кызылдың башкы институдун эге класстар башкызы мергежил-биле доос­каш, Сукпакка, Кызылдың №5 гимназиязынга эге класстар башкылап ажылдап чораан. Красноярскиниң В.П. Астафьев аттыг күрүнениң башкы университединге 2 чыл 6 ай өөренгеш, өөредилге башкарылгазы деп ийи дугаар дээди эртемни чедип алган.
– «Салгал» уруглар садын төлевилел езугаар 160 олуттуг кылдыр планнап туткан. А херек кырында маңаа 240 уругну хары угда хүлээп алыр арга бар. Кызылдың мэриязының социал политика департаментизинде уруглар садтарынче оочурлуг, солагай талакы эриктиң дачаларында чурттап, ажылдап турар ада-иелерниң уругларын хүлээп ап турар бис. 
Бо хүннерге чедир школага белеткелдиң, бичии уругларның улуг, ортумак ийи-ийи болгаш өкпе аарыын­дан аарып чораан кижилиг өг-бүлелерниң уругларын тускайлаан бир бөлүү-биле кады шупту 8 бөлүктү четчелеп алдывыс. 
Бир бөлүкке-ле ийи кижизидикчи башкы ажылдаар.  Ынчангаш дээди эртемниг 16 кижизидикчи башкыны ажылга хүлээп алган бис. Оларның үжү хоорайдан, а ийизи Сукпактан кээп ажылдап турар. Ыры-хөгжүм башкызынга чаңгыс кижини ажылга хүлээп алдывыс, ам бирээ ындыг мергежилдиг башкы херек – деп, Лада Валерь­евна ажылын кыс­казы-биле таныштырды. 
«Салгал» уруглар садын чаа ажыткан болгаш, амдыызында уруглар хүлээп албайн турар. Ажылдаар кадрларны четче­лээри-биле чергелештир тус-тус өрээлдерни эт-сеп, дериг-херкселдер-биле четчелээр, ханаларны каастап чуруур, уругларга болгаш ада-иелерге стендилерни белеткеп азар дээш ам-даа кылыр ажыл-дар-ла хөй. Бо бүгү ажылдарны коллективтиң башкылары боттарының күжү-биле чорудуп турар.
Уруглар садының ийиги каъдын­че үнгеш, ортумак назылыг уругларның «Күштүгбейлер» бөлүүнге келдивис. Бөлүктүң кижизидикчи башкызы Долаа­на Даваа уруглар бөлүүнүң турар өрээлин каастап, чай чок ажылдаан тур. Дараазында өрээлге кире бээривиске, 1-ги категорияның кижизидикчи башкызы Эллада Иргит өңнүг будуктар-биле ханада чуруктар чураан тур.
– Кызылда күрүнениң башкы институдунуң школа назыны четпээн уруглар салбырын доос­кан мен. Амгы үениң негелдези-биле туткан чылыг, чырык, делгем уруглар садынга ажылдаарга магалыг-ла-дыр. Уруглар хүлээп алырынга белеткеп, чай чок ажылдап турарывыс бо – деп, Эллада Иргит кысказы-биле чугаалааш, улаштыр ажылдай берди.  
Улуг кижизидикчи башкы Марина Монгуш-биле кады уругларның удуп дыштаныр, кичээлдээр, ыры-хөгжүм, күш-культура, экология өрээлдерин шуптузун эргип көрдүвүс. Шынап-ла, кайгамчык-тыр. Кызыл хоорайның бодунда-даа бо ышкаш чаа хевирниң уруглар сады чок деп чугаа бадыткалдыг-дыр.
Даш-оол МОНГУШ.
Авторнуң тырттырган чуруу: Салгал аттыг
уруглар садының эргелекчизи Лада Хертек.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.