1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

СЕПТЕЛГЕ АЖЫЛДАРЫ ЭРТЕ ЭГЕЛЭЭН

Федералдыг орук аген­тиле­ли­ниң федералдыг кү­рүне албан чериниң Тывада М-54 «Енисей» автомобиль орук эргелелиниң даргазы Андрей Көк, «Восток» КХН-ниң чиңгине директору Сергей Уюсов массалыг информация чепсектериниң журналистеринге 780-784 километр участогунуң бо хүнде септелгези кайы хире чоруп турарын көргүзүп, бо чылын кылыр ажылдарын таныштырган.
Дөрт километр орукту дес­килеп, асфальт шывыын чаа технологиялар­ны ажыглап тур­гаш чаткан. Асфальтының кырыкы каъды­ның кылыны 5 сантимер. Бо орук учас­тогунуң септелге ажылдарының чарыгдалы 40 млн. рубль. А байдалы нарын участоктарның капитал септелгезинге ортумаа-биле төлевилел езугаар бир километр орук участогунуң чарыгдалы 30 миллион рубльден көвүдевес ужурлуг. 
Андрей Көктүң чугаалап ту­­рары-биле алырга, ниитизи-би­ле бо септелге сезонунда 111 километр орук учас­токтарының септелгезин, капитал септелгезин чорудар. Орукчулар Красноярск крайның, Ермаковск районнуң, Бии-Хем кожууннуң, Минусинскиден Кызылга чедир оруктарга аңгы-аңгы хемчээлдиг ажылдарны чорудар. «Кызыл — Ча­даана — Хандагайты — Бор­шоо» автомобиль оруунуң 55 ки­лометр участогунда септелге апрель айдан эгелей берген. Федералдыг оруктуң угланыышкынын өскерткен соонда, 36 километр узаан. Бо орук участогунга көвүрүглер айыылдыг байдалда болгаш машина-балгат аргыжарынга  федералдыг дүрүмнерге дүүшпейн турар. 
Федералдыг автоорук чоогунда чурттакчылыг черлерниң (Сукпак, Элегес-Аксы, Ак-Туруг, Шагаан-Арыг, Чадаана, Солчур, Хандагайты) электри чыры­дыышкынын, орук чоогунга бажыңнарга эрткен-дүшкен ма­шина-балгаттың дааш-шимээ­нин чавызадыр дериг-херекселди, камгалал херимнерни тургузары, эргижирээн хоорзаларын солууру дээш оон-даа өске ажылдар көрдүнген. 
642-664 километр орук учас­тогунуң капитал септелгезин кылыры-биле садыглажыышкынны “востокчулар” ойнап алган. 1970 чылдарда тургустунган хоор­залар эрип баткан сугнуң хемчээлинге күш четпейн чарлып, оруктуң асфальт шывыын тиг­лендирип, үрелиринге чедирип, айыылдыг байдалды тургузуп турар. Ус хемниң уну кадыр хаялар дургаар чээрби ийи километр орук шөйлүп чоруткан. Чамдык черлерде орук дыка кызыы. Хар эрип, суггур чаъс чагган соонда, хаялардан даштар бадарының айыылы база улуг. 
“Восток» КХН-ниң асфальт-бетон заводунда орук шывар асфальт кылыр хоюдугну лабораторияга хынаан­ соонда, ажыглап эгелээр. «Енисей» автомобиль орук эргелелиниң оруктуң шынарын хынаар килдизиниң начальниги Анастасия Болдур асфальт шывыының каът бүрүзүнүң тургузуу аңгы-аңгы болур дээрзин тайылбырлады. Килдистиң ажылдакчылары ооң шынарын хынаары-биле септелге учас­токтарынче удаа-дараа үнүп турар. Хөй аар чүъктүг ав­томашиналар аргыжып турар оруктарның асфальт шывыының тургузуу кылын болгаш ылгалдыг болур ужурлуг. Оруктарның элээнинден (чамдыызы 20 хуу, өскези 80 хуу) база дыка хамаар­жыр.  
“Бо чылгы септелге ажылдарын эртежик эгелей бердивис. Машина-техника-даа, дериг-хе­рексел-даа, материалдар-даа бүдүрүлгевисте четчир. Сеп­телге сезонун хуусаадан эрте дужаарының магадылалы улуг болгаш ону чедип алыр дээш, кызып ажылдаар бис” – деп,  “Восток» КХН-ниң чиңгине директорунуң оралакчызы Антон Русс­ких чугаалады. 
Электри чырыдыышкынынга хамаарышкан айтырыгга, Андрей Көк мынчаар харыылады: “Төлевилелди ажылдап кылып турар үеде электри коштурулгазының дугайында “Красэнерго”, “Тываэнерго”-биле керээни чарып, кайы орук кезээн­ге трансформаторну тургузары-биле дугуржулга езугаар ажылдап турар бис”
Росавтоорук регионалдыг оруктарже улуг кичээнгейни угландырып турар дээрзин Андрей Көк демдеглээн. 2018 чылдың январь 1-ден эгелеп федералдыг автоорукту албан езузу-биле Р-257 кылдыр адаар. Агаар-бойдустуң чылып келгени-биле “востокчулар” септелге сезонун бир ай бурунгаар эгелей берген. Эрткен чылын септелге сезонунда 77 километр орук участогунуң септелгезин, капитал септелгезин чоруткан болза, бо чылын ооң хемчээли 31 хуу өскен. 
 
СТУДЕНТИЛЕР-БИЛЕ  УЖУРАЖЫЛГА
 
Кызылдың транспорт тех­никумунуң студентилери “Восток» КХН-ниң баа­зазынга, асфальт-бетон заводунга чедип, ажыл-чорудулгазы-биле та­нышкан. Тус өөредилге чериниң сту­дентилери­ чылдың-на өөредилге чы­лының төнчүзүнде бүдүрүлге практиказын ында эрттирип турар.
Экскурсия «Енисей» автомобиль орук эргелелиниң шенелде лабораториязынга эгелээн. Эргелелдиң  оруктуң шынарын хынаар килдистиң начальниги Анастасия Болдур оларга асфальтының кандыг материалдардан кылырын база ооң тургузуун таныштырган. 
«Восток» КХН-ниң чиңгине директору Сергей Уюсов бүдүрүлгезинге экскурсияны эрттирген. Бүдүрүлге 20 чылдың дургузунда орук тудуу болгаш септелге ажылдарын кылып келген. Сөөлгү 6 чылдың дургузунда “востокчулар” 44 километр орук участогун тудуп, ажыглалга киирген. 
Студентилерниң улуг сонуургалын күчү-күштүг аар чүък автомашинала­ры болдурган. Олар маши­наларның кабиназынче кирип, тураскаал кылдыр фото-чуруктарга тырттыржып алганнар. Эксурсияның төнчүзүнде студентилер солагай талакы дачалар чоогунда ас­фальт-бетон заводунга чедип, ооң девискээ­ринде орук шывар асфальт кылыр хоюдугну хынаар лабораторияны, сайны аңгы-аңгы хемчээлге үүрмектээр дериг-херекселдерни, бетон-демир бүдүрүлгезиниң кылыгларын көргеннер. Кызылдың транспорт техникумунуң улуг курсчулары боттарының сонуургаан айтырыгларынга харыыларны ап, дыка хөй ажыктыг, чаа чүүлдерни билип алганнар.
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Авторнуң  тырттырган  чуруу.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.