1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Сөглээн сөзүнүң ээзи

2012 чылдың кол болуушкуннары болгаш онзагай кижилери

2012 чылдың маадырлары

Алдарлыг чаңгыс чер-чурттуувус Сергей Күжүгетович Шойгу — Россия Федерациязының Чазаанга эң хөй чылдарда ажылдаан болгаш бөгүн-даа ажылдап турар удуртукчу. Российжи Чазак кежигүннериниң аразында ол дег байлак арга-дуржулгалыг политик чок. С.К.Шойгу — Россияның маадыры, армия генералы, РФ-тиң Айыыл чок чорук Чөвүлелиниң кежигүнү, "Чаңгыс демниг Россия" партиязының удуртукчуларының бирээзи, Орус география ниитилелиниң президентизи.

Сергей Шойгу Кызылдың № 1 школазын, Красноярскиниң политех­никтиг институдун  дооскан.  Мергежили — тудуг инженери. Экономиктиг эртем­нерниң кандидады.

15 чыл дургузунда Красноярск крайның улуг тудугларынга ажылдаан. 1990 чылда Москваже партийжи билиг-мергежилин бедидери-биле чорупкан. Ынчан-на дораан ону российжи удуртулга эскерип каан.  РСФСР-ниң Сайыттар Чөвүлелиниң Даргазы Иван Силаев Москвага ажылдаары-биле аңаа бир дугаар сүмелээн эрге-дужаалы —РСФСР-ниң архитектура болгаш тудуг талазы-биле Күркомитединиң даргазының оралакчызы. Чаа ажыл хөй документилер болгаш янзы-бүрү саазыннар-биле ажыл­даар чалгаа­ранчыг боорга, ол дедир Красноярскиже чоруур бодап турда, камгалакчылар кор­пузу тургузар чаа даалганы Сергей Шойгуга дааскан, шим­ченгир болгаш идепкейжи кижи болгаш, ол дораан чөпшээрешкен.

Чүү-даа чок черден ол эң улуг, эң күштүг, алдар-аттыг яамыны — Онза байдалдар яамызын тургузуп шыдаан. Ам ол яамы чокта российжи эрге-чагырганы-даа, чуртту-даа бодаары берге. Ол флоттуг, авиациялыг, дилеп-тывар албанныг, тускай эртем-шинчилел институттарлыг, янзы-бүрү шин­чилел төптерлиг болгаш регион бүрүзүнде салбырларлыг яамының арга-дуржулгазын даштыкы чурттар кээп өөренип турар. Чээрби чыл четпес үениң дургузунда Сергей Күжүгетович  "күрүне иштинде күрүнени" тургузуп каан.

2012 чыл ооң амыдыралында онзагай болуушкуннар-биле байлак болган. С.К.Шойгунуң эгелээшкини-биле тудуп эгелээн /стүү-Хүрээ  бо чайын ажыглалга кирген. Сергей Күжүгетович хүрээге фарфор Будданы белекке берген. Рес­публика хүнү болгаш Наадым байыр­лалдарында чаңгыс чер-чурттугларын өөр­түп, төрээн Тывазынга кээрде делегейде ат-сураа алдаржаан америк актер Стивен Сигалды Кызылче чалап келген. Шойгу адашкыларның "Урянхай: Тыва дептер",  "Ак-кара Тыва" деп номнары чырыкче үнген. Ол тыва кижи бүрүзүнүң төөгүзүн өөренип, ыдыктап эдилээр, хүннүң ажып номчуксаары стол ному апарган деп болур.

2012 чыл С.К.Шойгунуң амыдыралынга манавааны болуушкуннарны болдурган. Бирээде, бо чылдың май айда ону Москва облазының губернаторунга томуйлаан. Чурттуң удуртукчулары, сураглыг поли­тик­тер  Сергей Шойгу депшип ажылдап келген үезиниң дургузунда кижилерниң амы-тынын камгалап келгенин билир болгаш,  канчаар-даа аажок хүндүлээр. Ооң амыдыралчы идепкейлиг туружу, шиитпирлии, бедик мергежилдии кандыг-даа бедик эрге-дужаалды аңаа бүзүрээриниң бадыткалы болуп турар. Чурттуң Баштыңы Дмитрий Медведев ооң кандидатуразын сүмелеп тура, Москва облазынга тура-соруктуг болгаш шыңгыы, федералдыг деңнелдиң бедик арга-дуржулгалыг удуртукчу херек деп чугаалаан.

 "Ооң чуртталгада туружу: сөглээн — кылып каан. С.К.Шойгуга эрге-чагырганың утказы дээрге чонга бараан болуру-дур. Ол —езулуг патриот. Чажындан ынчаар кижи­зиттинген. Ачазы Күжүгет Серээевич Шойгу — бистиң респуб­ликаның билдингир күрүне бол­гаш хөй-ниити ажылдакчызы.  «Ача­зының үлегер-чижээ, быжыг найыралдыг, бир демниг өг-бүлениң кижизидилгези ону төрээн чери, чону, чурту дээш харыысал­галыг сен деп өөреткен»—деп, ТР-ниң Баштыңы-Чазааның Даргазы Ш.В.Кара-оол, Сергей Күжүгет­овичини Мос­ква облазының губернаторунга томуйлаан соонда, аңаа байыр чедирип тура, чугаалаан.

Бо чылдың ноябрь 6-да С.К.Шойгуну РФ-тиң камгалал сайыдынга томуйлаан соонда Шолбан Валерьевичиниң байыр чедирген чылыг сөстери бо: — Бүгү Тыва силерни РФ-тиң камгалал сайыдынга томуйлаан дуга­йында медээни кайгамчык улуг өөрүшкү-биле хүлээп алган. РФ-тиң камгалал сайыды болур бедик бүзүрелге Ада-чуртка ыяк бердингениңер болгаш шынчы бараан болуп чорууруңар-биле төлептиг болган силер. Бистер, Силерниң чаңгыс чер-чурттуг­ларыңар, Силер дээш чоргаарланып тур бис. Чурттуң эң кол яамызы ооң  шапкын хөгжүлдезинге  төлеп­тиг үлүг-хуузун кии­­рер, Чепсектиг күштерни дүрген сайзырадыр, камгалал арга-шинээн бедидер база Россияны делегейге алдар­жыдар калбак сорулгаларын чедиишкинниг күүседир дээрзинге бүзүреливисти илередип тур бис.

В.В.Путин Сергей Шойгунуң Москва облазының губернатору тургаш, кылып четтигипкен ажылынга база бедик үнелелди берген: «Ажылдап шыдаар команданы тургускан силер".

Россияның Маадыры, алдарлыг чаңгыс чер-чурттуувустуң депшип ажылдаар оруу моон соңгаар-даа ак болзун деп Чаа чылдың бүдүүзүнде күзеп, йөрээп каалыңар, чонум!

 Светлана БАЛЧЫР.

№ 154 2012 чылдың декабрь 29

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.