1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТИИЛЕКЧИ КИЖИНИҢ МӨЗҮ-БҮДҮЖҮ ЫНДЫГ БОЛУР

Мөге алдар черле кара кайгамчыктыг-ла боор чүве бо. Дагдан чуглуп баткан көшке ышкаш ол хеп-ле хе­нертен кижиниң кырынга чү­дүрлүп келир. Чаңгыс мар­гылдаа, чаңгыс кылган арга ийикпе азы чаңгыс тии­лелге-даа соонда ол «дү­жүп кээп» болур. Ооң соон­да бир-ле ындыг каракка көзүлбес кыдыг-кызыгаар­ны кижи эртип келгеш, алдар-атка бүргеди бээр. Мөге боду-даа ону билбейн, өске кижилер база эскербейн ба­рып болур. Дүүн чаа-ла «ындыг» турган кижи, бөгүн «мындыг кайгамчыктыг азы эң-не…» апаар болгаш ха­мык улустуң кичээнгейин хаара туда бээр. 
Аныяк мөге Хү­­реш-оол Дон­дук-оол Тываның күрүне уни­­верситединиң студентизи тургаш ынчаар мээң сонуургалым хенертен оттуруп, хаара туда берген. Хостуг хүрешке аныяк­тар аразында бир дугаар коман­далар аразынга делегей кубогу дээш маргылдаа Германияга 2010 чылда эрткен. Аңаа ол Россияның командазының кежигүнү болуп киришкеш, бирги черни алган. Ону магадааш,­ Россияның хостуг хүреш килди­зиниң удуртукчузу Ш.Т. Невретдинов башкы-биле дораан харылзаштым. 
Көрбээн чүвези, көдүрбээн хөнээ чок алдарлыг тренер ме­­ңээ: «Кижи эвес, а езулуг араа­тан-дыр оң! – деп амыраан-өөрээн сеткилинден хөөрей берди, Дондук-оол хевис кырынче кайгамчыктыг эрес-дидим үнүп, кам-хайыра чок кадыг-чидиг халдап эгелээрге, ол чок-ла болза удурланыкчызын үзе-чаза соп алыр, чок-ла болза ооң бодунуң мөчүзүн хевис кырындан көдүрүп алыр апаар чыгыы-дыр бис деп бодап турдувус. Тиилелге дээш амы-тынын-даа өргүүрүнге ынчан ол белен турган». 
Ам ол улуг маргылдаага Хүреш-оол Дондук-оолдуң баштайгы болгаш сөөлгү хү­реш­териниң түңнелдерин кө­­­рүп көрээлиңер: эң баштай Марк Лутлени 2:0 
(1:0, 4:0), а сөөлүнде Азербай­джан­­ның шыырак мөгези Алис Аб­басовту 2:0 (1:0, 6:0) сан-биле тиилээн. Бодавыже, аңаа удур үнүп турган мөге эрлер чүнү-даа билбейн, эскербейн барганнар. Оларга удур булуңда, чүгле тии­лелге соонда дириг үнүп болур аргалыг эрте-бурунгу шагда Спартак дээр кул дег, азы урянхай уктуг Сүбедей маадыр ышкаш дайынчы хөөннүг мөге турганын эскербейн барганнар. Ынчангаш олар «ыймактажыр» бодал-биле, а Хүреш-оол «тии­лелге азы өлүм» дээр үзелдиг демиселче үнүп турган болган. 
— Тиилекчи болурунга чүү сеңээ дузалады? — деп, мөгениң бодундан база сонуургадым.
— Бүзүрел. Бодумга болгаш кылып алган белеткел ажылымга бүзүрел. Бир эвес аштырып алырының дугайында бодалдарга алзып турган болзумза, ол шак-ла ынчаар болур турган боор. Баш иштинге ындыг бодалдар тыптып кээрге-ле, кээргел чок үндүр шывадагылапкаш, ботка бүзүрел, тиилелгени чедип алырының дугайында бодалдар-биле сагыш-сеткилди хөөн киирип ап турдум. Тиилекчи болурга дыка-ла өөрүнчүг чорду — дээш, база катап хевисче үнеринге белеткени берген ышкаш шириин көрдү. 
Тиилекчилерниң овур-хевири ындыг. Ындыг кижилер тиилекчилер апаар.
Спортчу чедиишкиннер тоол-домакта ышкаш белен-селен эвес, арга-мергежил ала-чай­гаар бедип база келбес. Ооң үнде­зининде улуг күш-ажыл, быжыг тура-сорук болгаш тиилелгеже чаныш-сыныш чок чүткүл бар.  
Делегей кубогун чаалап ал­ган соонда, Хү­реш-оол Дондук-оолдуң хар-назыны өске­рилбээн-даа болза, арга-дуржулгазы улгадып, тиилелгениң деңзигүүрүнүң салам-аарын билгеш, улам кү­жениишкинниг белеткенип кирипкен. Удатпаанда ол Финляндияга болуп эрткен студентилер аразында делегей чемпионадынга тергиидээн. Тии­лекчи кижиниң мөзү-бүдүжү ындыг.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.