1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТУБЕРКУЛЕЗТАН КАМГАЛАНЫҢАР!

Туберкулез – халдавырлыг болгаш социал аарыгларга хамааржыр. Аарыгның өөскүдүкчүзү микробтар колдуунда өкпе туберкулезунуң ажык хевиринден аараан кижилерден агаар дамчыштыр кадык кижилерже халдаар. 
Чамдык таварылгаларда аарыг малдың эът, сүдүн чедир хайындырбайн, чемге ажыглаанының түңнелинде, микробтар кижиниң организминче кире берип болур. Кажан организм кадык, шыырак, камгалал күштери быжыг болза, туберкулезтан аары­вайн барып болур.
Россияда туберкулез-биле демисел күрүнениң кадык камгалалының кол сорулгаларының бирээзи болуп турар. Ынчангаш бо аарыгны эге чадазында тодарадыр сорулга-биле бүгү чонга ниити эмчи шинчилгезин чорудары көрдүнген. Бичии уругларга болгаш элээдилерге манту, а 15 хардан улуг назылыг чон флюорографтыг шинчилгелерни чылдың-на эртип алыры эргежок чугула. Бо аргаларның кайызы-даа организмге хора чок. Эрте тодараткан аарыгны эмнээр хуусаазы кыска болгаш чарыгдалдары эвээш болур. 
2016 чылда республикада ниитизи-биле 670 хамааты туберкулезтуң аңгы-аңгы хевирлеринден инвалид болган (2015 чылда – 705), оларның аразындан 18 хардан биче назылыг уругларның саны – 15 (2015 чылда – 19). Республикада 2016 чылда 143 хамааты бир дугаар инвалид болган. Оларның аразында уругларның саны – 7. Бир дугаар инвалид болган улуг кижилерниң санын 10 000 кижиге  хамаарыштырарга, 6,8 хуу болган. Россияның 2015 чылда ортумак көргүзүүнге деңнээрге, ол көргүзүг 4,1 катап улуг. Инвалид болган уругларга хамаарыштыр бо көргүзүг 4 катап улуг.
Чылдың-на 18 хардан улуг назылыг инвалидтерниң кол нуруузу (96 хуу) аныяк болгаш ортумак назылыг кижилер. А пенсионерлерниң саны 4 хуудан көвүдевейн турар. Туберкулезтуң салдарындан инвалид болганнарның аразында өкпезинде аарыглыг кижилерниң саны 95 хуу, оларның аразындан 2 дугаар бөлүктүң инвалидтери колдап, 70 хуу чедип турар. 
Улуг-Хем, Барыын-Хемчик, Чөөн-Хемчик болгаш Тожу кожууннарда база Ак-Довурак хоорайда туберкулез аарыг­лыг инвалидтерниң саны хөй болуп турар. Туберкулез талазы-биле байдал республикада нарын болуп артпышаан. Бо аарыгны чавырылдырар дээр болза, аарыг кижилер эмчиниң сүмезин езу­гаар үзүк чокка эмнээшкинни албышаан, санитар-гигиена хемчеглерин сагыыр ужурлуг. Аарыг кижилер бажыңынга, аргалыг болза, аңгы өрээлге чурттаары күзенчиг. Бажыңның өрээлдерин үргүлчү агаарладыр болгаш хлор холумактыг суг-биле аштап чууру чугула. Аарыг кижиниң чемненир аяк-савазын аңгылааш, чуур бетинде тускай хлор холумактыг бүдүмелдер холаан сугга шыгыдып тургузар ужурлуг. Аарыг кижи-биле кады чурттап турар өг-бүлениң кежигүннери эмчи хыналдазын чылда 2 катап эртер ужурлуг. Аарыгны эге чадазында тодарадыр сорулга-биле чурттакчы чон флюорографтыг болгаш манту шинчилгелеринден ойталавайн, чылдың хынадыры чугула. 
С.С. СЕДЕН,
Социал-медиктиг экспертизаның ТР-де күрүнениң федералдыг албан чериниң 5 дугаар бюрозунуң удуртукчузу.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.