1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТЫВАНЫҢ БАШТЫҢЫНЫҢ АЙЫТКАЛЫНГА ХАМААРЫШТЫР

ТҮҢНЕЛ ДЭЭШ АЖЫЛДААР
 
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң Дээди Хуралга айыт­калын «Ажылды түңнелдиг болдурар, аныяк­тарның күжүн – төрээн Тывавыска!» деп кыйгырыг-биле эгелээнинге хөлчок таар­зындым. Сөөлгү чылдарның эң дээре дуржулгазын болгаш чедиишкиннерин улам быжыг­лавышаан, төрээн Тывавыстың бурун­гаар сайзыралынче уг­ланган планнарывыстың болгаш төле­вилелдеривистиң күү­селдези дээш ажылдаары мурнады күүседир сорулгаларым деп чугаалааны шын-дыр.
Кандыг-даа ажылды эгелээн соонда ону эчизинге чедирер херек. Акша-төгерик чедишпес дээш каап болбас. Федералдыг төптен деткимчени көргүзүп турары эки-дир. Ол берип турар акша-төгерикти үе-шаанда чөп ажыглаар. Тудуг­ларны доо­зуп чадап, чыл-чылы-биле шөйүп туруп бээрге, тудуг материалдарының өртек-үнези өзүп турбайн канчаар чүвел. «Че-ве!» дээш ажыл-ишти демниг эгелээш, үе-шаанда кылып доозуп турар болза, ажылдың түңнели ынчан көстүп кээр. Шын-дыр, кижи бүрүзү түңнел дээш кызып ажылдаар апаар.
Белек-оол МОНГУШ,
Кызыл хоорайның 
чурттакчызы.
 
ДЕТКИВЕС АРГАВЫС ЧОК
 
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң Айыткалын чүүлдүгзүнүп, мындыг чүүлдерни бижикседим. Шынап-ла, сөөлгү чылдарда Тываның сайзыралы шору бедик деңнелче көдүрлүп бар чыдарын кижи эскербес аргажок. Хоорайларда, кожууннар төптеринде болгаш суурларда чаартылгалар, чаа-чаа чуртталга бажыңнарының немежип турарын билир болгай бис.
Ылаңгыя хөй чурттакчылыг Кызыл хоорайга хөй каът чуртталга бажыңнарын, уруглар садтарын, эмнелгелерни тудары эргежок чугула. Бо талазы-биле хоорайның хөй чурттакчылыг черлеринде, Спутникте уруглар сады болгаш школа тудуун тудуп эгелээни өөрүнчүг, оларның ажыглалче кирерин чон четтикпейн манап турар бис. Чүге дээрге кышкы үелерде ырактан өөренири бичии уругларга берге, автобустар үргүлчү долу кээр, ону манааш, чаш ажы-төл соокка хол, будун үжүдүп алза канчаар. 
Оон аңгыда суурларның сайзыралынга хамаарыштыр «Аныяк­ өг-бүлеге – кыштаг», «Инек – чемгерикчи малым», «Чаңгыс суур – чаңгыс бүдүрүлге» дээн хевирлиг төлевилелдерни ам-даа улам сайзырадыр дээн сорулгазын деткивес аргавыс чок. Олар көдээ суурларның ажыл чок аныяктарынга ажылчын олуттарны тургузар болгай. Черле ынчаш ниитизи-биле, оон-даа аңгы салдынган сорулгаларны боттандырып, чоннуң айыыл чок чоруунче, таарымчалыг байдалынче сагыш-салып турары өөрүнчүг-дүр.
Аяна МААДЫР-ООЛ,
Кызыл хоорайның 
чурттакчызы. 
 
ПРОГРАММА ОНЗА-ДЫР
 
ТР-ниң Чазааның Даргазы Шолбан Кара-оолдуң Айыткалын таныжып номчааш, ооң иштинден «100 көдээ клубтар» деп федералдыг программаны онзазындым. Шынап-ла, көдээ черлерде чурттакчы чоннуң чаңгыс-ла чыглыр чери клуб болгай, бодум культура адырында ажылдап чоруур кижи болгаш, ооң чугулазын эки билир мен. Ынчангаш келир 2017 чылда республиканың көдээ суурларынга 10 клуб тудары көрдүнгенин чүүлдүг деп санаар-дыр мен.
Ол ышкаш аныяктарны тудуг ажылынче хаара тудар дээнинге таарзындым. Совет үеде ышкаш студентилер отрядтарын катап эгелээр болза эки. Ылаңгыя ол Кызылдың тудуг техникумунуң, ТКУ-нуң инженер-техниктиг факультединиң студентилеринге практика, күш-ажыл стажы чедип алырынга дыка ажыктыг.
2017 чылды Аныяктарның бот-идепкейиниң чылы кылдыр чарлааны чаа үзел-бодалдарлыг аныяк сайгарлыкчыларның, аныяк­ специалистерниң мурнунда салдынган сорулгаларын чедип алырынга таарымчалыг чыл болур боор. 
Елена ДҮПЧҮР, 
Эрзин кожууннуң Төп библиотеказының 
ажылдакчызы.
 
АНЫЯКТАР  БУРУНГААР
 
Тываның Чазааның чаа сос­тавынга аныяк удуртукчу­ларны томуйлаанын аажок чүүлдүгзүндүм. Келир үениң кадрларын белеткээри кончуг чугула. Аныяктарның чогаадыкчы чоруу, дидим идеялары кызыгаар чок болгай. 
“Аныяк өг-бүлеге – кыштаг” деп губернатор төлевилелиниң ачызында хөй аныяктар өгбе­лериниң салгалдан салгал дамчып келген ажылынче эглип, малчыннай бердилер. Республикада аныяк сайгарлыкчыларның саны чылдан чылче көвүдеп, келир үеде төрээн Тывазының экономиказынга үлүг-хуузун кии­рип эгелээн. 
2017 чылды – “Аныяктарның бот-идепкейиниң чылы” кылдыр чарлаанын деткип тур мен. Мен Санкт-Петербургта өөренип-даа турар болзумза, Тывада аныяктарның ажыл-амыдыралын интернет четкизи таварыштыр номчуп, оларның чедиишкиннеринге чоргаарланып, эрге-чагыргада удуртукчу олуттарны ээлеп турарынга өөрүп тур мен.
Аяс  ХОВАЛЫГ,  
Санкт-Петербургтуң А.Л. Штиглица аттыг уран чүүл
болгаш үлетпүр академиязының студентизи.

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.