1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТЫВАНЫ ДЕЛЕГЕЙГЕ АЛДАРЖЫТКАН

ИНТЕРНЕТТЕ «Оваа-ТВ» КАНАЛ
 
Амгы үеде делегейни шыва алы берген интернет четкизинде «Оваа-ТВ» деп тыва каналдың “эжин­дирииш­киннери” солун. Биске, тыва чонга, республика­ны төлээлээн интернет-теле­каналдың тургустунуп келгени өөрүнчүг. Бо компания тывызыксыг ажыл-ижин үш чыл бурунгаар эгелээн. Үр эвес ажылдаан-даа болза, Россия чергелиг мөөрейлерге киржип, шаңнал-макталга тө­лептиг болуп турары чоргааранчыг. Ында тывынгыр-сагынгыр Менди, Эрес, Алик, Настя ышкаш бурунгаар көрүштүг, тура-соруу бедик аныяктар ажылдап турар. 2015 чылда тургустунгаш, каш-ла айның дургузунда тыва эстрада сылдыстарының видеоклиптерин тырттырып четтигипкен. Октаргай четкизинде оларны сонуургап, бижидип алгаш, дыңнап турарларның сан-түңү чээрби муң ажып турар. 
«Күш-ажыл кижини каастаар»­ деп үлегер домакта чиге-ле сөглээн. 2017 үдепкен чылывыс­та Бүгү-россия чергелиг «Федерация» теле­дамчыдылгалар мөөрейинге «Регионнуң брендизи» номина­цияга Тываның «Оваа-ТВ» компаниязы «Кызыл дээрге мен-дир мен» деп төлевилели дээш бе­дик үнелелди ап, Хүндүлел бижик-биле шаңнаткан. Найы­сылалывысты ук теледамчыдыл­гага көргүскени хоомай эвес бол­ган, тоолзуг чараш Сочи, Крас­ноярск, Краснодар, Сур­гут ышкаш сайзыраңгай хоорай­ларның аразынче кирип, жюри кежигүннериниң сонуургалын хаара туткан. Ук видеороликти «Стрелка магазин» деп сеткүүлде база парлаан. Чыл санында эртип турар мөөрейге Россияның 50 регионундан 200 хире чагыг­лар кирген. «Федерация» мөөрейниң организакчылары Саян дагларының эдээнде чыдар бичии республикадан келген компанияның ажылын бедии-биле үнелээш, Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолга өөрүп чет­тириишкинниң бижиин­ чорутканы демдеглексенчиг. «Оваа-ТВ» телеканал мооң мурнунда чылын “Федерация» мөөрейге тыва ус-шевер Окаанчык Донгак дугайында документалдыг кинону көргүскеш, эки деп үнелелди алган турган. 
 
ТӨРЭЭН ЧЕРИН ЭРГИП-КЕЗИП
 
«Овааның» кино-операторлары төрээн чериниң каас-­чараш бойдус-чурумалдыг булуңнарын эргип-кезип, видеоклиптерни тырттыргаш, интернет четкизинде көргүзүп турарлар. Оларның чүгле кажын чижек кылдыр маңаа киирип көрейн. Кызыл-Эник Кудажы чогаалчывыстың алгап кааны Буура дааның шыпшыынче аян-чорук кылып чорааш, улуг овааны көргенин, ТВ каналдың адын оон дөзевилеп алганын оолдар оюн-баштак-биле чугаа­ладылар. Ол дагның баарында чурттап орар эйлиг-хемчилер чылдың-на Бууразын алгап-йөрээвишаан, оваа дагылгазын эрттирип турарлар. Езулуг-ла ыдыктыг оран. Ынаар үнгеш, ол ыдык оваага чүдүп тейлеп алган кижи бедик хей-аъттыг болуру-даа чөп. “Оваажыларның” Буура тайгазынче аян-чоруунуң дугайында кыска видеоклипти интернеттен сонуургап көрүп болур силер, хүндүлүг номчукчу.
Оон ыңай эрткен чылын Таң­ды кожуунда «Динамо» деп ту­рисчи баазага чедип, дыштанганын база интернетте көргүзүп каан. Мен безин солунчу хиремде ындыг турисчи бааза барын билбес-тир мен, бо компанияның интернет четкизинде хууда арнындан сонуургап көрдүм. Черле ынчаш дириг-чурук тырттырар мергежилге кончуг-ла бедик сонуургалдыг улус-тур. Үстүнде ты­ва эстрада артистериниң со­лун концерттерин видеороликке тырттырып шаг болган деп демдеглээн болгай мен. «Үер» бөлүүнүң «Кызылым» деп ыры-шоорун база видеоклипке кончуг-ла делгемчидир көргүскен болду. Оон-даа өске хөй санныг клиптерни дириг чурук дег тырттырып кааннар. Маңаа шуптузун демдеглээри болдунмас.  Бедик дагларлыг, аржаан сугларлыг Тыва дугайында орус, тыва, ан­г­ли дылдарда бижиттинген видео­клиптер октаргай четкизинде бар, компанияның ында хууда арнындан база көрүп ап болур.
Боттарының тывызык ажылы­ның дугайында кысказы-биле таныштырды:
— Чуртувустуң чараш булуң­нарын эргий кезип чорааш, видеоклиптерни тырттырып турар бис. Бойдус чурумалы-биле онзагай Тывага бөмбүрзектиң кайы-даа булуңундан туристер кээп турар болгай. Ол даштыкы улуска интернетте Тыва дуга­йында англи дылда бижиттинген видеолар чок болуп турары элдептиг. Билдингир аныяк ыраажы Александр Кууларның англи дылда хөөмейлеп, сыгыртып турарын дөрт хонук дургузунда тырттырган бис. Интернетке салыптарга-ла, дыка хөй кижи сонуургаан,  даштыкы чурттардан бээр. Бистер, ынчангаш бо чогаа­дыкчы ажылды аңгы-аңгы дылдарга Тыва чуртувустуң чараш делгемнерин тырттыргаш-ла, интернетте таныштырып турар бис — деп, Менди Наксыл чажырбайн чугаалап олурду. Туристер баштай-ла келгеш, чараш оранны октаргай четкизинден үжеп-чиндип-ле эгелээр хевирлиг. Кайда, кандыг турисчи баазалар, аржааннар барыл дээш азы оон-даа өске чараш булуңнарны тып алыр сорулгалыг дилээшкинде боор. Ынчангаш бо тывынгыр аныяк­тар аңаа даянып алгаш, Тываның чараш булуңнарын эргий кезээш, видеоклиптерни тыва, орус, англи дылдарга үндүрүп турарлар.
Мындыг тура-соруктуг үле­гер-чижектиг аныяктарның ду­га­йында чугаамны доозуп тура, Тыва чуртувусту социал­ четки дамчыштыр делегейде алдаржыткан «Оваа-ТВ» компаниязының ам-даа солун, утка-шынарлыг видеоклиптерин манап турар бис. «Бистиң шаңнал-макталдыг чедиишкинивис дээрге-ле, шуптувустуң тиилелгевис болур» — деп, ком­панияның ажылдакчылары бир үн түңнеп калды. 
Ася Тюлюш.
Чуруктарны архивтен алган.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.