1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТӨЛЕВИЛЕЛДИҢ ТҮҢНЕЛДЕРИ

“Бүгү Россияның иштинге 100 көдээ клубтар тудар төлевилел езугаар бистиң республикавыска 10 Культура бажыңы кылып алыр дээрге улуг чедиишкин.  Бо бүгүнүң боттанырынга бистиң чаңгыс чер-чурттуувус Сергей Күжүгетович Шойгунуң киирген үлүг-хуузу улуг. Ол бистиң респуб­ликавыска чогуур-ла шаанче деткимчени кадып, тыва чоннуң, Тыва чурттуң келир үеде сайзыралынче улуг кичээнгейни салып чоруур”
 
Россия Федерациязы­ның Культура яамызының акшаландырыышкыны-биле “100 көдээ клубтар” деп фе­дералдыг төлевилел бо чылдың эгезинде ажылдап эгелээн. Ук төлевилелдиң сорулгазы – Россияның он регионунуң көдээ черлеринге чүс культура одаг­­ларын тудары. Ол он ре­­гионнуң аразынче бистиң республикавыс база киргенин билир бис.
Тывага он Культура бажыңы тудар кылдыр көрдүнген акшаландырыышкын-биле бистиң черниң агаар-бойдузу шириин, кыжы соок болганда, чылыг агаар-­бойдустуг өске регионнарга канчап деңнээр. Ооң уржуундан тус черниң бойдузунга дүүштүр чаа, чылыг беш культура одаан туткаш, өскелеринге капиталдыг септелге кылыр деп шиитпирни үндүрген.
Чыл эгезинде республикага ажылдап эгелээн “10 Культура одаа” деп төлевилелдиң үре-түңнели күзүн-не көстүп келген. Барыын-Хемчик кожууннуң Дөң-Терезин сумузунда Культура бажыңының капиталдыг септелгези бир-ле дугаарында доо­зулган. Ооң байырлыг ажыдыыш­кыны сентябрь айда болган. А аңгы-аңгы кожууннарда чаа туттунган үш клубтуң бүгү-ле ажылдары ноябрь айның эгезинде-ле доозулган, артканнарының аар-саар ажылдары арткан турган. Чаа клубтарның бир-ле дугаар байырлыг ажыдыыш­кыны Чаа-Суур сумузунга болган. Ооң соонда декабрь 2-де ак-дашчыларның, декабрь 16-да эйлиг-хемчилерниң ээлчээ болуп, байырлыг байдалга культура одагларын ажыткан.
Каа-Хем кожууннуң Сарыг-Сеп суурунда болгаш Кызыл кожууннуң Баян-Кол сумузунда чаа туткан культура бажыңнарының иштики аар-саар ажылдары амгы үеде адакталып турар. Олар база тус-тузунда байырлыг ажыдыышкынга шагда-ла белеткенип эгелээннер.
Чаа-Хөл кожууннуң Кызыл-Даг сумузунда клубтуң, Барыын-­Хемчик кожууннуң Кызыл-Мажалык суурунда культура өргээзиниң иштики-даштыкы септелге ажылдары дооступ турар. Таңды кожууннуң Дүрген суурунда болгаш Тес-Хем кожууннуң Белдир-Арыг сумузунда эрги клубтарның септелгезин арай орайтадыр эгелээн болгаш, ында ажылдар ам-даа үргүлчүлевишаан. Капиталдыг септелге кылып турар Культура бажыңнарын чылыглап, иштики дериг-херекселдерин чаагайжыдыр кылып, чырык шугумнарын чаартып, көрүкчүлер залының сандайларын септеп-селип, соңгалар болгаш эжиктерин солуур дээн чижектиг ажылдарны чоруткан. Амгы үеде “10 Культура одаа” деп төлевилел езугаар кылдынган Культура ба­жыңнарының 8-и бүрүнү-би­ле ажылдаарынга белен, а ийизиниң аар-саар үүрмек ажылдары арткан.
Тывага беш чаа Культура бажыңы тударынга болгаш беш клубтуң капиталдыг септелгезин кылырынга ниитизи-биле 150 миллион рубль чарыгдаттынган. Чаңгыс-ла чылдың дургузунда республиканың он аңгы кожууннарында көдээ суурларга чаа-чаа клубтарны тудуп, Культура бажың­нарының капиталдыг септелгелерин кылып алыры дээрге канчаар-даа аажок улуг чедиишкин. Чижек кыл­дыр алыр болза, Сүт-Хөл кожууннуң Ак-Даш сумузунга ооң мурнунда, совет үеден бээр беш катап Культура бажыңы тудар дээш оралдашкан. Эгелеп чоруй, чок-ла болза доостур четкен тудуглар акша-төгериктиң чедишпезинден азы кандыг-ла-бир чылдагаандан ара соксап, олчаан-на ынчаар кагдына бергилээн. А бо удаада Ак-Даш суурнуң чурттакчыларының үрде манаан күзели боттанып, бүрүнү-биле дериттинген чаа Культура бажыңынга чедингеннер. Чүгле ак-дашчыларга эвес, чаа клубтар туттунган өске-даа суурларның чурттакчы чонунга ол улуг өөрүшкү болганы чугаа­жок. 
“Бүгү Россияның иштинге 100 көдээ клубтар тудар төлевилел езугаар бистиң рес­публикавыска 10 Культура бажыңы кылып алыр дээр­ге улуг чедиишкин. Бо бүгү­нүң боттанырынга бистиң чаңгыс чер-чурттуувус Сергей Күжүгетович Шойгунуң киирген үлүг-хуузу улуг. Ол бистиң респуб­ликавыска чогуур-ла шаанче деткимчени кадып, тыва чоннуң, Тыва чурттуң келир үеде сайзыралынче улуг кичээнгейни салып чоруур”­ – деп, Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол “Чаңгыс демниг Россия” партиязының Ты­ва­да салбырының 31-ги кон­фе­ренциязының үезинде чугаалаан. Ынчангаш мындыг улуг үүлени бүдүреринге идигни берип, аңаа ачы-дузаны чедирген чаңгыс чер-чурттуувус, Россия Федерациязының Камгалал сайыды С.К. Шойгунуң болгаш Тываның Баштыңы Ш.В. Кара-оолдуң ажыл-чорудулгазының үре-түңнелиниң ачызында бо-ла бүгү чогуп бүткен дээрзин ожаар ужурлуг бис.
Эрес КОЛ.
Чурукта: Чаа Культура бажыңныг болганынга өөрээн Сүт-Хөл кожууннуң
Ак-Даш сумузунуң хоочуннары Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол-биле.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.