1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТӨРЭЭН СУУРУН САЙЗЫРАДЫП

Мерген биле Долаана Монгуштар 1988 чылдың август 28-те өг-бүле туткан. Оларның өг-бүле стажы – 30 чыл. Аныяк мал эмчизи биле бухгалтер Өвүр кожууннуң Солчур суурга таныжып алганнар. 
Монгуштарның өг-бүлези төрээн суурунуң сайзыралынга үлүг-хуузун киирип турарларның бирээзи. Өгбелериниң төрүт­түн­ген чери күштү берип, сагыш-сеткилдиң үнелиг чүүлдерин дамчыдып турар дээрзинге олар бүзүрээр.
Найыралдыг өг-бүлени дузалал ажыл-агыйы улам-на демнештирген. Мал-маган тудары, ногаа, картофельди, кат-чимисти чедер кылдыр тарып алыры кандыг-даа өг-бүлеге дөгүм болгай. Монгуштарның өг-бүлези ажы-төлүн төлептиг хамаатылар кылдыр өстүрүп, боттарының байлак арга-дуржулгазын болгаш сагыш салыышкынын уругларынга, уйнуктарынга дамчыдып турар. Чазын картофель тарып, күзүн элбек дүжүттү ажаап алыры – өг-бүлениң чаагай чаңчылдарының бирээзи. Ажы-төлүн бичиизинден тура ажыл-агыйга өөредип кижизидип турар.  
Мерген биле Долаана Мон­гуш­тарның алды ажы-төлү олар­ның чоргааралы. Улуг уруу Анай-Хаак­ Улан-Удэге экономист дээ­ди мергежилди чедип алгаш, банк адырында ажылдап турар. Аныяк­ ава ийи уруглуг. Ийиги уруу Сүрүңмаа Санкт-Петербургтуң поляр академиязын дооскан. Амгы үеде ол хуу бүдүрүлгелиг. “Тываның аныяк сайгарлыкчылар” каттыжыышкынының кежигүнү. Үш дугаар кызы Сугар-Сурэн Тываның күрүне университединиң доозукчузу, “Аныяк гвардия”, “Студент отряд”, “КВН” аныяктар шимчээш­кин­нерниң идепкейжизи, “Тер­­гиин студент” деп аттың эдилек­чизи. Оглу Даваа-Доржу Санкт-Петербург хоорайның дээди өөредилге чериниң студентизи. Ол тыва болгаш хостуг хүрешке сонуургалдыг. Хеймер уруглары Долгармаа биле Лолита школачылар. Олар кожуун, республика чергелиг мөөрейлерниң тиилекчилери.
Өг-бүлениң баштыңы Ново­си­бирскиниң күрүнениң аграр университедин дооскан. Россия – Моол кызыгаарында эрттирилге пунктуларында ТР-ниң ветеринарлыг хайгаарал албанының килдис начальниги. Аңаа ажылдаанындан бээр 28 чыл чеде берген. Ол аът чарыжы, национал хүрешке ынак. Ава бухгалтер эртемни чедип алгаш, мергежилиниң аайы-биле ажылдап турар. 
Монгуштарның өг-бүлези ажылдап-даа, дыштанып-даа билирлер. Тываның катаптаттынмас чараш бойдус­туг черлеринче, Россияның аңгы-аңгы булуңнарынче аян-чорукчулаары өг-бүлениң база бир чаагай чаңчылдарының бирээзи.
Бүгү-российжи “Чылдың өг-бүле­зи-2017” деп мөөрейниң ре­­гионалдыг чада­зынга Мерген биле Долаана Монгуштар “Көдээде өг-бүле” деп шаңналга төлептиг болган. Мерген Домуржаевич үре-түңнелдиг ажылы дээш ТР-ниң Көдээ ажыл-агый яамызының, РФ-тиң күрүне кызыгаарында транспорт болгаш вете­ри­нарлыг хайгааралдың Сибирьде зоналдыг эргелелиниң хүндүлел бижиктери-биле шаң­наткан. Долаана Херел-оол­ов­на ТР-ниң Дээди Хуралының, ТР-ниң проф­эвилелиниң хүндүлел бижиктерниң болгаш өске-даа шаңналдарның эдилекчизи.
Быжыг өг-бүлелер күштүг кү­рүнени тургузар. Аңаа аас-кежик хөй-хөй чылдар уламчылаар болза, ооң дазылы улам дыңзып, өскелерге үлегер-чижек болур. Бүгү-делегейниң өг-бүле хүнүнде ажылгыр-кежээ, найыралдыг өг-бүлеге бүгүдеге экини күзедим.
Шончалай  ХОВАЛЫГ. 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.