1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

УЛУГ ХАРНЫҢ УРЖУКТАРЫН ЧАЙЛАТКАН

Республиканың улуг хар чагган девискээрлеринде турар ыраккы малчын коданнарже ачы-буян дузазын, аъш-чем аймаан чедирер ажылдар уламчылап турар. 
Хамааты камгалалының болгаш онза байдалдар агентилелиниң камгалакчылары бо сөөлгү үш хонуктарның дургузунда Санчыы-Бут, Чазы-Баары, Узун-Кара, Өртең-Өдек, Хаялыг-Даг база Талдыг-Адыр деп черлерде малчын турлагларже баар оруктарның улуг харын хол-биле эжип тургаш, аргыжылганы катап тургускан.
Бо кыштагларда мал чеми бар, малчыннар боттарының күжү-биле кажаа-хораазын аштап, септелгезин кылып турары мактаксанчыг. Камгалакчылар малчыннарга аъш-чемни, чылыг хептерни болгаш хол-хаптарны чедирип берген. 
Кызыл-Даг сумузунуң эң ырак чери болур Үзүк-Кыры деп черде бодунуң кыштаанда 69 харлыг Чечекмаа Успун 919 баш шээр, 9 баш бода малын кыштадып олурар. Бо черниң ырак-узак озалааш черде турарын барымдаалааш, камгалакчыларның күжү-биле малчынны малы-биле кады Кызыл-Даг сумузунуң Саамчыыр-Ужу деп черде кыштагже көжүрген. 
ТР-ниң Кадык камгалал яамызының­ айтыышкыны-биле Кызылдың эмнелге албан чер­лериниң эмчилер бригадазы Бай-Тайга кожуунда ажылдап турар. Бо удаада оларны эмчилер бригадазының ийиги бөлүү солаан. Барыын-Хемчик кожуундан келген дүрген дуза эмчилериниң бригадазы база мында ажылдап турар. 
Тываның Орук-транспорт яамызы малчын турлагларже оруктар аштаар ажылдарже «Восток» кызыгаар­лаан харыысалгалыг ниитилелдиң орук аштаар машина-техниказын болгаш Т-170 бульдозерни хаара туткан. Регион ужур-дузалыг болгаш кожуун чергелиг Кара-Хөл оруун (73 км) бүрүнү-биле аштап арыглаан. Амгы үеде оруктуң 50 километр узун дуртун алгыдып, кыдыгларын тыртар ажылдарда 1 автогрейдер, 1 бульдозер, 3 кижи ажылдап турар. 
Тываның барыын кожууннарынга агаар-бойдустуң таарымча чок байдалдарындан тургустунган уржуктарны чайладырынга Кызылдың өөредилге черлериниң сургуулдарын база эвилелдээн. Оларны Кызыл – Ак-Довурак – Тээли оруунга аай-дедир сөөртүрүнге 40 олуттуг «Гранберд» автобусту сайгарлыкчы кижиден хөлезилеп ажыглаан. 
ТР-ниң Күш-ажыл яамызының ажылдакчылары 15 кижи ноябрь 10-12 хүннеринде Бай-Тайга кожуунга барып, Кызыл-Даг, Шуй суур­ларның малчын коданнарынче баар оруктарны улуг хардан аштап-арыглаарынга дузалашкан. Оон аңгыда олар Тээли суурда улуг назылыг кижилер чурттап турар беш бажыңның хериминиң иштин аштап, 24 өг-бүлеге аъш-чем аймаа-биле дузалаан. 
Бо хүннерде Бай-Тайга кожуунда байдал чүгээртээн, улуг бергедээш­киннер чок. Суурлар аразының оруктарының харын аштап, авто­тран­спорттуң үзүктел чок аргыжыл­газын тургускан. Суурларның эмчи пунктуларында эм-таң аймаа четчир.
  Даш-оол МОНГУШ.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.