1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Улу чылы кысказы-биле

Февраль 26-да тус чернии-биле 14 шак 20 минута турда Тывага база катап күштүг чер шимчээшкиннери демдеглеттинген. Ооң болган кол төвү Кызыл хоорайның чөөн талазынче 107 км черде Каа-Хем кожууннуң девискээринге силгиишкинниң күжү 8,5 балл болган. Кызылга — 5,5 балл, Туранга — 5,0 балл, Эрзинге — 4,6 балл, Шагаан-Арыгга — 4,4 балл болганын  РФ-тиң онза байдалдар яамы­зының Сибирьде девискээр төвү ынчан дыңнаткан. Чер шимчээшкининге кога­рааннарга дузаламчы көргүзери-биле РФ-тиң Чазаа курлавыр фондузундан 456 млн. рубльди тускайлап берген. Психологтуг берге байдалга таварышкан, коргуушкун, дүвүрелге алыскан турган Каа-Хем ко­жуундан 50 өөреникчилер Бүгү-россияның "Орленок" уруглар төвүнге, 20 уруглар "Океан" уруглар төвүнге кадыын экижидип дыштанганнар.

* * *

Март 7-12 хүннеринде Пермьге болуп эрткен самбога Россия чемпионадынга тыва мөгелер Саян Хертек, Альберт Монгуш киришкеш, тергиин спортчу көргүзүгнү чедип алганнар. Саян Хертек 57 килге кымга-даа октатпайн, Тываның төөгүзүнде самбога бир дугаар Россия чемпиону, алдын ме­дальдың эдилекчизи болган. Альберт Монгуш 52 килге ийиги шаңналдыг черни ап, мөңгүн медальга төлептиг болган.

* * *

Тывага март айның ортан үезинде эң-не бедик деңнелдиң герефорд уксаалыг эъткир малдарын өстүрер сорулга-биле 600 баш инектерни (ооң иштинде 550 инек, 50 буга) Тываның Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы хакас "Сонское" заво­дундан  садып эккелген. Ук малдарны өстү­рүп азыраары-биле республиканың тускай сорулгалыг программазының тиилекчилери болган көдээ ажыл-агыйларынга үлеп берген.

* * *

Март айның төнчүзүнде ТР-ниң Чазааның Даргазы Ш. Кара-оолдуң чалааны-биле Кореяның чаңчылчаан хапкидо федера­циязының үндезилекчизи болгаш прези­дентизи, тоску чаданың гранд-мастери Ким Чиль Йонг база каратэге ССРЭ-ниң үш дакпыр чемпиону, Новосибирскиде "Успех" деп спортчу-профессионал клубтуң үндези­лекчизи Вениамин Пак олар Кызылга келгеш, Тываның спортчуларынга арга-дуржулгазын дамчыдып, мастер-класстарны эрттирген. 

* * *

2012 чылды Тыва чогаалдың чылы  деп март 23-те Улусчу чогаадылга бажы­ңынга болуп эрткен Культура ажылдак­чыларының хүнүнге тураскааткан байырлыг хуралга чарлаан. Чыл дургузунда Тываның Чогаал­чылар эвилели солун хемчеглерни эрттирген. Оларның аразында чогаал мөө­рейи, аныяк чогаалчылар семинары, янзы-бүрү ужура­жылгалар, чогаалчыларның юбилейлеринге тураскааткан ужуражылга-кежээлер. ТР-ниң Культура яамызы ноябрь төнчүзүнде Чогаал чылының түңнелин үндүргеш, мөөрейниң номинациялар аайы-биле тиилекчилери болган чогаалчылар, чогаал шинчилекчилери болгаш чогаал очулгазының тиилекчи­леринге шаңнал-макталдарны тывыскан.

* * *

Бо чылдың март айда Тываның "Туран" бүдүрүлгези бир хүнде 1000 литр сүттү үндүрүп турар чаа үениң сүт цегин ажыткан. Ооң ужурундан Тываның рыноктарынга "Туран сүдү" деп чаа продукт көстүп келген. Тывага бүдүрген өске холумак чок продук­туну чурттакчы чон дораан эскерип каан.

* * *

Апрель 6-да Россияның Онза байдалдар яамызы онза байдалдар болу берген таварылгада эргежок чугула бүгү-ле дериг-херекселдер-биле дериттинген бүдүн камгалакчы хоорайжыгашты, ооң иштинде көжүп чоруур эргелеп-башкарылга, амгы үениң харылзаа пунктузун, чурттакчы чонну түр үеде чурттадыр майгыннар хоорай­жыгажының дерилгезиниң чартык кезиин, "КАМАЗ-тың" баазазынга кылган 15 тускай автомашиналарны Тывага белек кылдыр берген.

* * *

Апрель 6-да Сибирьниң дөрт регионна­ры­ның удуртукчулары — Ш. Кара-оол, Л. Кузнецов, В. Зимин база А. Бердников. олар Тыва Республиканың, Красноярск крайның, Хакас Республиканың база Алтай Респуб­ликаның Чазактарының аразынга турисчи ажыл-чорудулганы хөгжүдериниң талазы-биле кады ажылдажылга дугайында дөрт таланың Дугуржулгазынга ат салганнар. 

* * *

Апрель 6-да Кызылга "Тыва: оруктарның болгаш культураларның белдири" деп Делегейниң I турисчи шуулганы бооп эрткен. Ооң ажылынга Москвадан Крас­ноярск чедир Россияның регион­нарындан 250 ажыг төлээлер, даштыкы чурттардан, Моолдан, Кыдаттан деле­гациялар киришкен. Шуулганга бизнестиң база эрге-чагырганың төлээлери Россияга, регионнарга база делегейге туризмни сайзырадырының ду­гайында ажык чугааны кылып, санал-оналын солушкан.             

* * *

Россияның Ажаалга банкызы Тывада боттандырар деп турар улуг хемчээлдиг инвестиция төлевилелдериниң  акшаланды­рыышкынынга идепкейлиг киржир күзелдиг. Апрель 6-да Шолбан  Кара-оолдуң албан-дужаалга саадаанының езулалының байыр­лыг хемчеглериниң шугумунуң аайы-биле банк Тыва Республиканың Чазаа-биле Дугуржулгага ат салган.  Ында инфра­струк­тура, энергия камналгазы, а ол ышкаш бүдүрүлгелерниң техниктиг чепсег­лен­дириишкини, А/К хөгжүлдези, ЧКАА-ның  (ЖКХ) реформалаашкыны, биче болгаш ортумак сайгарлыкчы чорукту деткиириниң адырында  төлевилелдерни регионнуң  девискээринге боттандырарының талазы-биле кады ажылдажылганың дугайында банкының күзелдиин ук Дугуржулгада быжыглаан.                 

* * *

Тыва мөге, Россияның шилиндек командазының кежигүнү Альберт Монгуш (52 кг) май 17-21 хүннеринде Москвага болуп эрткен самбога Европа чемпио­надынга киришкеш, өскелерден артык күштүг бооп, түңнел салыгда Бело­руссия­ның төлээзи Джамбулат Ахмадовту 8:0 сан-биле тиилээш, Европаның ийи дакпыр чемпиону болган.  

* * *

Май 19-та Тывада база бир кылымал шывыглыг футбол шөлү Ак-Довурак хоорайда уругларның болгаш элээдилерниң спорт школазының баазазынга  ажыттынган. Бо сөөлгү 5 чылдарда республикага ажыг­лалче кирген 21 дугаар спорт объектизи болган. Чаа стадионга чүгле Ак-Довурактың эвес, Кызыл-Мажалык суурнуң школа­чылары, спортчулары футбол ойнаар арга­лыг болур. Байырлыг ажыдыышкынга турас­кааткан футбол маргылдаазынга ТР-ниң Чазааның болгаш Ак-Довурак хоорайның командалары ойнааш,  2:2 санга хайымнажып, аарыкчыларны солун оюну-биле өөрткен.                                 

* * *

Бо чылдың май 25-те Москвага Россияның Чазааның Даргазы Дмитрий Медведев биле Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң ужуражыышкыны болган. Олар республиканың социал-экономиктиг айты­рыг­ларын сайгарганнар. Россияның болгаш Тываның демнежилгезиниң 100 чылынга тураскааткан хемчеглерниң планынга ат сал­ганын Д. Медведев дыңнаткан. Ооң түңнелинде 1 млрд. 200 млн. рубльди Тывага тускайлаар. Ол сураглыг болуушкунга федералдыг эрге-байдалды тывысканы дээш четтиргенин регионнуң удуртукчузу илереткен.

  № 154 2012 чылдың декабрь 29

Комментарии

Купил кота не знал как его назвать. Нашёл здесь names for siamese cats http://allcatsnames.com/good-names-for-siamese-cats полный список имен для котов.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.