1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

УРУГЛАРНЫҢ АЙЫЫЛ ЧОК ЧОРУУ

Мындыг темага парлалга конференциязын Тыва Республиканың информатизация болгаш харылзаа яамызы организастап эрттирген. Тываның девискээ­ринге уругларның айыыл чок чоруун хандырарын хайгаарап, хынап турар органнарның харыысалгалыг ажылдакчылары парлалга конференциязынга киришкен. 
Тыва Республиканың информатизация болгаш харылзаа сайыдының оралакчызы Анна Лачугина конференцияны башкарып эрттирип, чайгы дыштанылга үезинде бичии бол­гаш элээди уругларның озал-ондакка таваржыр таварылгалары көвүдээни-биле холбаштыр уругларның айыыл чок чоруу чидиг болгаш чугула айтырыгларның бирээзи деп демдеглээн.
Шынап-ла, чүгле июль айда безин бистиң республикага элээн­ каш уруглар озал-ондакка таварышканнар, оларның аразында амы-тынындан чарылган уруглар база бар. Чижээ, июль 7-де Бай-Хаак суурга дөрт харлыг оол эштери-биле суг чажып ойнап тургаш, кудукка дүжүп өлген. Бо таварылга-биле холбаштыр Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол уругларның айыыл чок чоруун хандырар талазы-биле ажылды улам шыңгыырадырын бо чугула айтырыг дээш харыы­салгалыг албан черлеринден болгаш оларның удуртукчуларындан негээн.
Республиканың иштики херектер яамызының, онза байдалдар эргелелиниң, рес­публика прокуратуразының, РФ-тиң Истелге комитединиң Тыва Республика талазы-биле истелге эргелелиниң, «Рос­потребнадзор»-нуң Тывада эргелелиниң харыысалгалыг ажылдакчылары чайгы үеде бичии уругларның дыштанылгазын организастап тургаш, оларның айыыл чок чоруун хандырар талазы-биле кандыг ажылдар кылдынганын, ында кандыг четпес­тер барын  «Шын», «Тувинская правда», «Тыва-24» телекомпания дээш өске-даа солуннарның болгаш телекомпанияларның журналис­теринге дыңнадып, оларның айтырыгларынга харыы­лааннар.
Россия Федерациязының Онза байдалдар яамызының Тыва Республика талазы-биле эргелелиниң начальнигиниң оралакчызы Александр Ба­йыр-оолдуң дыңнадыындан уругларның айыыл чок чоруун хандырар талазы-биле ажыл бо эргелелде багай эвес дээрзи илдең. Ооң чугаа­лааны-биле алырга, уруглар дыштанылгазының ийиги сезонунда хоорайдан дашкаар 20 лагерьни ажыдар деп планнап тургаш, чедир кылдынмаан ажылдарның хараазында 18 лагерьни ажыдып, уругларны ында дыштандырып эгелээн. Онза байдалдар эргелелиниң ажылдакчыларының хыналда үезинде илереткен четпестерин ажыттынган лагерьлерде долузу-биле чок кылган. Чагытай, Азас, Мөңгүн-Тайганың Ак-Хөл хөлдерде болгаш Кызылдың дыштанылга парыгында уруг­лар эштир пляжтарны тутканы ажы-төлдүң сугга айыыл чок чоруун хандырарынга дөгүм болган. Ынчалза-даа хемнер, хөлдер кыдыында хөй уруглар эжинмишаан хевээр, оларның-биле озал-ондак болбазын дээш онза байдалдар талазы-биле ажылдакчылар күжениишкинниг ажылдап турар, ынчалза-даа чүгле оларның күжү-биле ажы-төлдүң айыыл чок чоруун хандырары берге, оларның ада-иелери уруг-дарыын кайы хире хайгаарап турарындан база дыка хамааржыр деп, Александр Байыр-оол айыткан. 
Тыва Республиканың про­­курорунуң назы четпээн уруг­ларның болгаш аныяктарның эрге-ажыктарын камгалаар хоойлуларның күүселдезиниң хайгааралының талазы-биле улуг дузалакчызы Елена Шевченко хоорайдан даш­каар дыштанылга лагерьлеринде уругларның айыыл чок чоруун­ хандырарында кол четпестер лагерьлерниң херимнерин чедир тутпааны азы септевээ­ни, видео­хайгаарал дериг-херекселдерин чедир тургуспаа­ны, лагерьге дыштанып келген уругларның ниити санынга онааш­тыр доктаат­тынган штатты долузу-биле четчелеп албазы деп чугаалаан. Лагерьлерге уруглар-биле ажылдаар кижилерниң кем-херекке онаа­жып чораанының хыналдазы сөөлгү үеде шыңгыырааны эки деп ол айыткан. Уругларның эрге-ажыктарын камгалаар талазы-биле негелделер Россияның хоойлужудулгазында улам-на шыңгыырап орары-биле холбаштыр уругларның чайгы дыштанылгазын организастаар ажылга хамаарыштыр илереттинген четпестер база эвээжевейн турар дээрзин прокурорнуң улуг дузалакчызы демдеглээн.
Эрткен дыштанылга сезонунда уругларның дыштанылгазын организастаар ажылда бежен хажыдыышкыннарны илереткен, оларның ийизин истээш, судка дамчыткан деп Россия Федерациязының Истелге комитединиң Тыва Рес­публика талазы-биле Истелге эргелелиниң удуртукчузунуң улуг дузалакчызы Алла Нурзат дыңнаткан. 
Саян-Шушенск ГЭС-тиң хөөлбээнден тывылган бичии кижи сөөгү Шагаан-Арыг хоорайга каш чыл бурунгаар ис чок читкен бичии уругнуң сөөгү эвес бе деп айтырыгга, амгы үеде экспертиза ажылдары чоруп турар деп, Алла Нурзат харыылаан. 
Уругларның хоорайдан дашкаар дыштанылга лагерьлеринден «Роспотребнадзор»-нуң илереткен четпестери колдуун­да аъш-чемниң шынарынга, ону шыгжап турарынга хамаар­жыр деп ук албан чериниң Тывада эргелелиниң санитар хайгааралының экспертиза килдизиниң кол специализи Ай-Суу Куулар дыңнаткан. Аъш-чемниң шынарындан уругларның кадыы кончуг хамааржыр болганда, бо чугула айтырыгже эргелел улуг ки­чээнгейни салып турарын база ол демдеглээн. 
Уругларның айыыл чок чоруу ада-иелерниң ажы-төлүнге кичээнгейлии, оларны доктаамал хайгааралга алыры деп парлалга конференциязынга киришкен харыысалгалыг ажылдакчылар демдеглээннер. Ол шынап-ла ындыг дээрзин дараазында озал-ондак бадыткап турар. Июль 7-де 4 харлыг оол Бай-Хаакта кудукка дүшкен соонда үш-ле хонганда ол-ла суурга бичии кижи кырган-авазының каттан кылган арагазын, кат хандызы деп бодааш ишкеш, хораннанган, эмчилер аңаа дүрген дуза чедирер ужурга таварышкан.
Шаңгыр-оол Монгуш.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.