1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ФИЗИКА ЭРТЕМИНДЕ БИРГИ 100 БАЛЛ

Кандыг-даа чедиишкин чүгле кызымак чоруктан, тура-соруктан, кижиниң эрес-кежээзинден дорт хамааржыр. Чалгаа, шүшпең, соруккур эвес болур болза, улуг чедиишкиннерге чедери-даа берге-ле. Кажан-кезээдеги ындыг шынның херечизи – күрүнениң чаңгыс-аай шылгалдаларының (ЕГЭ) баштайгы түңнелдери болган. Чедиишкин кижиниң кызымак чоруундан, чүт­күлдүүнден чүгленип келирин ТР-ниң Өөредилге болгаш эртем яамызынга доозукчулар-биле июнь 20-де болган брифинг – парлалга конференциязы бадыткады.
Журналистер-биле ужуражылгаже күрүне шылгалдазынга баштайгы дужааган эртемнер –математика болгаш информатикага Кызылдың школаларындан 90 ажыг баллдарны чедип алган доозукчуларны, оларның ада-иелерин, башкыларын ча­лаан. Парлалга конференция­зын өөредилге сайыдының оралакчызы Елена Хардикова башкарып эрттирген.
Санчай Сат – Күрүне лицейи­ниң доозукчузу, информатикага 97 баллды чедип алган. «Үш-ле борбак балл кайыл, Санчай? Каяа чидирип алдың?» деп брифингиниң эгезинге турган сайыт Т.О. Санчаа баштактанып айтырды. «Шылгалдага бедик түңнелдерни чедип алырда, кол чүве – чалгаа болбайн, ажылдаа­ры, бодун өөредири болур» — деп, Санчай онзагайлап чугаалады. База-ла Күрүне лицейиниң доо­зукчузу Кежик Кызыл-оол: «Бергелерни ажып эртип чорааш, бодуңну эки чүвеге белетке» — деп, чечен-мерген домактарны удаа-дараа чугаалай каггылап олурду. 12 дугаар школаның доозукчузу Максим Вершинин математика, информатика эртемнеринге каш дакпыр олимпиадаларның тиилекчизи, езулуг физик болгаш лирик, Смоленск хоорайга Бүгү-россияның орус дыл олимпиадазынга эки киришкеш келген. Ол өөредилгеге сонуургал турар болза, билиглерни чедип алыры белен дээрзин демдеглеп олурду.
15 дугаар лицейден Полина Смигалина шылгалдага бодун холга тудуп алырының чугулазын онзагайлады. «Баштай көөрүмге информатиканың онаалгалары бистиң кылып турганывыстан арай өске ышкаш болурга, каш минута иштинде девидексей берген мен, оон бодумну оожуктуруп алгаш, шуптузун 94 баллга күүсеттим» — деп чугаалады. Бо кыс уруг Томскиниң күрүне университединиң баллистика болгаш гидроаэродинамика факультединче өөренип чоруур планныг, келир үеде спутниктер, аэродинамика херекселдери чогаадыр инженер специалист болур.
Максим Ковито 14 дугаар­ школаның шыырак дээн өөре­никчилериниң бирээзи, эртем ажылынга грант алган сургуул. Ол өөредилгеге болгаш бодунуң сонуургалдарынга үе-шакты шын планнап алырының чугулазын онзагайлады. Келир үеде база-ла инженер-техниктиг мергежилди шилип алырын дыңнатты. Санчай МГУ-нуң мехмат кирер, Кежик физика-математика факультедин шилип алган. Олар шупту соңгаар өөренип чо­руурлар.
Журналистер-биле ужуражылгага келген доозукчулар база оларның ада-иелери Чойганмаа Сат, Ирина Вершинина, Саяна Каадыр-ооловна, Мерген Кызыл-оол ажы-төлүн чедиишкиннерже эккеп каан башкыларынга улуг дузазы, деткимчези дээш өөрүп четтиргенин илередип олурдулар. Уругларның математика, информатика башкылары Ирина Александровна Михайлина, Сергей Достай-оол­ович Плужников, Андрей Иван­ович Ковито, Игорь Григорьевич Мистриков, Михаил Петрович Красильников болгаш өскелер-даа өөреникчилериниң, ада-иелерниң сеткилинден өөрүп четтиргениниң чылыг сөстеринге төлептиг, ажы-төлге быжыг билигни харам чокка сөңнеп чоруур­ буянныг башкылар. Оларга мөгейбес аргажок.
Күрүнениң чаңгыс-аай шыл­галдазының баштайгы түң­нел­дери эрткен чылга бодаарга, өөрүнчүг, эки идегелди берип турарын ужуражылганың эгезинге турган даргалар Татьяна Оюновна база ону башкарып эрттирген Елена Викторовна өөрүшкү-биле демдеглеп турдулар. Кызылга четпес дээрден башка, кожуун­нарда база бедик баллдар алган уруглар бар. Шынап-ла, бо чылдың доозукчулары эр хей­лер-дир. Өөредилге яамызы доозукчуларны күрүне шылгалдаларынга эки белеткээр дээш, «Чедиишкинниг өөреникчи», «Кышкы школа», «Найыралдың көвүрүү», «Я сдам ЕГЭ» деп төле­­вилелдер-биле улуг ажылды чоруткан.
Кандыг-бир чылдагаан ужун  азы хөлзеп дүвүрээнинден, шылгалданы шоолуг эвес дужаадым деп санап, баллдарын хоомайзынган уругларга июнь 30-ге чедир катап дужаар аргаларны берип турар. Ынчангаш шылгалда көргүзүүн экижидип алыр үе ам-даа бар. Ону курлавыр хүннер дээр чүве-дир. Баллдар бедик болган тудум, улаштыр дээ­ди өөредилге черлеринче кирип алыр аргалар улгадыр болгай.
Бо материалды белеткеп тура, Өөредилгениң шынарын үнелээр институттуң директору Тамара Николаевна Тогочакова-биле чугаалаштым. Ол дыка өөрүнчүг медээни дыңнатты: республиканың өөредилге ады­рының төөгүзүнде физика эртеминге бир дугаар 100 балл алган доозукчу бар! Ол Күрүне лицейиниң сургуулу Кежик Кызыл-оол. Брифинг үезинде чечен-мерген сөстүг демги оглувус ол-ла болгай. Черле бо доозукчуларның бодалдарын илередириниң аянныын, тодазын, чугаа-домааның чарт, уткалыын хөлчок магадаан мен. Угаанныг-ла ажы-төл школаны доозуп турар-дыр, аңаа канчап чоргаарланмас боор. Шынап-ла, уругларның бо чылгы чедиишкиннеринге өөрүп, оларның дээ­ди эртемче оруу ажык дээрзин көрүп, амыдыралынга олар чедиишкинниг кижилер болурунга бүзүреливис быжыкты. 
Надежда Эргеп.
Чурукта солагай таладан: Санчай Сат, Максим Ковито, Полина Смигалина,
Кежик Кызыл-оол, Елена Хардикова, Максим Вершинин.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.