1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ХАРЫЛЗААЛАР УЛАМ БЫЖЫГАР

Май 26-28 хүннеринде Кызылдың Иван Ярыгин аттыг спорт комплеки­зинге «Тыва экспо-2017» деп регион­нар аразының 17-ги делгелге-ярмар­казы болуп эрткен. Ону Тыва Республиканың Чазааның Даргазының бирги оралакчызы Органа Натсак байырлыг байдалга ажыткан.
Бо удаада садыг-ярмаркада киржип­ келген компанияларның болгаш сайгар­лыкчыларның саны 75 чедип турар. Олар Нижний Новгород, Москва, Екатеринбург, Красноярск, Абакан хоорайлардан болгаш Свердловск, Новосибирск областардан, Красноярск крайдан, Хакасиядан келгилээн.­ Бистиң республикадан 35 сайгарлыкчы киржип турар. Оларның аразында Кызылдан В.Н. Туневтиң «Вавиол» кызыгаарлаан­ харыысалгалыг ниитилели, Сай-Суу Ооржактың арат-фермер ажыл-агыйы, Ульяна Кууларның хуу бүдүрүлгези, Улуг-Хемден «Оргаадай», Чадаанадан «Сибирь агро-Чадан» көдээ ажыл-агый хереглекчилериниң кооперативтери, Туранның сыын ажыл-агыйы болгаш өскелер-даа бар.
Делгелге-ярмарканы ажыткан соонда Иван Ярыгин аттыг спорт комплекизиниң оң талазында улуг делгем залче кирип кээривиске, ында баартак артында ногаан фартук кеткен эр кижи ары чигири садып тур. Ооң-биле амыр-менди солчуп, чугаалажы бээривиске, ол Хакасиядан келген тараачын-фермер ажыл-агыйлыг Евгений Храмцов болду. Арыдан аңгыда дагаа, кастарны азырап, мал-маганны тудуп, тараа, мал чеми культураларын, картофель, ногааларны тарып өстүрүп турарын ол чугаалады.
Абакан хоорайдан Игорь Тутатчиковтуң «Амгы үениң инженер системалары» деп хууда бүдүрүлгези, Красноярскиден «Деке сибирь», «Контрада», Нижний Новгородтан «Мастер-Гарант», Кызылдан «Бастион» болгаш өске-даа компаниялар тудуг, үлетпүр, чуртталга-коммунал ажыл-агыйынга, көдээ ажыл-агыйга чугула херек дериг-херекселдерни, тудуг материалдарын болгаш өске-даа хереглел барааннарын эккеп делгеп, садып турарын көрдүвүс. 
 «Туранның сыын ажыл-агыйы» унитарлыг бүдүрүлгениң эккелген продуктуларын: сыын мыйызының ханындан кылган эм суксуннарны, бальзамнарны, кремнерни, тырткан, консервалаан болгаш ыштаан сыын эъдин, Сыын аттыг ижер суксуннарны сонуургап көрген улус-ла хөй. Кызылдан Ульяна Куулар биле Чадаанадан Раиса Ооржактың сүттен кылган амданныг, чаа­гай тыва быштак, пироженое, далган, тараадан шоколадтыг конфеталарын, студентилерге таарыштыр кылган эртенги чемнерин, Кызыл, Тес-Хем кожууннарның сайгарлыкчыларының полуфабрикаттарын (хол-биле кылган манчы, хуужуур, тефтели, котлеталарын) ярмарканың аалчылары сонуургап садып  ап турлар. 
Чылдың-на болуп турар «Тыва экспо» делгелге-ярмарканың эки талазы чүл дээр­ге, барааннарны бүдүрүп кылып турар кижилерниң боттарындан сонуургаан, сеткилинге таарышкан барааннарны немелде өртек чокка садып ап болур азы өскээр чу­гаалаарга, бараан бүдүрүкчүлери-биле дорт харылзааны тургузуп турар. Оон аңгы­да сайгарлыкчылар боттары аразында дугуржулга кылгаш, эккелген барааннары-биле орнажып-солчуп, садыглажып болур дээрзин делгелге-ярмарканың эрттирикчизи ТР-ниң Экономика яамызының специа­лизи Артыш Иргит биске тайылбырлап тура, эрткен чыл-биле деңнээрге, бо чылын делгелге-ярмарканың киржикчилери-даа хөй, чижег­леп чугаалаарга, «Тыва экспо-2016» делгелге-ярмарканың ниити бараан­ саарылгазы 20 млн. чедип турган болза, а бо чылын оон-даа хөй болур дээрзин дыңнатты.
Делгелге-ярмарканың ийиги хүнүнде Иван Ярыгин аттыг спорт комплекизиниң даштынга газель автомашиналар бүдүрүп турар Горькийниң автозаводундан чаа эккелген «Газель-Некст» (Газ-А64 R42) маркалыг 18 олурар, турар-даа олуттарлыг газельди делгеп көргүскен. Ону Кызылдың хоорай иштинге пассажирлер аргыштырылгазын хандырып турар газельдер ээлери улуг сонуургал-биле көрүп, ол дораан заводтуң төлээлери-биле чаа газельдерни Тывага эккеп садарының дугайында керээ-дугуржулганы кылган.
Мурнунда чылдарда эртип турган «Тыва­ экспо» делгелге-ярмаркаларның түң­нелинде «Вавиол» (Тываның эм оъттары), «Өлчей», «Бай-Хаак» кызыгаарлаан харыы­салгалыг ниитилелдер, Сукпактың «Заря», Улуг-Хемден «Оргаадай» көдээ ажыл-агый хереглекчилериниң кооперативтери болгаш Хомушкунуң хууда бүдүрүлгези боттарының бүдүрген продуктуларын Россияның өске регионнарынче үндүр садып турар апарганнар. Белгородтуң «Модная овечка» («Модада хой») деп аттыг дааранылга фабриказының хой дүгүнден кылган идик-хептерин, Красноярскиниң «Красноярскиниң унтылары» фабриказының унты идиктерин, «Юно» фирманың бедик шынарлыг шайларын Тывада садып эгелээн.
Ниитизи-биле «Тыва экспо» делгелге-ярмарка регионнар аразының харылзааларын быжыглаарынга, садыг-саарылга ажылдарын калбартырынга дузалыг болган деп делгелге-ярмарканың эрттирикчизи ТР-ниң Экономика яамызы түңнеп турар.
Даш-оол МОНГУШ.
Авторнуң тырттырган чуруу.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.