1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ХИНИН КЕСКЕН ЧАШТАРЫ ХӨЙ

Раиса ХОВАЛЫГ — мергежилиниң аайы-биле херээженнер эмчизи. Ол РФ-тиң кадык камгалалының тергиини, күш-ажылдың хоочуну, Тываның херээжен чогаалчыларының ассо­циа­циязының кежигүнү, Сүт-Хөл кожууннуң хүндүлүг хамаатызы. Раи­са Чүлдүмовна 1990 чылда «Шын» солунга үнген «Баштайгы ол­чам» деп шүлүүнде мынча деп бижээн:
Баштайгы мээң божутканым хензиг чаштың
Бажы кара, семис шыыраа кончуг  болду.
Ылым чаштың чырык черге баштай сөңнээн
«Ыңаа» диген медээ үнүн утпас-тыр мен.
«Турза — узун, тутса — мөге, угаанныг бооп,
Тулган эрес начын болуп өзүп көрем,
Хиниң кескен аваң-дыр мен, билип ал» — дээш,
Кичээнгейлиг арыг пөске чөргеп кагдым.
Раиса Чүлдүмовнаның ажылдаан чылын, айын, хүнүн, хинин кескен уругларын санаар болза, дептер сыңмас. Ол аныяк үезинде ынак эжинден айыыл-халаптың уржуундан чарылгаш, бакка бак улажыр дээн ышкаш, кады төрээннерин база оскунган. Ынчалза-даа ол 3 уругларын өскүссүретпейн, эртем-билигге чедирип алган. Хөрек-чүрээн кударал долуп кээрге, саазынга бижип, шүлүктер кылдыр кожуп чорааны — ооң алаагарының бир аргазы турган чадапчок. 
«Бажың чечээн кышкы соокче үндүрген дег,
Бажы черже халаш кынган эжим кончуг.
Ханы ынаам чараш караа уттундурбас…
Хайыралдыг найыралдың хомуданчыын!
Артып калган, дазылдар дег, ажы-төлүм
Авазынга, ачазынга дыка дөмей.
Омакшылым чаңгыс дөзү болу берген
Оларымны түретпес дээш кызыдар мен».
— деп, ол сөзүнге ээ болуп, амыдыралдың ээр-дагыр оруктарынга чая баспайн, быжыг тура-соруу-биле ажы-төлүнге үлегер болган. Ажы-төлү шупту 1 ортумак, 2 дээди эртемниг: улуг оглу Аяс — даг-руда компаниязында ээлчег начальниги, Алдай-Мерген – Кызыл кожуун чагыргазының даргазының оралакчызы, уруу Айлаң – саң-хөө ажылдакчызы.
«Раиса Чүлдүмовна шүлүк бижиир, уйнуктарны азыражыр, «Чырык күзел» ансамблиниң белеткелдеринге киржири дээш, киржип турар ижиңер-ле хөй-дүр. Шуптузунга четтигер күчү-күштү кайыын ап турар силер?» – деп, мээң чаңгыс борбак айтырыымга:
– Ачам  Чүлдүм Монгуш – Тыва АССР-ниң алдарлыг тудугжузу, угбам Дарый Монгуш – ТР-ниң алдарлыг артизи, Ленинчи комсомол шаңналының эдилекчизи, дуңмам Май-оол Монгуш — Абаканда дээди категорияның уролог эмчизи, өөм ээзи Алдандай Анзатович – Тыва АССР-ниң Дээ­ди Совединиң Президиумунуң Хүндүлел бижииниң эдилекчизи. Олар мээң чоргааралым, орук айтыр сылдыс­тарым. Чоок кижилеримниң үлегери-биле ажы-төлүмге орук айтыкчызы болур күзел­диг мен – деп харыылады.
Олут орбас ава, республиканың хөй-хөй хамаатыларының хин иези Раиса Чүлдүмовна — чүгле ажы-төлүнүң эвес, а Сүт-Хөл чонунуң хүндүткелдиг, чоргаар­ланыр кижизи.
Дарый АВЫДА.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.