1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ХҮЛЭЭЛГЕЗИН - ДАГЖЫЛАР БЕЛЕТКЭЭРИ

Россия Федерация­зы­­ның Өөредилге яамы­зының 1996 чылдың январь 31-де «Тыва Республикага профессионал училищени тургузар дугайында» №42 дужаалы езугаар 150 кижи өөренир 12 дугаар профессио­нал училищени 1996 чылдың февраль 1-де Тожу кожууннуң Тоора-Хем суурунга ажыткан.
Оон бээр 20 чыл эрткен.  Дыка хөй өскерлиишкиннер бо өөредилге албан черинде ол үениң дургузунда болган. Ооң иштинде ады база өскерилген. Ол ам техникум апарган. 
Бистиң техникумувустуң төөгүзү элээн каш салгалдың кижилериниң салым-чолу-биле холбашкан. 20 чылдың дургузунда мооң эргинин артап кирген школа доозукчуларындан республиканың, чурттуң езулуг профессионалдары эвээш эвес үнген.  Бөгүн мында «Ажыктыг казымалдарның байлакшыдыкчызы», «Ажык даг ажылдарының машинакчы», «Чурагай медээ­лерин аайлаар талазы-биле мастер», «Балык болгаш далай продуктуларының болбаазырадыкчызы», «Арга-арыг ажыл-агыйының талазы-биле мастер», «Чонукчу», «Электри дериг-херекселдерин септээр болгаш хайгаараар талазы-биле электромонтер» деп мергежилдерге аныяктарны өөредип турар. Бо хүннерде 200 кижи мында өөренип турар. Чыл санында республиканың кожууннарындан сургуулдар кээп өөренип турар. Өскээртен келген уруглар, оолдарга бис ниити чуртталга черлеринде өрээлдерни халас берип турар бис. Ында 36 кижи чурттаарынга таарымчалыг байдалдарны тургускан, эмчи пунктузу ажылдап турар. Ниити чемненилге черинге сургуулдарны чемгерип турар. 2010 чылда техникумда ном саңын ажыткан, номнар чыл санында немежип турар. 
Техникум бөгүн салым-чаяанныг 20 башкы-биле тургустунган найыралдыг коллектив. Оларның 9-у бирги  категорияның башкылары. Мында аныяк башкыларга онза кичээнгейни углап, «Аныяк педагогтуң школазының» шугуму-биле кичээлдерни эрттирип, методиктиг сүмелерни берип турар. Коллективтиң чартыы азы тодаргайлаарга, 10 кижи 30 харга чедир аныяктар.  Колективте 7 эр башкының 5-и 30 харга чедир аныяк башкылар. Эр  башкылар өөредилге болгаш кижизидилге талазы-биле хемчеглерде идепкейлиг киржип, үениң аайы-биле чаа-чаа чүүлдерни саналдап, ону амыдыралга боттандырарынга үлүг-хуузун ак сеткилдии-биле киирип турар.
2015 чылдың март айдан эгелеп, техникумнуң директору кылдыр Алла Ивановна Паршина ажылдап, черле психолог эртемниг кижи болгаш, коллективтиг эп-найыралдыг база чогаа­дыкчы ажылдаарынга деткимчени көргүзүп турар. Ол мында 2006 чылдан тура ажылдаан. 2008 чылда ол директорнуң өөредилге-кижизидилге талазы-биле оралакчызы, 2012 чылдан инновация методиктиг ажыл талазы-биле оралакчызы бооп ажылдап турган. Ооң удуртулгазы-биле педагогтарның-даа, сургуулдарның-даа шинчилел ажыл-чорудулгазы чаа деңнелче үнген. Инженер педагогиктиг ажылдакчылар болгаш сургуулдар бүгү-российжи эртем олимпиадалары, регионалдыг Worldskill, «Арт-профи форум», «Салым-чаяанның өзүмнери», «Ажылчын мергежилдер» дээн ышкаш хемчеглерге үргүлчү шаңналдыг черлерни ап келген.  Ол ышкаш башкылар болгаш сургуулдар «Интернет» четкизинде боттарының ажылдарын парлап үндүрүп, арга-дуржулга солчулгазынга база идепкейлиг киржип турар. 
2015 чылдан бээр «Онза салым-чаяанныг уруглар» деп программа техникумда ажылдап, ооң шугуму-биле республикада эртип турар мөөрейлерге сургуул­дарны белеткеп турар.
Оон аңгыда Тываның Баш­тыңының «Өг-бүле бүрүзүнге бирден эвээш эвес дээди эртемниг уруг» деп губернатор төлевилелинге  киржип, 5 сургуулду белеткээн, оларның дөртү бодунуң күзелиниң аайы-биле дээди өөредилге черинче чедиишкинниг өөренип кирип алган.
Социал кады ажылдажылга техникумнуң ажыл-чорудулгазында бир кол черни ээлеп турар. Техникум биле «Лунсин» КХН-ниң аразында «2014-2020 чылдарда Тыва Республиканың даг тывыжы болбаазырадыр үлетпүр адырынга бедик технологтуг бүдүрүлгеге бедик мергежилдиг кадрларны белеткээр» программаны кады ажылдап кылгаш, ук төлевилелди амыдыралда боттандырар дээш ажылдап эгелээн. 2015 чылда ол төлевилелдиң шугуму-биле «Өөредилге төвүн»  «Лунсинниң» баазазында ажыткан. «Өөредилге төвүн» ажытканы аңаа, Лунсинге, сургуулдарның теория кырында шиңгээдип алган билиглерин арга-дуржулга кырында быжыглаарынга кончуг ажыктыг болуп турар.  «Лунсинниң» тус­кай эртемниг ажылдакчылары өөредилге программаларын ажылдап кылырынга кончуг улуг деткимчени көргүзүп турар. Оон аңгыда дуржулга практиказын эрттиреринге сургуулдарга дагдыныкчыларны быжыглап турары база дыка улуг салдарлыг. Сургуулдар чыл санында дуржулга практиказын эрттирип тургаш, «Лунсинниң» девискээ­ринде халас ниити чуртталга черинде өрээлдерде чурттап, халас чемненип турарлар. 
Бистиң техникумувустуң доо­зукчуларын ажылчын олуттар-биле хандырарының талазы-биле ажыл база үзүктел чок чоруп турар. Кады ажылдажылганың түңнелинде 100 ажыг доозукчуларывыс «Лунсинде» ажылдап турары ол бүгү ажылдың бадыткалы-дыр. 
«Өөредилге төвүнүң» ажыл-чорудулгазының мурнады боттандырар угланыышкыны ажыл берикчилериниң хереглел негелдези езугаар чаа ажылчын мергежилдерни ажыдып, өөредири. Ам бо үеде «Ажыктыг казымалдарның чер иштинде тывыжынга ажылдар», «Эртикчи», «Чер иштинге даг монтажниги» онза херек. Ол дээрге төлевилелдиң боттандырыышкынының дараазында чадазы-дыр.
Техникум немелде профессионалдыг белеткел талазы-биле өөредилге ачы-дузаларын база чедирип турар. 2016 чылда 25-тен 65 харга чедир 187 кижи мергежилин бедидип, өскертир эде өөренип, өөредилге ачы-дузазын техникумнуң баазазынга алган.
Чыл санында техникумга чаагайжыдылга талазы-биле ажылдарны чорудуп турар. Неделя санында эртип турар субботниктерде сургуулдар хаара туттунган. Оларның болгаш эр ажылдакчыларның күжү-биле херим чаарттынган. Бюджеттен дашкаар орулгаларның күсели-биле материал-техниктиг баазаны быжыглаар ажылды техникумнуң удуртулгазы чорудуп турар.
А. БАРААН, башкы.
Чурукта: Лунсинге дуржулга үезинде.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.