1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ХӨГЖҮЛДЕЖЕ БАЗЫМ

Тываның күрүне университединиң “Инновация-2018” регионнар аразында I-ги аныяктар шуулганынга сезен ажыг чаартыкчы төлевилелдерни алды аңгы угланыышкынга бөлүктеп алгаш, тергиинерин шилип, эң чедиишкинниг ажылдарга шаңналдарны тывыскан.

“Медицина болгаш кадык-камгалалы” деп угланыышкынга он ажылдың аразындан бирги черни Сибирь федералдыг университеттиң төлээлери алган. “Сөөк бүдүгүн азы сөөктү катап тургузар кылымал материалдарны 3D-принтерге парлаары” деп кончуг солун эртем-шинчилелдиг төлевилелди Фундаменталдыг биология болгаш биотехнология инстутудунуң магисртантызы К.А.Кисельский көргүскен. Удуртукчузу медицина эртемнериниң доктору Е.И. Шишацская.

Медицинага биопарлалга деп чаа адыр чээрби бир вектиң эгезинде тыптып келген. Делегейниң бүгү эртемденнери чугула херек органнарны – чүректи, бүүректер, баар дээн ышкаш кижиниң кол органнарын парлаар хөй хүлэээлгени күүседир принтерлер чогаадыр дээш идекпейлиг ажылдап турар. 2006 чылда биоинженерлер чеди аарыг кижиге оларның клеткаларын ажыглап, кылымал сыңыйны парлап тургускан. Баш бурунгаар сыңыйны хевирлеп кылгаш, ооң кырынче принтер дузазы-биле клетка бүдүмелин дамдыладып кааш, кижиниң мага-бодунуң чылыының температуразын өйлээн тускай камерага тургузуп каан. Клеткалар херлип өзүп көвүдээш, 6-8 неделя эрткенде, кылымал сыңый болу бээрге, аарыг улустарга кезиишкин кылгаш, кылымал органны салып эмнеп каан. Биопринтер херекселге кылымал кулак аяан, чүрек клапанын, дамырларны парлап, сөөк бүдүгүн, кешти катап тургузуп парлааш, кемниг аарыг улуска салып турар апарган. Россияның эртемденнери 3DБИО чаа принтерни чогаадып кылгаш, кылымал бооста бестерин парлааш, шенелдени эрттирип турар. Чамдык улус: “Биопарлалганың чедиишкинниг сайзыраарынга ам-даа үе херек” деп саналдап-даа турган болза, чаа көрүштүг, чүткүлдүг аныяк эртем шинчилекчилериниң ачызында дыка дүрген хөгжүп турарының чижээнге бо төлевилелди хамаарыштырып болур.

“Чыжыргана үзүнден мазь кылыр аргазы” деп төлевилелди Кызылдың Президентиниң кадет училищезиниң 10 дугаар клазының өөреникчизи Тензин Мунзук көргүскеш, ийиги черни чаалап алган. Чыжыргана үзүн шаг-төөгүден бээр улусчу эмнээшкинге ажыглап чораан. Ону аптекада садып турар эм үнүштүг пластырьлар, повязкалар кылдыр чогаадып кылырынга ТывКУ-ниң доцентизи, биология эртемнериниң кандидады Урана Ооржак-биле сүмележип, башкызы Азиана Зайцеваның удуртулгазы-биле чогаадып кылган.

Хакасияның Н.Ф. Катанов аттыг күрүне университединиң  фундаменталдыг медицина болгаш гигиена кафедразының эртемден башкыларының “Чаа-ёзу-биле иммунитет камгалаар болгаш антибактериалдыг эм чүүлдерни тус черниң эм үнүштеринден кылыры” деп төлевилели үшкү черге төлептиг болган.

Тываның политехниктиг техникумунуң студентилери Зоя Күдер-оол, Хорагай Сатты идекпейлиг киришкени дээш шаңнаан. Олар “Тыва Республиканың өөредилге албан чериниң сургуулдарынга профилакторийни тургузары” деп төлевилелди башкызы Людмила Наважаптың удуртулгазы-биле ажылдап кылган.

Аныяк-чалыыларны делегей хөгжүлдези-биле деңге базып, амыдыралга чаа-чаа чүүлдерни боттары чогаадып, кылып, бүдүрүп чоруур кылдыр университет башкыларының айтып, өөредип чоруурун көргеш, сеткил ханып өөрүп турдувус. 

Күзээнин чедип, сураанын тып алган чоруур тывынгыр, сагынгыр аныяктар чаартыкчы ёзу-биле кылган солун чаа чүүлдерин келир чылын Инновация-2019 шуулганынга бараалгадып көргүзер.

Рада Демчик

Арслан Аракчааның тыртттырган чуруктары

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.